Pięciornik kurze ziele — na hemoroidy, trądzik, odparzenia

Nazywany jest kurzym zielem oraz pięciornikiem kurzyśladem.  W średniowieczu kłącze pięciornika kurzego ziela stosowane było w leczeniu krwotoków, nadmiernych miesiączek, biegunek oraz cholery.

Spis treści

Pięciornik kurze ziele – wygląd, pochodzenie, morfologia

Pięciornik kurze ziele (Potentilla erecta, Potentilla tormentilla) jest to bylina wieloletnia, która posiada właściwości lecznicze. Roślina ta należy do rodziny różowatych. Nazywana jest kurzym zielem oraz pięciornikiem kurzyśladem, gdyż jej liść przypomina kształtem kurzą stopę. W średniowieczu tradycyjna nazwa tormentilla odnosiła się do łacińskiego słowa tormentina, co oznaczało kolkę jelitową, dlatego stosowano tą roślinę do leczenia zapaleń jelit oraz kolek spazmolitycznych. W regionach dzisiejszych Niemiec stosowano surowiec do tamowania krwawień, ze względu na zawartość taniny w kłączu pięciornika. Obszary występowania pięciornika to przede wszystkim Europa, Azja oraz część północna Afryki. Gatunek ten występuje na całym obszarze Polski. Roślina preferuje tereny wilgotne o umiarkowanej ilości światła. Zasiedla takie tereny jak łąki, lasy, torfowiska oraz zarośla. Okres kwitnienia przypada na okres od maja do lipca.  Łodyga rzadko jest wzniesiona. Najczęściej jest ona płożąca albo podnosząca i dorasta do 30 cm. Liście pięciornika składają się przeważnie z trzech listków, jednak mogą być złożone w dolnej jego części nawet z 4 lub 5 listków. Brzegi liścia są ząbkowane. Charakterystyczne są liście łodygowe, które na ogół są krótkoogonkowe albo siedzące. Ulistnienie kurzego ziela jest skrętoległe. Kwiaty pięciornika są czteropłatkowe o średnicy od 7 do 15 mm. Kwiaty są najczęściej żółte, niekiedy pomarańczowe u samej nasady. Owocem jest niełupka. Surowcem farmaceutycznym pięciornika kurzego ziela jest kłącze (Rhizoma Tormentillae), grube, jadalne, po przecięciu w środku czerwone. Kłącze należy zbierać wczesną wiosną albo jesienią. Surowiec suszy się w cieniu w przewiewnym miejscu. Sproszkowany surowiec ma kolor czerwonobrunatny o charakterystycznym ściągającym smaku. 

Pięciornik kurze ziele – zastosowanie i wskazania

W średniowieczu kłącze pięciornika kurzego ziela stosowane było w leczeniu krwotoków, nadmiernych miesiączek, biegunek oraz cholery. W XX wieku napar oraz wyciągi alkoholowe z ziela stosowane były w leczeniu biegunki i wymiotów, zapaleniach i krwawieniach z jelit oraz czerwonce. Do użytku zewnętrznego Pięciornik kurze ziele wykorzystywany był do łagodzenia stanów zapalnych jamy ustnej i gardła, a także w maściach jako preparat na wypryski, krwiaki i stłuczenia. Kurze ziele obecnie stosowany jest głównie w mieszankach z innymi ziołami. Doustnie pięciornik stosowany jest w biegunkach, zakażeniach bakteryjnych oraz w przypadku zatruć pokarmowych, nieżycie przewodu pokarmowego oraz pomocniczo w takich chorobach jak czerwonka oraz dur brzuszny. W preparatach do użytku zewnętrznego stosowany jest w stanach zapalnych błony śluzowej jamy ustnej, pochwy, odbytu i sromu, hemoroidach, oparzeniach pierwszego stopnia, trądziku pospolitym. Jest pomocny w łagodzeniu świądu i dermatoz. Stosowany był w zapaleniu jelita grubego o charakterze wrzodziejącym oraz stanach zapalnych odbytnicy jako lewatywa, a także w postaci kąpieli przy nadmiernej potliwości.

Pięciornik kurze ziele – działanie, właściwości, skład

Pięciornik kurze ziele to roślina, która jest ceniona przede wszystkim za właściwości ściągające. Jest to typowy surowiec o wysokiej zawartości garbników (od 12 nawet do 22%). Są to w głównej mierze procyjanidyny, a także garbniki katechinowe, które mają zdolność do łatwego przechodzenia w flobafeny, ponadto garbniki hydrolizujące takie jak elagotaniny, a także agrimoninę. Oprócz garbników pięciornik zawiera kwasy organiczne: elagowy, chinowy i askorbowy, a także flawonoidy takie jak kwercetyna. Inne związki obecne w surowcu farmaceutycznym to cholina, goryczka, sole mineralne, związki żywicowe, śluzowe oraz białkowe. Główne właściwości kurzego ziela zawdzięczamy substancjom czynnym o charakterze garbników, które działają ściągająco, tworząc trwałe koagulujące kompleksy. Większe stężenia substancji powodują wytrącenia białka na powierzchni ran oraz uszkodzonej błonie śluzowej , co utrudnia przenikanie wody i zabezpiecza przed negatywnym wpływem środowiska zewnętrznego. Ponadto garbniki mają właściwości słabo znieczulające, przeciwbakteryjne przede wszystkim na bakterie gram ujemne, przeciwprzesiękowe, przeciwzapalne, przeciwwysiękowe oraz przeciwobrzękowe. Pozostałe substancje czynne odpowiadają za właściwości antyseptyczne, przeciwbiegunkowe, a także przyspieszające ziarninowanie.

Pięciornik kurze ziele – stosowanie i dawkowanie

Kłącze pięciornika kurze ziele stosowane jest wewnętrznie oraz zewnętrznie. Dawka dobowa nie powinna przekraczać 6 gram, zarówno do stosowania zewnętrznego jak i wewnętrznego. W postaci proszku preparat stosowany jest w opłatkach skrobiowych,  zawartość surowca w jednym opłatku to 0,5 - 1g. Taka postać leku stosowana jest od 3 do 4 razy dziennie jako preparat ściągający. Przygotowanie odwaru z kłącza kurzego ziela polega na odważeniu surowca, zalaniu ok. 300 ml wody, a następnie gotowaniu przez 5 minut. Odwar należy przecedzić. W przypadku obmywań, okładów lub do płukania jamy ustnej stosuje się 1 lub 2 łyżki przygotowanego odwaru na szklankę wody. Płukankę można stosować kilka razy dziennie. Do lewatywy oraz irygacji odwar miesza się z wodą w stosunku 1:1.
Nalewkę z kłącza można stosować do pędzlowania dziąseł oraz płukania gardła i jamy ustnej, w rozcieńczeniu na  ¼ szklanki wody  około 10-15 kropli nalewki. Do użytku wewnętrznego  20 do 50 kropli nalewki dodajemy do kieliszka wody i przyjmujemy od 2 do 4 razy dziennie.

Pięciornik kurze ziele – interakcje z lekami i ziołami

Pięciornik kurze ziele jest rośliną zawierającą duże ilości substancji o właściwościach ściągających. Należy zachować ostrożność podczas łącznego stosowania preparatów o podobnym profilu terapeutycznym ze względu na możliwość synergicznego działania, co może generować działania niepożądane. 

Pięciornik kurze ziele – skutki uboczne, przedawkowanie

Przyjmowanie kurzego ziela w formie doustnej może wiązać się z łagodnymi efektami ubocznymi, do których należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz ból brzucha. Nie należy jednak przekraczać dawek uznawanych za bezpieczne. W przypadku wystąpienia reakcji skórnych po zastosowaniu preparatów do użytku zewnętrznego należy zaprzestać terapii i skontaktować się z lekarzem.

Nie jest zalecane stosowanie pięciornika kurzego ziela u kobiet w ciąży oraz w okresie karmienia piersią z powodu ograniczonej ilości badań pod kątem bezpieczeństwa oraz ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.

Leki zawierające pięciornik kurze ziele

Suplementy i wyroby medyczne zawierające pięciornik kurze ziele

Kosmetyki zawierające pięciornik kurze ziele

Działanie

  • bakteriobójcze
  • przeciwbiegunkowe
  • przeciwkrwotoczne
  • przeciwobrzękowe i przeciwwysiękowe
  • przeciwzapalne
  • ściągające
  • znieczulające miejscowo

Postacie i formy

  • susz
  • odwar
  • nalewka
  • maść
  • krem
  • szampony i odżywki do włosów
  • czopki

Substancje aktywne

  • tanina
  • garbniki
  • procyjanidyny
  • kwas tormentilowy
  • elagotanin
  • argimonina

Surowiec

  • kłącze
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij