Dziewanna wielkokwiatowa — królewska roślina o wielu zastosowaniach

W mitologii greckiej czytamy, że dziewanna miała chronić Odyseusza przed czarami Kirke − wróżbitki i czarodziejki. Roślinie przypisywano zatem magiczną moc. 

Spis treści

Dziewanna wielkokwiatowa – zastosowanie i wskazania

Kwiat dziewanny (Verbasci flos, ang. Mullein flower, Golden torch) stosowany jest w schorzeniach górnych dróg oddechowych ze względu na swoje właściwości osłaniające, ułatwiające odkrztuszanie zalegającej wydzieliny i łagodzące podrażnienia. Surowiec wskazany jest również jako lek pomocniczy w terapii grypy. Zewnętrznie można stosować okłady w celu leczenia owrzodzeń, odmrożeń, odleżyn, oparzeń czy też stłuczeń i ran. W medycynie ludowej kwiat dziewanny był wykorzystywany w schorzeniach pęcherza i nerek, ale także stanach zapalnych przewodu pokarmowego i skóry (wyprysk alergiczny, egzema). Lecznictwo ludowe używało surowca we wielu wskazaniach. Korony kwiatowe i nasiona wykorzystywano przy kaszlu, nieżycie oskrzeli, astmie, rozedmie, wyczerpaniu, czerwonce, nieżytach żołądka, żylakach odbytu, żółtaczce i chorobach wątroby. Maść ze sproszkowanych nasion stosowano w leczeniu ropiejących ran i wrzodów. Suchy proszek z kolei działał skutecznie w przypadku pękania sutek u matek karmiących. Preparaty ze świeżego ziela dziewanny stosowano natomiast w weterynarii jako środek przeciwkaszlowy. Esencja ze świeżego ziela znalazła też zastosowanie w homeopatii. W mitologii greckiej czytamy, że dziewanna miała chronić Odyseusza przed czarami Kirke − wróżbitki i czarodziejki. Roślinie przypisywano zatem magiczną moc. Z kolei Rzymianie znaleźli dla niej praktyczne zastosowanie. Zawijali figi w liście dziewanny, chroniąc je przed zepsuciem. Łodygi wysuszone i zamoczone w łoju i sadle służyły również jako świece, kaganki.  Ludowe nazwy dziewanny to w związku z tym królewska świeca i knotnica.  Dziewannę nazywano czasami także warkoczami Matki Boskiej, a potoczna nazwa używana przez mieszkańców Ameryki Płn. to  cowboy toilet paper
Kwiat dziewanny ma również właściwości dezynfekujące, dlatego obecnie używany jest w kosmetykach do pielęgnacji skóry trądzikowej. Można go również odnaleźć w szamponach rozjaśniających i nadających połysk włosom. Kąpiele z dziewanny działają na skórę zmiękczająco i odprężająco. W kuchni kwiat używa się zaś do aromatyzowania likierów.

Dziewanna wielkokwiatowa – wygląd, pochodzenie, morfologia

Dziewanna wielkokwiatowa (Verbascum densiflorum Bert., Verbascum thapsiforme Schard.) to roślina pospolicie rosnąca w Polsce niżowej, na miejscach słonecznych, kamienistych lub piaszczystych. Surowcem są korony kwiatowe z przyrośniętymi pręcikami. Zebrane ze stanu naturalnego (rzadko z uprawy), suszy się bardzo szybko, aby zachować ich złotożółty kolor. W kontakcie z wilgocią surowiec ulega zbrunatnieniu. Liście odziomkowe dziewanny są duże, siedzące lub krótkoogonkowe i eliptyczne. Z kolei liście łodygowe skrętoległe, dolne eliptyczne, a wyższe jajowate, siedzące i zbiegające wzdłuż łodygi. Dziewanna kwitnie od lipca do sierpnia. Kwiaty o krótkich szypułkach ustawione są w pęczkach od dwóch do pięciu na osi kwiatostanu, który jest dużym, kłosowatym gronem. Owoce dojrzewają od sierpnia do października. Zapach dziewanny jest delikatny, miodowy, a smak słodkawy i śluzowaty. Sproszkowany surowiec przyjmuje barwę szarożółtawą.

Dziewanna wielkokwiatowa – działanie, właściwości, skład

Ważnym składnikiem surowca jest śluz (od 2,5% do 3%), składający się z ksyloglukanów oraz obojętnych lub kwaśnych arabinogalaktanów. Wyróżniamy w nim również saponozydy triterpenowe (około 0,007%) jak na przykład werbaskosaponina i inne pochodne werbaskogeniny. Dodatkowo można wymienić takie substancje czynne jak irydoidy (aukubina, katalpol), flawonoidy (rutozyd, hesperydyna, diosmina), barwniki karotenowe, fenyloetanoidy (werbaskozyd) oraz ślady olejku eterycznego. Spośród składników obojętnych zwraca uwagę znaczna zawartość sacharozy i innych cukrów, bo aż do 20%. Saponozydy zawarte w surowcu warunkują przede wszystkim działanie wykrztuśne. Z kolei śluzy wykazują działanie osłonowe na błony śluzowe górnych dróg oddechowych. Związki czynne kwiatu dziewanny mają również właściwości przeciwwirusowe. Wodne wyciągi z kwiatów dodatkowo działają przeciwzapalnie na błony śluzowe gardła, przełyku, żołądka i jelit oraz dróg moczowych. Wykazują również działanie powlekające, lekko moczopędnie i napotnie. Wyciągi z liści stosowane zewnętrznie działają zaś odmiękczająco, gojąco i przeciwzapalnie silniej niż wyciągi z kwiatów.

Dziewanna wielkokwiatowa – stosowanie i dawkowanie

Kwiat dziewanny występuje pod różnymi postaciami leków i suplementów diety. Zioła do zaparzania zazwyczaj stosuje się w ilościach od 1,5 g do 2 g na 200 ml ciepłej wody. Odwar ogrzewa się do wrzenia, ostawia na 15 minut i przecedza. Sporządzony specyfik można pić od 3 do 4 razy dziennie po jedzeniu. Syropy z dziewanny również stosuje się z taką samą częstotliwością. W obu przypadkach nie zaleca się przyjmowania kwiatu dziewanny przez dzieci poniżej 12 roku życia oraz kobiety w ciąży i karmiące piersią, ze względu na brak badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania. Surowiec przeciwwskazany jest również u osób uczulonych na składniki rośliny. Nie jest także wskazane stosowanie dziewanny powyżej 7 dni. Jeśli dolegliwości pacjenta nie miną w tym czasie, należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym.

Dziewanna wielkokwiatowa – interakcje z lekami i ziołami

Brak danych klinicznych dotyczących interakcji pomiędzy składnikami dziewanny wielkokwiatowej, a innymi ziołami i lekami.

Dziewanna wielkokwiatowa – skutki uboczne, przedawkowanie

Dotychczas nie zgłaszano działań niepożądanych związanych z przyjmowaniem dziewanny wielkokwiatowej zgodnie ze wskazaniami. Nie są również znane przypadki przedawkowania. U osób uczulonych może dojść do reakcji alergicznej.

Leki zawierające Dziewannę wielkokwiatową

Suplementy i wyroby medyczne zawierające Dziewannę wielkokwiatową

Działanie

  • przeciwwirusowe
  • przeciwzapalne
  • wykrztuśne
  • powlekające, osłaniające

Postacie i formy

  • susz
  • wyciąg
  • syrop
  • tabletka
  • kapsułka
  • płyn doustny
  • szampony i odżywki do włosów
  • tabletki do ssania
  • proszek
  • pastylki do ssania

Substancje aktywne

  • flawonoidy
  • olejki eteryczne
  • śluzy
  • karotenoidy
  • glikozydy irydoidowe
  • saponozydy triterpenowe
  • fenyloetanoidy

Surowiec

  • kwiat
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij