Topola czarna — drzewo na gorączkę i ból

Najstarszym preparatem z pączków topoli jest Unguentum populeum, czyli maść, którą sporządzano i wykorzystywano jako środek przeciwzapalny w dnie moczanowej i chorobach reumatycznych oraz przeciw hemoroidom.

Spis treści

Topola czarna – zastosowanie i wskazania

Pąki topoli stosuje się w schorzeniach dróg moczowych, w bólach różnego pochodzenia (bóle reumatyczne, mięśniowe, nerwobóle), w objawach grypy i przeziębienia (dreszcze, gorączka, ogólne osłabienie, kaszel) i w dolegliwościach ze strony układu oddechowego. Pączki topoli zalecane są w stanach obniżonej odporności. Surowiec można wykorzystać zewnętrznie na trudno gojące się rany i w żylakowych owrzodzenia nóg. Najstarszym preparatem z pączków topoli jest Unguentum populeum, czyli maść, którą sporządzano i wykorzystywano jako środek przeciwzapalny w dnie moczanowej i chorobach reumatycznych oraz przeciw hemoroidom. Korze topoli przypisywano właściwości ściągające, przeciwzapalne, przeciwreumatyczne i antyseptyczne. Korę stosowano również zewnętrznie w oparzeniach skórnych, ukąszeniach owadów, kontuzjach itp. Nalewkę z pąków topoli często zalecano w schorzeniach ze strony układu oddechowego. Liście topoli do dziś cenione są za ich właściwości tonizujące i antyseptyczne.

Topola czarna – wygląd, pochodzenie, morfologia

Topola czarna (Populus nigra) to roślina z rodziny wierzbowatych (Salicaceae). Występuje na terenie Europy, Azji i Afryki. W Polsce jest jednym z najczęściej spotykanych drzew w lasach liściastych. Inne nazwy to sokora, sokorzyna, jasiokor i topola nadwiślańska. W języku łacińskim nazwa gatunkowa "Populus" oznacza ludzi i ma nawiązywać do tego, że w starożytności topole były sadzone w miejscach spotkań ludzi. Topola czarna to drzewo osiągające 30 m wysokości i szerokość do 2 m. Posiada guzowaty pień i spękaną, ciemnobrunatną korę, która u starszych drzew bywa czarna. Liście jajowato-rombowate o długości 5-12 cm przybierają barwę od zielono-czerwonawej do ciemnozielonej. Ich górna powierzchnia jest błyszcząca, a dolna matowa z charakterystycznym karbowano-piłkowanym brzegiem. Tuż przed pojawieniem się liści wytwarza kwiaty zebrane w kotki. Korona drzewa jest szeroka, kopulasta lub stożkowa. Owoc stanowi torebka wypełniona nasionami, które pokryte są puchem.

Topola czarna – działanie, właściwości, skład

Surowcem zielarskim są głównie pąki topoli czarnej. W składzie pąków znajdują się przede wszystkim związki fenolowe (m.in. fenole, kwasy fenolowe, fenylopropanoidy) i terpenoidy (mono- i seskwiterpenoidy). Z danych literaturowych wynika, że pąki zawierają flawony (np. apigenol i kryzyna), flawanony (np. pinocembryna i pinostrombina), kwas kawowy i ferulowy i inne pochodne związków fenolowych. Pąki topoli to źródło naturalnych przeciwutleniaczy, które mają zdolność usuwania wolnych rodników. Działanie przeciwzapalne przypisuje się głównie flawonoidom i kwasom fenolowym. Substancje aktywne modulują transkrypcję genów zaangażowanych w odpowiedź zapalną, hamują aktywność prozapalnych interleukin (IL-6, IL-10 i TNF-α). Obecność salicylanów poza działaniem przeciwzapalnym warunkuje działanie przeciwbólowe. W skład olejków eterycznych wchodzą m.in. betulen, α, β i γ-betulenol, δ-humulen i α-kariofilen, które posiadają potencjał oksydacyjno-redukcyjny. Właściwości te wykorzystywane są w kosmetyce w celu regeneracji naskórka i wzmocnienia napięcia tkanek. Wiele związków fenolowych działa również przeciwbakteryjnie, zwłaszcza wobec bakterii Gram-dodatnich (np. Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes, Enterococcus faecalis) oraz wykazuje działanie przeciwgrzybicze m.in. przeciwko Candida albicans. Pinocembryna i galangina synergistycznie wpływają na poprawę insulinooporności. Surowiec korzystnie zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę oraz zmniejsza hemoglobinę glikozylowaną. Istnieją doniesienia, że substancje czynne mogą hamować aktywność tyrozynazy, a tym samym zmniejszać ilość produkowanej melaniny, co wykorzystywane jest w przypadku zmian pigmentacyjnych. Niewiele jest badań przeprowadzonych pod kątem właściwości przeciwnowotworowych topoli czarnej, ale pojawiają się w literaturze oceny aktywności czystych składników, które można znaleźć w ekstraktach z pąków topoli. Wykazano, że flawonoid pinocembryna i pinostrobina posiadają właściwości antyproliferacyjne i proapoptotyczne. Badania na zwierzętach sugerują, że pączki topoli mogą rozszerzać naczynia krwionośne, prawdopodobnie poprzez hamowanie napływu jonów wapnia do wnętrza komórki. W innym badaniu wykazano, że związki czynne topoli czarnej hamują aktywność oksydazy ksantynowej i tym samym zmniejszają produkcję kwasu moczowego.

Topola czarna – stosowanie i dawkowanie

Do stosowania wewnętrznego najczęściej wykorzystuje się pąki topoli, z których przygotowuje się napar lub odwar. W celu sporządzenia naparu należy 1 łyżkę surowca zalać szklanką wrzącej wody i pozostawić pod przykryciem na około 30 minut, po czym należy go przecedzić i pić w ilości 1 szklanka 1-3 razy dziennie. Odwar przygotowuje się poprzez zalanie 2 łyżek surowca 2 szklankami ciepłej wody i gotowanie przez kilka minut. Po zagotowaniu odwar należy odstawić na 20-30 minut i przecedzić. Dawkowanie odwaru pokrywa się z dawkowaniem naparu. W celu zapewnienia efektywniejszej ekstrakcji związków czynnych wskazane jest skropić rozdrobniony surowiec spirytusem, pozostawić go pod przykryciem przez 10 minut i dopiero wtedy przystąpić do zalania surowca wodą. Odwary i napary można stosować zewnętrznie w postaci okładów. Zalecane jest również przykładanie bezpośrednio na zmienione chorobowo miejsca zmiażdżonych pąków topoli.

Topola czarna – skutki uboczne, przedawkowanie

Stosowanie preparatów z topoli czarnej nie niesie za sobą poważnych działań niepożądanych, ale przeciwwskazaniem do ich stosowania jest okres ciąży, laktacji, uczulenie na salicylany i przewlekłe schorzenia układu pokarmowego. Często puch kielichowy topoli unoszący się w powietrzu mylnie określany jest alergenem. Sam w sobie nie jest czynnikiem uczulającym, jednak z łatwością zatrzymują się w nim pyłki traw, które następnie roznoszone są przez wiatr. Okres owocowania topoli zbiega się z okresem pylenia traw i to alergeny pyłków traw odpowiadają za objawy występujące u ludzi.

Działanie

  • antyseptyczne
  • moczopędne (diuretyczne) (zwiększa objętość wydalanego moczu)
  • przeciwbakteryjne
  • przeciwbólowe (bez opioidów)
  • przeciwgorączkowe
  • przeciwgrzybicze
  • przeciwreumatyczne
  • przeciwutleniające (antyoksydacyjne)
  • przeciwzapalne
  • wykrztuśne
  • napotne

Postacie i formy

  • napar
  • odwar
  • nalewka
  • intrakt
  • maść

Substancje aktywne

  • olejki eteryczne
  • kwasy organiczne
  • związki fenolowe
  • terpenoidy
  • flawony
  • flawanony

Surowiec

  • liść
  • pąk
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij