Zez – czym jest? Rodzaje, wykrywanie i leczenie zeza
Dorota Kowalewska

Zez – czym jest? Rodzaje, wykrywanie i leczenie zeza

Zez jest chorobą, w której gałki oczne są nieprawidłowo ustawione. Zwykle towarzyszą mu zaburzenia widzenia. Jakie są przyczyny zeza? Czy da się go zniwelować? O tym, jak powstaje zez i jak wygląda jego leczenie przeczytasz w poniższym artykule. 

Zezem nazywamy nierównoległe ustawienie gałek ocznych. Zez jest nie tylko uciążliwym defektem kosmetycznym, ale wiąże się z zaburzeniami widzenia jednoocznego lub obuocznego. Objawy są różne w zależności od wieku pacjenta, w którym zez się pojawi, oraz samej przyczyny jego powstania. 

Co to jest zez? 

W zezie obraz widziany przez każde oko oddzielnie różni się od siebie. W takiej sytuacji mózg, który odpowiada za przetworzenie tych obrazów, nie jest w stanie złożyć ich w jedną całość. Wtedy pojawia się dwojenie. Obrazy w zależności od typu zeza mogą znajdować się obok siebie, jeden pod drugim albo być przesunięte pod różnym kątem względem siebie. Jest to odczucie nieprzyjemne i bardzo uciążliwe, zatem organizm uruchamia mechanizmy obronne. U dorosłych podwójne widzenie jest często niwelowane kompensacyjnym ustawieniem głowy jak skręcenie twarzy lub przechylenie głowy. Jest to zawsze pozycja, w której dwojenie jest mniejsze lub nie występuje. Czasem konieczne jest stałe zasłonięcie jednego oka. W przypadku dzieci natomiast jest to głównie tłumienie jednego z obrazów, co w efekcie prowadzi do rozwoju niedowidzenia. 

Niedowidzenie to zazwyczaj jednostronne obniżenie ostrości wzroku (z najlepszą korekcją, czyli w okularach), przy braku jakichkolwiek nieprawidłowości gałek ocznych i dróg wzrokowych. Zatem jest to sytuacja, w której zarówno oko, jak i droga wzrokowa są prawidłowe, ale mózg „rozmazał” obraz z chorego oka, ponieważ utrudniał on funkcjonowanie. Inną częstą przyczyną niedowidzenia jest duża różnica refrakcji (czyli wady wzroku) obu oczu. Okres wrażliwości, kiedy niedowidzenie jest odwracalne, trwa do około 7.-8. roku życia – jeśli wynika z zeza, lub nieco dłużej, jeśli jest efektem wady wzroku.  

Leczenie polega głównie na czasowym zasłanianiu zdrowego oka, co zmusza oko niedowidzące do pracy. Niestety, u wielu osób niedowidzenie jest rozpoznawane, kiedy jest już utrwalone. W tej sytuacji nie ma obecnie skutecznego sposobu na poprawę widzenia. 

Rodzaje zeza 

Podział zeza na rodzaje wynika z kierunku, w którym odchylone jest oko zezujące, oraz tego, w jakich okolicznościach występuje (stale czy okresowo). W praktyce klinicznej istotny jest podział zeza na jawny (inaczej towarzyszący) lub ukryty. 

Zez towarzyszący 

Zez towarzyszący to inaczej pełnoobjawowa choroba zezowa. Polega na tym, że kąt odchylenia osi jednego oka względem osi drugiego oka ustawionego na wprost jest stały. Odległość między oczami przy patrzeniu w różnych kierunkach jest praktycznie taka sama. Najpowszechniej występuje w formie zeza zbieżnego lub rozbieżnego, chociaż może być też skośny. 

Zez zbieżny  

Zez zbieżny typowo polega na odchyleniu chorego oka w kierunku nosa. Rodziców często niepokoi zez zbieżny u niemowląt. Do około 4. miesiąca życia sporadyczne przypadki zbieżnego ustawienia oczu mieszczą się w normie, potem są traktowane jako patologia i powinny być skonsultowane ze specjalistą.  

Zez zbieżny u dzieci często wynika z nadwzroczności. Można zauważyć, że pogłębia się przy patrzeniu z bliskiej odległości. W wielu przypadkach odpowiednia korekcja okularowa prowadzi do znacznej poprawy ustawienia oczu.  

Zez rozbieżny  

Zez rozbieżny lekarz rozpoznaje, gdy oko zezujące ustawia się w kierunku skroni. Częściej dotyczy starszych dzieci i dorosłych, zwłaszcza z krótkowzrocznością. Objawy mogą być subtelne, jak np. ból głowy lub trudności ze skupieniem przy czytaniu. 

Zez ukryty  

Zez ukryty występuje, gdy zaburzeniu ulega napięcie mięśni gałkoruchowych. W większości przypadków jest niewidoczny i często bezobjawowy (mogą mu towarzyszyć bóle głowy). Jest za to łatwo wykrywalny w teście zasłaniania. Problem pojawia się, kiedy następuje osłabienie widzenia obuocznego z powodu zmęczenia, urazu czy osłabienia organizmu (np. w związku z chorobą ogólną). Wtedy zez ukryty staje się jawny i może zostać utrwalony. Leczy się go wówczas podobnie jak zeza jawnego.     

Zez porażenny  

Zez porażenny to zez, który wynika z czasowego lub stałego porażenia nerwów zaopatrujących jeden lub więcej mięśni poruszających gałką oczną. Oko ustawia się w kierunku przeciwległym do mięśnia porażonego. Charakterystyczny jest zmienny kąt odchylenia zeza w zależności od kierunku patrzenia. W zależności od przyczyny porażenia ta odmiana zeza może czasem ustąpić w wyniku samoistnej regeneracji. W przypadku braku poprawy przez około 6 miesięcy stosuje się leczenie operacyjne. 

Jak wykryć zeza? 

W celu wykrycia zeza, poza podstawowym badaniem okulistycznym, lekarz wykonuje wiele badań dodatkowych, takich jak:  

  • ocena ostrości wzroku (również po podaniu kropli porażających akomodację) i dobór odpowiedniej korekcji,  
  • ocena dna oka w poszukiwaniu ewentualnych patologii, 
  • test naprzemiennego zasłaniania i odsłaniania oczu, tzw. cover test
  • ocena kąta zeza w stopniach (za pomocą specjalnego urządzenia – synoptoforu lub prostszych listw pryzmatycznych), 
  • ocena widzenia obuocznego oraz przestrzennego do bliży i do dali (z bliska i daleka). 

Jak powstaje zez?  

Przyczyny powstawania zeza są różnorakie. Najczęstsze to: 

  • wady wzroku – skorygowanie może spowodować prawidłowe ustawienie się gałek ocznych, 
  • choroby gałki ocznej lub oczodołu – zarówno stan zapalny, jak i np. uciskający guz mogą być przyczyną nieprawidłowego ustawienia oka albo osłabienia działania mięśni okołogałkowych, 
  • choroby samych mięśni gałkoruchowych lub nerwów unerwiających te mięśnie – odpowiadają za ruch gałek ocznych, choroby te powodują częściej zeza porażennego, 
  • choroby ośrodkowego układu nerwowego, 
  • czynniki genetyczne (tendencja do występowania zeza może mieć charakter rodzinny). 

Jak leczyć zeza?  

Leczenie jak zawsze jest przyczynowe, jeśli tylko jest to możliwe. U dzieci w wielu przypadkach kluczowe jest dobranie odpowiedniej korekcji okularowej. Jeśli to konieczne, stosuje się okulary pryzmatyczne lub dwuogniskowe. Niejednokrotnie nie da się uniknąć leczenia zabiegowego. Najmniej inwazyjną metodą jest podanie toksyny botulinowej, niestety – efekt utrzymuje się zazwyczaj około 3 miesięcy. 

Podstawą leczenia zeza, zarówno ze względów zdrowotnych, jak i estetycznych, jest jednak zabieg chirurgiczny. Leczenie operacyjne polega na regulowaniu ustawienia oczu poprzez wzmacnianie lub osłabianie konkretnych mięśni (skracanie, przesuwanie, transpozycja mięśni lub szwy regulowane). 

Zazwyczaj w procesie leczenia stosuje się kilka metod. Leczenie zeza, bez względu na metodę, jest zawsze związane z rehabilitacją wzrokową. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Haluksy – przyczyny, objawy, leczenie palucha koślawego. Ćwiczenia na haluksy

    Haluksy, inaczej paluch koślawy, to schorzenie, którego objawem jest deformacja stopy polegająca na znacznym odchyleniu palucha na zewnątrz oraz jednoczesnym odchyleniu I kości śródstopia w kierunku wewnętrznej krawędzi stopy. Haluksy to nie tylko defekt kosmetyczny, ale również problem zdrowotny. Haluksy mogą powodować silny ból, ograniczenie ruchomości palców stopy, mogą się również przyczyniać do powstawania zmian zwyrodnieniowych w obrębie innych stawów kończyn dolnych. Jak leczy się haluksy?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

  • Masaż – rodzaje, wskazania, przeciwwskazania, techniki masażu stosowanego w fizjoterapii

    Masaż jest jedną z najstarszych terapii leczniczych. Termin ten jest używany do opisania szerokiej gamy zabiegów fizjoterapeutycznych, które mają odmienne wskazania, przeciwwskazania, różnią się rodzajem stosowanego ucisku i intensywnością zabiegu. Także efekty masażu, w zależności od jego rodzaju, mogą być odmienne. Część terapii służy wyłącznie relaksowi i głębokiemu odprężeniu (masaż relaksacyjny), część stosuje się natomiast w leczeniu schorzeń układu ruchu czy układu nerwowego (masaż leczniczy). 

  • Nowa metoda oceny wieku biologicznego. Skaner oczu odczyta, jak szybko się starzejesz

    U każdego człowieka proces starzenia się przebiega w indywidualnym tempie. Do tej pory nie powstała uniwersalna metody śledzenia wieku biologicznego. Naukowcy z Bostonu stworzyli nieinwazyjną technologię skanowania oczu, a dokładniej białek soczewki, która zapewnia szybki i obiektywny pomiar molekularnego starzenia się organizmu, co w przyszłości może mieć istotne znaczenie dla medycyny klinicznej.

  • Jak działają tabletki na rzucenie palenia? Czy te preparaty pomagają nie przytyć w trakcie kuracji?

    Palacze, chcąc rzucić nałóg, próbują wspomóc ten proces, stosując tzw. tabletki na rzucanie palenia, które zawierają w swoim składzie cytyzynę albo żywicę nikotynową. Działanie tych substancji ma na celu pozbycie się uczucia głodu nikotynowego, a tym samym skuteczne rzucenie palenia, niemniej mechanizm ich wpływu na organizm jest odmienny. Przyjmuje się, że cytyzyna zwiększa skuteczność zerwania z nałogiem lepiej niż wykorzystywana w nikotynowej terapii zastępczej żywica nikotynowa, niemniej cechuje się także większą ilością działań niepożądanych. Jakie to skutki uboczne, czy można nie przytyć, rzucając palenie oraz co wspólnego mają antydepresanty z rzucaniem palenia? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Coraz bliżej powstania skutecznej „pigułki na cukrzycę”. Naukowcy opracowali system doustnego dostarczania leków insulinowych

    Dla osób zmagających się z cukrzycą podstawowym mechanizmem aplikacji insuliny jest jej wstrzyknięcie podskórne. Wiele osób w obawie przed bólem opóźnia rozpoczęcie terapii, średnio o dwa lata. Technologia opracowana w ramach Trabolsi Research Group w NYU Abu Dhabi (NYUAD) może poprawić sytuację pacjentów z cukrzycą, uwolnić ich od dyskomfortu i skutków ubocznych częstych iniekcji. Na czym polega innowacja? Czym są nCOF? Dlaczego doustna metoda podawania leku może być skuteczniejsza?

  • Natto – czy japońskie fermentowane danie pomaga chronić przed COVID-19?

    Naukowcy z Uniwersytetu Rolnictwa i Technologii w Tokio dowiedli, że ekstrakt z natto rozkłada białka na powierzchni koronawirusa i w ten sposób może blokować zdolność wirusa SARS-CoV-2 do infekowania ludzkich komórek in vitro. Czym jest natto i natokinaza? Czy pomogą uporać się z problemem COVID-19? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij