Szparag lekarski — czy pomaga zachować młodość?

Chińczycy wykorzystywali szparagi w leczeniu stanów zapalanych stawów i niepłodności. W Europie Północnej uprawa szparagów została rozpowszechniona w XVI wieku, a w Polsce w XVIII wieku.

Spis treści

Szparag lekarski – wygląd, pochodzenie, morfologia

Szparag lekarski (łac. Asparagus officinalis) to wieloletnia, dwupienna roślina zielna z rodziny szparagowatych (Asparagaceae), która występuje naturalnie w basenie Morza Śródziemnego. W Polsce w stanie dzikim szparagi można spotkać przede wszystkim w południowej części kraju. Do spożycia przeznaczone są młode pędy szparagów. Wyróżnia się dwa rodzaje jadalnych pędów w zależności od sposobu ich uprawy: zielone wyrastające nad powierzchnię ziemi i białe rosnące przysypane ziemią. Szparag lekarski posiada rozbudowany system korzeniowy pełniący funkcję spichrzową. Każdego roku z głównych korzeni wyrastają włókniste korzenie boczne, które zaopatrują roślinę w wodę i substancje pokarmowe. Kłącze jest krótkie, rozgałęzione i drewniejące z licznymi łuskowatymi liśćmi. Z jednego kłącza wyrasta kilka pędów nadziemnych. Każdy pęd osiąga około 1,5 m wysokości (w nielicznych przypadkach 2 m). Jest nagi, prosty i rozgałęziający się wiechowato na szczycie. Pokrywają go łuskowate, skrętolegle ułożone liście. Pędy zakończone są pęczkami gałęziaków o funkcji asymilacyjnej. Fragmenty te są ostro zakończone i osiągają długość 1-3 cm. Szparag lekarski posiada zwisające, dzwonkowate kwiaty o długości 4-6 mm i barwie żółtawej lub jasnozielonej, które osadzone są na długich szypułkach. Owoc stanowi kulista, czerwona jagoda o średnicy 6-10 mm.

Szparag lekarski – zastosowanie i wskazania

Szparag lekarski jest stosowany w zaburzeniach funkcjonowania układu moczowego, wspomagająco u osób walczących z otyłością, w celu detoksykacji organizmu i redukcji stresu. Ziele wskazane jest do stosowania w celu obniżenia cholesterolu, zwiększenia skurczu serca i spowolnienia jego rytmu, a także w celu poprawy pamięci i zwiększenia libido. Spożywanie tego warzywa lub suplementacja preparatów zawierających szparag lekarski może wspomagać leczenie zaburzeń trawiennych, chorób sercowo-naczyniowych, a nawet spowalniać procesy starzenia. Kłącze szparagu było stosowane w starożytności jako środek na stany zapalne, infekcje, kaszel i w leczeniu raka. Szparagi były spożywane przez starożytnych Greków, Rzymian, jak Chińczyków. Wizerunek szparagów zamieszczano na egipskich sarkofagach. Chińczycy wykorzystywali szparagi w leczeniu stanów zapalanych stawów i niepłodności. W Europie Północnej uprawa szparagów została rozpowszechniona w XVI wieku, a w Polsce w XVIII wieku. Szparagi są cenionym składnikiem diety ze względu na walory smakowe i niską kaloryczność.

Szparag lekarski – działanie, właściwości, skład

Właściwości przeciwutleniające wynikają przede wszystkim z obecności fenoli i flawonoidów (kwercetyna, rutyna). W badaniach wykazano, że najwyższą zdolność wymiatania i redukcji wolnych rodników posiada kwas galusowy. Inne związki fenolowe to m.in. kwas 3-O-feruloilochinowy, asparanina, asparafina, asparenyol, gobicuzyn. Związkom tym przypisują się ważną rolę w profilaktyce chorób układu krążenia. Aktywność przeciwutleniającą wykazują także kwasy hydroksycynamonowe (głównie kwas kumarowy, kwas ferulowy i jego dimery), które przeciwdziałają skutkom stresu oksydacyjnego (choroba Alzheimera, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, choroby o podłożu zapalnym). Roślina ta to również cenne źródło przeciwutleniających karotenoidów (kapsantyna, kapsorubina, kapsantyna 5,6-epoksydowa, β-ksantynę, β-karoten, wiolaksentyna, zeaksantyna, neoksantyna, epimery mutatoksantyny). Szparag lekarski ze względu na niską zawartość kalorii i wysoką zawartość błonnika pokarmowego pomaga zredukować masę ciała. Ziele zawiera dużo potasu i asparaginę, które w połączeniu z małą zawartością sodu pomagają obniżyć ciśnienie tętnicze krwi i przeciwdziałają obrzękom. Zwiększone oddawanie moczu poprawia pracę nerek i zapobiega infekcjom układu moczowego. Asparagina pobudza aktywność komórek nerwowych, przez co wspiera pamięć i koncentrację. Obecność inuliny wspomaga wzrost korzystnej mikroflory jelit, zwiększa odporność organizmu, a także obniża poziom glukozy we krwi i nasila perystaltykę jelit. Zawarty w szparagach glutation wspiera usuwanie toksyn z wątroby. Fitoestrogeny w szparagach działają analogicznie do estrogenu- wpływają na wzrost popędu płciowego u kobiet. Asparagina pobudza produkcję testosteronu, zwiększa sprawność seksualną i nasila proces spermatogenezy. Szparagi mogą być spożywane w okresie ciąży ze względu na zawartość kwasu foliowego, który ma istotny wpływ na prawidłowy rozwój płodu. Szparag lekarski to bogate źródło witamin (A, B, C, E, K) i minerałów (żelazo, potas, magnez, fosfor, selen, wapń, jod, cynk). Surowiec wykazuje aktywność przeciwbakteryjną, przeciwwirusową i przeciwgrzybiczą. Saponiny sterydowe (m.in. protodioscyna) to składniki wykazujące aktywność cytotoksyczną w stosunku do komórek nowotworowych i wspierające pracę układu immunologicznego. Fitosterole (β-Sitosterol) obniżają poziom cholesterolu LDL we krwi, zwiększają poziom cholesterolu HDL i hamują wychwyt cholesterolu jelitowego.

Szparag lekarski – stosowanie i dawkowanie

Przeciwwskazaniem do stosowania szparaga lekarskiego jest dna moczanowa i niewydolność nerek. Roślina nie powinna być polecana osobom z zespołem jelita drażliwego.
Z korzenia szparaga lekarskiego można przygotować odwar zalewając 1 łyżeczkę korzenia 250 ml zimnej wody i gotując kilka minut. Zaleca się spożywanie odwaru 1-3 razy dziennie.

Szparag lekarski – interakcje z lekami i ziołami

Spożywanie dużych ilości szparaga lekarskiego może zmniejszyć skuteczność leków przeciwzakrzepowych na skutek dużej zawartości witaminy K. Roślina nasila działanie leków moczopędnych (chlorotiazyd, furosemid, chlortalidon i hydrochlorotiazyd) i zwiększa utratę potasu. Szparag może wpływać na stężenie litu we krwi.

Szparag lekarski – skutki uboczne, przedawkowanie

Obecność puryny w szparagu powoduje odkładanie się kwasu moczowego w organizmie. Spożywanie szparaga lekarskiego może wywołać wzdęcia i bóle brzucha. Zachodzące w organizmie przemiany zawartej w szparagu asparaginy powodują nieprzyjemny (choć u większości osób niewyczuwalny) zapach moczu. 

Suplementy i wyroby medyczne zawierające szparag lekarski

Działanie

  • moczopędne (diuretyczne) (zwiększa objętość wydalanego moczu)
  • prokinetyczne (zwiększa perystaltykę/motorykę jelit)
  • przeciwbakteryjne
  • przeciwgrzybicze
  • przeciwutleniające (antyoksydacyjne)
  • przeciwwirusowe
  • przeciwzapalne
  • uspokajające
  • zmniejsza stężenie "złego" cholesterolu (LDL)
  • zmniejsza masę ciała (odchudzające)
  • obniża ciśnienie tętnicze krwi
  • immunostymulujące
  • przeciwdrobnoustrojowe
  • zwiększa libido
  • detoksykujące

Postacie i formy

  • napar
  • odwar
  • wyciąg
  • tabletka
  • kapsułka

Substancje aktywne

  • kwas askorbinowy
  • kwas foliowy
  • terpeny
  • flawonoidy
  • antocyjany
  • saponiny
  • związki mineralne
  • sterole
  • Aminokwasy
  • alkaloidy
  • karotenoidy
  • glikozydy
  • olejki lotne
  • kumaryna

Surowiec

  • kłącze
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij