Leiszmanioza – postaci, objawy i leczenie
Bartłomiej Jackowski

Leiszmanioza – postaci, objawy i leczenie

Leiszmanioza (łac. i ang. leishmaniasis) należy do grupy chorób pasożytniczych. Wywołują ją pierwotniaki z gatunku Leishmania. Jakie postaci choroby można wyróżnić? Czym się objawia i jak wygląda jej leczenie?  

Leiszmanioza – co to jest? 

Leiszmanioza to pasożytnicza choroba tropikalna powodowana przez pierwotniaki z gatunku Leishmania. Wektorami przenoszącymi patogen są moskity z rodzaju Phlebotomus lub Lutzomyia (popularnie nazywane „muszką piaskową”). 

Choroba szerzy się drogą krwiopochodną – najczęściej przez ukłucie owada bądź rozgniecenie go i wtarcie w ranę – dochodzi wówczas do kontaktu krwi człowieka z zawartością przewodu pokarmowego muszki. Inne możliwe drogi przenoszenia to: przetoczenia krwi (zwłaszcza w krajach rozwijających się), używanie zainfekowanego sprzętu medycznego, stosowanie tych samych strzykawek przez kilka osób. 

Rezerwuarem pierwotniaka są ssaki – ludzie, psy, gryzonie, leniwce, konie, małpy. Należy pamiętać, że choroba przez długi czas może przebiegać bezobjawowo, a osoby, u których rozwiną się objawy, zarażają również poprzez kontakt seksualny lub w czasie ciąży – z matki na dziecko (tzw. leiszmanioza wrodzona). Większe ryzyko zachorowania obserwuje się u osób z obniżoną odpornością – starsi, dzieci, chorujący przewlekle, osoby zakażone HIV. 

Rozwój objawów następuje zazwyczaj od kilku tygodni do kilku miesięcy po ukąszeniu owada, co może powodować problemy diagnostyczne u osób, które zgłaszają się do lekarza po powrocie z obszaru występowania choroby. 

Postaci i objawy leiszmaniozy 

Wyróżnia się trzy główne postaci tej choroby. 

  • Postać skórna (inne nazwy: owrzodzenie z Aleppo, biały trąd) 

Jest to najczęstsza forma leiszmaniozy. Objawia się początkowo niewielkimi, bezbolesnymi, czerwonymi, około 2-centymetrowymi grudkami. Zmiany te mogą się różnić od siebie, co porównywane jest do zakażenia trądem. Występują najczęściej na twarzy, szyi, łydkach, ramionach i rękach. Następnie, zazwyczaj po kilku tygodniach, następuje ich owrzodzenie – w centrum grudki powstaje otwarta rana, odgraniczona wyniosłymi brzegami. Gojenie się postaci skórnej trwa kilka miesięcy, pozostawiając szpecącą bliznę. W zależności od gatunku pierwotniaka, a także w dużej mierze od kondycji układu odpornościowego zarażonej osoby, owrzodzenia mogą występować pojedynczo, mnogo lub nawracać (zwłaszcza u osób zakażonych wirusem HIV). 

  • Postać skórno-śluzówkowa  

Początek tej postaci przebiega podobnie do postaci skórnej – występują mnogie, niewielkie owrzodzenia. Po ich ustąpieniu (nawet kilka lat po) pojawiają się bolesne, wrzodziejące zmiany na śluzówkach w obrębie górnych dróg oddechowych – jamie nosowej, jamie ustnej i gardle. Powodują miejscowe naciekanie tkanek otaczających, prowadząc do ich destrukcji – może to skutkować trwałym kalectwem, a co za tym idzie, problemami w spożywaniu pokarmów oraz oddychaniu. Często pierwszym objawem tej postaci jest krwawienie z nosa na skutek uszkodzenia przegrody nosowej. Zmiany w obrębie nosa w literaturze anglosaskiej określane są jako „nos wielbłąda” lub „dziób papugi”. 

  • Postać narządowa, inaczej trzewna (inne nazwy: kala-azar (tłum. czarna gorączka), gorączka dum-dum) 

Jest to zdecydowanie najgroźniejsza forma leiszmaniozy. W przeciwieństwie do postaci skórnej oraz skórno-śluzówkowej, ma charakter uogólniony. Rozpoczyna się długotrwałą gorączką powyżej 40°C, której może towarzyszyć biegunka. Następuje osłabienie oraz wyniszczenie organizmu, spadek masy ciała, powiększenie wątroby, śledziony i węzłów chłonnych oraz zagrażająca życiu niedokrwistość. Cechą charakterystyczną jest hiperpigmentacja (ściemnienie) skóry. Kolejne objawy są powikłaniem wyżej wymienionych zmian i nie są charakterystyczne. Śmiertelność nieleczonej postaci trzewnej leiszmaniozy w ciągu 2 lat jest bardzo wysoka (około 95%). Najczęściej chory umiera z powodu wtórnych infekcji bakteryjnych na skutek obniżenia odporności organizmu. 

Gdzie występuje leiszmanioza? 

Leiszmanioza występuje w krajach o klimacie tropikalnym oraz subtropikalnym (naturalne środowisko muszek piaskowych). Według danych WHO odnotowuje się rocznie około 1 mln nowych zachorowań na postać skórną i około 300 tys. na postać trzewną. Szacuje się, że obecnie zarażonych jest około 12 mln ludzi na świecie.  

Zasięg choroby obejmuje pięć kontynentów: Afrykę, Azję, Europę (kraje basenu Morza Śródziemnego) oraz Północną (zwłaszcza region Ameryki Środkowej) i Południową Amerykę, z czego ponad dwie trzecie nowych zachorowań postaci skórnej obserwuje się w sześciu krajach: Afganistanie, Algierii, Brazylii, Kolumbii, Iranie i Syrii, natomiast ponad 90% nowych przypadków postaci trzewnej notuje się w Bangladeszu, Brazylii, Etiopii, Indiach, Sudanie Południowym oraz Sudanie. Prawie 90% przypadków postaci skórno-śluzówkowej występuje w Boliwii, Brazylii i Peru.

W Polsce leiszmanioza nie występuje naturalnie, natomiast może rozwijać się u imigrantów lub osób czasowo przebywających w krajach zagrożonych tą chorobą. 

Rozpoznanie leiszmaniozy 

Podstawową diagnostyką jest zobrazowanie pod mikroskopem świetlnym pierwotniaka w preparatach pochodzących z zainfekowanych tkanek. W przypadku podejrzenia postaci skórnej lub skórno-śluzówkowej z owrzodzeń, natomiast w postaci trzewnej – wycinków pobranych w biopsji śledziony, węzłów chłonnych, wątroby lub aspiratu szpiku kostnego.  

Kolejnymi krokami są badania serologiczne oznaczające przeciwciała skierowanie przeciwko pierwotniakowi Leishmania oraz badania genetyczne w celu wykrycia danego gatunku. W badaniach laboratoryjnych można zaobserwować spadek leukocytów, parametry charakterystyczne dla niedokrwistości małe stężenie albuminy oraz hipergammaglobulinemię. Kluczowe pozostają jednak wywiad lekarski (informacja o przebywaniu na terenach występowania choroby) oraz objawy kliniczne. 

Leczenie leiszmaniozy 

Leczenie postaci skórnej ogranicza się do miejscowych zabiegów chirurgicznych, krioterapii oraz oczyszczania i stosowania jałowych opatrunków w celu uniknięcia nadkażeń bakteryjnych. Natomiast postać trzewna wymaga podania leków. Leczenie jest długotrwałe, a jego skuteczność wysoka. Ze względu na dużą liczbę gatunków pierwotniaków z rodzaju Leishmania terapia dobierana jest indywidualnie, w Polsce jej prowadzeniem zajmują się instytuty chorób zakaźnych oraz chorób tropikalnych. Nieskuteczne leczenie oraz zarażenie się innym gatunkiem może powodować nawroty choroby. 

Zapobieganie leiszmaniozie 

Nie ma obecnie szczepionki chroniącej ludzi przed zarażeniem się leiszmaniozą. Istnieje natomiast skuteczna szczepionka dla psów, którą stosuje się w krajach o wysokiej zapadalności na leiszmaniozę.

Istotną rolę w zapobieganiu zachorowaniu odgrywa ochrona przed ukąszeniem moskita podczas przebywania w krajach, w których występuje choroba. Do podstawowych zasad należą: stosowanie moskitier oraz siatek ochronnych w pomieszczeniach i namiotach, używanie środków chemicznych odstraszających owady, a także noszenie odzieży zakrywającej jak największą część ciała. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Cholestaza ciążowa – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

    Cholestaza zwykle pojawia się w III trymestrze ciąży, a jej pierwszym objawem jest świąd skóry. Czym jest cholestaza ciążowa i jaki ma wpływ na mamę oraz dziecko? W jaki sposób ją rozpoznać i leczyć? Jak powinna wyglądać dieta ciężarnej, u której doszło do zastoju żółci? 

  • Adrenalina – jaka jest funkcja w organizmie? Czym skutkuje nadmierna ekspozycja na działanie hormonu?

    Adrenalina, czyli tzw. hormon przetrwania, mobilizuje organizm do szybkiego reagowania w przypadku zagrożenia. Powoduje zauważalny wzrost siły i wydajności, a także zwiększoną świadomość w sytuacjach stresowych. Nadmierna ekspozycja na adrenalinę może jednak szkodzić zdrowiu. Dowiedz się, jakie są skutki nadprodukcji tego hormonu. W jaki sposób wykorzystywany jest w medycynie? 

  • Biegunka podróżnych – objawy, leczenie, zapobieganie

    Podczas podróży uważaj na to, co jesz i pijesz, jeżeli nie chcesz nabawić się „klątwy Montezumy”. Biegunka jest najczęstszą chorobą podróżnych. Według szacunków CDC dotyka 10 milionów ludzi każdego roku. Kto jest najbardziej zagrożony infekcją chorobotwórczymi drobnoustrojami? W których miejscach na świecie istnieje największe ryzyko doświadczenia biegunki podróżnych?

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? – to może być infekcja pochwy. Jak zabiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która jeśli jest zaniedbana, może doprowadzić do niepłodności. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet w oparciu o domowe sposoby na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej infmacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka przeciw grypie oparta na technologii mRNA. Rozpoczęły się badania kliniczne nad nowymi preparatami

    Obecnie szczepionki przeciw grypie zmniejszają ryzyko zachorowania o 40–60%. Moderna postawiła sobie za cel stworzenie preparatu o lepszej skuteczności i z początkiem lipca rozpoczęła badania kliniczne nad nowym produktem, preparatem przeciw grypie sezonowej, która wykorzystuje technologię mRNA. Według prognoz ma on być bardziej skuteczny niż dotychczasowe szczepionki.

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij