Biedrzeniec anyż — przyprawa czy lek?

Anyż jest jedną z najstarszych roślin uprawnych. W starożytnym Rzymie, ziele było wykorzystywane jako dodatek do ciast i środek wspomagający trawienie.

Spis treści

Biedrzeniec anyż – wygląd, pochodzenie, morfologia

Biedrzeniec anyż (łac. Pimpinella anisum, ang. Anise) wywodzący się z rodziny selerowatych (łac. Apiaceae) jest niewielką rośliną jednoroczną. Anyż jest jedną z najstarszych roślin uprawnych. Biedrzeniec wywodzi się z terenów bliskiego wschodu, a jego obecne uprawy znajdują się przede wszystkim w krajach basenu morza śródziemnego, na półwyspie indyjskim oraz w Ameryce środkowej. Największymi producentami anyżu są Hiszpania, Turcja, Bułgaria, Indie, Meksyk i Argentyna.

Roślina osiąga około 40 cm wysokości, jej łodyga jest prosta i rozgałęzia się ku górze. Korzeń jest niewielki i cienki. Z kolei liście rośliny zmieniają swój kształt zależnie od umiejscowienia na łodydze. Liście dolne są duże, całobrzegie, środkowe są trójlistkowe, a górne pierzaste. Kwiaty koloru białego występują w postaci złożonych baldachów. Owocem anyżu jest rozłupka pękająca na dwie gruszkowate niełupki.

Surowcem farmaceutycznym jest owoc biedrzeńca – Fructus Anisi, zawierający nie mniej nie 2% olejku eterycznego. Rośliny zbiera się i suszy tuż przed osiągnięciem dojrzałości owoców. Po wymłóceniu suszy owocki w miejscach zacienionych. Aromat i smak jest lekko korzenny, słodki.

Biedrzeniec anyż – zastosowanie i wskazania

Wyciągi wodne z anyżu znalazły zastosowanie jako środki wykrztuśne wykorzystywane w lekkich infekcjach górnych dróg oddechowych. Substancje zawarte w owocach biedrzeńca wpływają na pobudzenie laktacji. Stosowany jest do łagodzenia gorzkiego smaku niektórych leków.

Olejek anyżowy znalazł zastosowanie w łagodzeniu spastycznego bólu brzucha oraz w innych zaburzeniach ze strony układu pokarmowego. Ponadto, ogromne ilości olejku anyżowego są wykorzystywane przez przemysł spirytusowy do produkcji likierów. W kuchni europejskiej używa się anyżu jako przyprawy do herbatników i ciast. Na Bliskim Wschodzie i w Indiach dodaje się do zup, gulaszy i chleba.

Biedrzeniec anyż należy do jednych z najstarszych roślin uprawnych. O jego hodowli wspomina nawet Stary Testament. W Rzymie, ziele było wykorzystywane jako dodatek do ciast i środek wspomagający trawienie. Starożytni Rzymianie uprawy biedrzeńca przenieśli na tereny obecnej Toskanii. Do centralnej Europy trafił razem z zakonem benedyktynów, którzy początkowo zajmowali się jego uprawą. Na początku XVI wieku rozpoczęły się jego uprawy w przydomowych ogrodach. Na teren obecnych Stanów Zjednoczonych roślina trafiła prawdopodobnie z pierwszymi statkami kolonizatorów z Europy.

Biedrzeniec anyż – działanie, właściwości, skład

Najcenniejszą frakcją znajdującą się w owocach anyżu jest olejek eteryczny, który zawiera anetol oraz estragol. We frakcji olejku zidentyfikowano również kwas, keton i aldehyd anyżowy a także dianizonię oraz dianetol. Poza tym, owoce są również źródłem oleju tłustego oraz furanokumaryn.

Olejek eteryczny jest odpowiedzialny za zwiększenie produkcji śluzu w oskrzelach i upłynnienie zalegającej wydzieliny, co przekłada się bezpośrednio na ułatwienie odkrztuszania. Ponadto, olejek eteryczny pobudza ruchy rzęskowe nabłonka działając również sekretomotorycznie. 

Anetol i jego pochodne wywołują również efekt rozkurczający, zwiększają wydzielanie enzymów trawiennych i przeciwdziałają wzdęciom. Ze względu na lekkie działanie odkażające, owoc anyżu może być wykorzystywany pomocniczo podczas chorób pasożytniczych przewodu pokarmowego. 

Poza tym anetol obecny w składzie surowca, ze względu na swoje podobieństwo chemiczne do dopaminy może zwiększać produkcję mleka u kobiet karmiących piersią. 

Olejek z biedrzeńca wykazuje działanie toksyczne wobec świerzbowca i wszy ludzkich i może być wykorzystywany pomocniczo w kuracji wywoływanych przez te pasożyty schorzeń.

Biedrzeniec anyż – stosowanie i dawkowanie

Owoc anyżu może być stosowany w postaci naparu. W celu przygotowania naparu zaleca się zalanie około 1 grama rozdrobnionych owoców anyżu gorącą wodą i naparzanie surowca pod przykryciem przez 15 minut.
Napary z anyżu należy stosować nie dłużej niż czternaście dni.

Stosowanie przetworów z biedrzeńca nie jest zalecane w przypadku wystąpienia reakcji alergicznej na inne rośliny z rodziny selerowatych.

Nasiona anyżu są często wykorzystywane jako dodatki poprawiające smak ciast i innych wypieków w przemyśle piekarniczym, a także jako przyprawa do mięs.

Biedrzeniec anyż – skutki uboczne, przedawkowanie

Do najważniejszych efektów ubocznych, które mogą wystąpić podczas stosowania preparatów anyżowych należy reakcja alergiczna objawiająca się wysypką skórną lub objawami ze strony układu oddechowego.

Furanokumaryny zawarte w składzie surowca mogą być odpowiedzialne za wystąpienie reakcji fotouczulającej i pojawienia się oparzeń po ekspozycji na światło słoneczne. 

Zbyt duża dawka olejku anyżowego może spowodować podrażnienie błoń śluzowych, rozszerzenie drobnych naczyń układu krwionośnego, a nawet drgawki i efekty przypominające odurzenie alkoholem.

Leki zawierające Biedrzeniec anyż

Suplementy i wyroby medyczne zawierające Biedrzeniec anyż

Działanie

  • przeciwwzdęciowe (wiatropędne)
  • rozkurcza mięśnie gładkie przewodu pokarmowego
  • sekretolityczne (pobudza produkcję rzadkiej wydzieliny w drogach oddechowych)
  • spazmolityczne (rozkurcza i zmniejsza napięcie mięśni gładkich)
  • wspomaga trawienie tłuszczów, białek i cukrów

Postacie i formy

  • susz
  • syrop
  • olejek eteryczny
  • tabletki do ssania
  • spray
  • pastylki do ssania

Substancje aktywne

  • trans-anetol
  • estragol
  • dianetol
  • aldehyd anyżowy
  • kwas anyżowy
  • keton anyżowy
  • furanokumaryny

Surowiec

  • owoc
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij