Guarana — na stres i zmęczenie

Guarana — na stres i zmęczenie

Lecznicze właściwości nasion guarany były znane rdzennym mieszkańcom dorzecza Amazonki już od setek lat. Wykorzystywano ją jako środek zmniejszający zmęczenie i dodający energii.

Spis treści

Guarana – wygląd, pochodzenie, morfologia

Guarana (łac. Paulinia cupana ang. Guarana) jest przykładem krzewu występującego w lasach Ameryki Południowej. Cierniopląt, bo taka jest jedna z jego nazw zwyczajowych w Polsce, należy do rodziny mydleńcowatych sapindaceae. Nazwa rośliny pochodzi od nazwy indiańskiego plemienia, które zajmowało się uprawą tego krzewu i przez setki lat czerpało korzyści z jego właściwości pobudzających i leczniczych. 

Guarana ma postać długiego pnącza lub pnącego się, rozłożystego krzewu. Ciemnozielone, owalne liście są ułożone naprzemianlegle na powierzchni prążkowanej, zdrewniałej łodygi. U jednego osobnika możemy stwierdzić występowanie zarówno kwiatów żeńskich jak i męskich, jest to zatem roślina jednopienna. Kwiaty, w obu przypadkach są zebrane w groniaste kwiatostany. Owocem guarany jest torebka, która w swoim wnętrzu zawiera maksymalnie cztery ciemne nasiona. Praktycznie każdy obserwator stwierdza, że ze względu na charakterystyczny wygląd owocu przypomina on ludzkie oko. 

Surowcem farmaceutycznym są nasiona guarany Paulliniae semen. Poddane suszeniu nasiona nie powinny zawierać mniej niż 3.5% kofeiny. 

Guarana – zastosowanie i wskazania

Obecnie guarana, ze względu na wysoką zawartość kofeiny, jest wykorzystywana jako środek pobudzający. Ekstrakty z guarany są chętnie stosowane przez osoby potrzebujące poprawienia koncentracji oraz zdolności zapamiętywania. Dużą popularnością cieszą się obecnie suplementy diety przeznaczone dla osób dorosłych i młodzieży, które mogą w pewnym stopniu wspomagać organizm przed egzaminami lub innego rodzaju dużym wysiłkiem umysłowym. Nie należy jednak zapominać, że ostateczny efekt nauki jest związany przede wszystkim z jej systematycznością oraz dbaniem o prawidłową dietę i odpowiednią jakość snu.

Guarana stanowi również częsty dodatek do niektórych mieszanek herbacianych, w tym do do napoju przyrządzanego z liści ostrokrzewu paragwajskiego – yerba mate.

Niektóre badania wskazują, że wyciągi z guarany mogą ograniczać stężenie glukozy w osoczu, co może być wykorzystywane przez osoby cierpiące na cukrzycę. Ponadto, ze względu na wysoką zawartość metyloksantyn wyciągi z guarany są stosowane w postaci suplementów diety przez osoby pragnące usprawnić nieco proces odchudzania.

Lecznicze właściwości nasion guarany były znane rdzennym mieszkańcom dorzecza Amazonki już od setek lat. Pierwsze wyprawy europejskich kolonizatorów po jakimś czasie spotkały plemię Maués , które zajmowało się hodowlą tej rośliny i wykorzystywało ją w codziennym życiu jako środek zmniejszający zmęczenie i dodający energii. O właściwościach pobudzających guarany przez długi czas krążyło wiele plotek. Stara indiańska legenda wspomina o nadprzyrodzonym pochodzeniu rośliny. Według opowieści guarana miała być darem od boga, który chcąc zadośćuczynić krzywdom wyrządzonym pewnemu plemieniu przez jego złego brata kazał zasadzić oczy zmarłego uzdrowiciela wioski w ziemi. W ten sposób Indianie tłumaczą wygląd owoców guarany, które do złudzenia przypominają ludzkie oko. Po sprowadzeniu rośliny do Europy była ona długo uważana za cudowny afrodyzjak - prawdopodobnie ze względu na swoje właściwości pobudzające. Do tej pory na rynku suplementów można spotkać żele i preparaty poprawiające erekcję zawierające wyciągi z guarany.

Guarana – działanie, właściwości, skład

W wyciągach z guarany główną frakcją substancji czynnych jest grupa związków nazywanych alkaloidami purynowymi, do których zaliczamy teofilinę, teobrominę i doskonale każdemu znaną kofeinę. Ponadto, nasiona guarany są również dobrym źródłem garbników oraz proantocyjanidyn. W ekstraktach z guarany występują również związki mineralne, białka oraz tłuszcze. 

Działanie farmakologiczne sproszkowanych nasion guarany jest przede wszystkim związane z dużą zawartością występujących w nich kofeiny. Nasiona guarany mogą zawierać nawet czterokrotnie więcej kofeiny od ziaren kawy. Kofeina obecna w wyciągach podnosi ciśnienie krwi, działa pobudzająco likwidując zmęczenie i poprawiając koncentrację. Ponadto, działa ona dużej od tej występującej w ziarnach kawy, ze względu na spowolnione wchłanianie z przewodu pokarmowego. 

Nasiona guarany mają status adaptogenu, czyli surowca pozwalającego na dostosowanie organizmu do niesprzyjających czynników środowiskowych. Wyciągi z guarany mogą zmniejszać podatność organizmu na stres oraz przez pewien ograniczony czas poprawiać funkcje poznawcze, takie jak zapamiętywanie i koncentracja.

Obecne badania wskazują również na hamowanie procesu adipogenezy, czyli szeregu połączonych mechanizmów, które kończą się powstawaniem nowych komórek tłuszczowych. Możliwe działanie odchudzające guarany jest przyczyną umieszczania ekstraktów z tej rośliny w suplementach przyspieszających odchudzanie. Należy jednak pamiętać, że odchudzanie jest wymagającym procesem i nie istnieje żaden cudowny środek, który pozwoliłby na pozbycie się nadmiarowych kilogramów w bezpieczny sposób, w krótkim czasie.

Wysoka zawartość antyoksydantów, do których zaliczamy polifenole występujące w ekstraktach z guarany może zmniejszać stężenie glukozy w osoczu, prawdopodobnie poprzez zahamowanie produkcji glukozy w wątrobie. Ponadto, polifenole mogą wykazywać również pewne właściwości przeciwnowotworowe, jednak wpływ wyciągów z guarany na ograniczenie procesu powstawania komórek nowotworowych wymaga nadal dokładniejszych badań.

Guarana – stosowanie i dawkowanie

Guarana może być przyjmowana w postaci naparu, który jest przyrządzany poprzez proste zalanie gorącą wodą niewielkiej ilości sproszkowanych nasion guarany. Zalecana dawka dobowa ekstraktów z tej rośliny to od jednego do trzech gramów.

Na rynku obecnych jest wiele suplementów zawierających wyciągi z nasion guarany. W przypadku preparatów mających poprawiać właściwości poznawcze zalecane dawka dobowa to zwykle od jednej do dwóch kapsułek dziennie. Z kolei preparaty przeznaczone do usprawnienia procesu odchudzania wymagają zwykle przyjmowania większej ilości kapsułek. W obu przypadkach należy prowadzić suplementację zgodnie z zaleceniami producenta, ponieważ zawartość substancji czynnych w różnych suplementach będzie inna.

Wyciągi z guarany są również obecne w kosmetykach, które mają na celu zahamowanie procesu wypadania włosów. Szampony i maski zawierające ekstrakty z guarany należy zwykle stosować raz dziennie i dobrze spłukać po kąpieli. 

Guarana – interakcje z lekami i ziołami

Nasiona guarany, ze względu na swoje właściwości pobudzające nie powinny być nadmiernie stosowane przez osoby przyjmujące leki na nadciśnienie. Spożywanie ekstraktów z tej rośliny może osłabiać efekt hipotensyjny przyjmowanych leków i powinno zostać skonsultowane z lekarzem przed rozpoczęciem regularnej suplementacji.

Wskazane jest również zachowanie ostrożności w przypadku jednoczesnego stosowania preparatów wyrównujących niewydolność mięśnia sercowego oraz leków antyarytmicznych. 

Guarana – skutki uboczne, przedawkowanie

Długotrwałe stosowanie ekstraktów z guarany może spowodować pojawienie się objawów ze strony układu sercowo-naczyniowego, do których zaliczamy podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi, kołatanie w klatce piersiowej ale także zaburzenia snu oraz nadmierne pobudzenie. 

Wyciągów z guarany nie powinny być stosowane przez kobiety w ciąży oraz dzieci. 

Suplementy i wyroby medyczne zawierające guaranę

Kosmetyki zawierające guaranę

Działanie

  • pobudza (stymuluje) ośrodkowy układ nerwowy
  • podwyższa ciśnienie krwi
  • zmniejsza masę ciała (odchudzające)
  • poprawia pamięć i koncentrację

Postacie i formy

  • krople
  • tabletka
  • kapsułka
  • krem
  • proszek

Substancje aktywne

  • teofilina
  • garbniki
  • proantocyjanidyny
  • skrobia
  • saponiny
  • związki mineralne
  • substancje białkowe
  • kofeina
  • teobromina
  • katechina

Surowiec

  • nasiona
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij