Leiszmanioza – postaci, objawy i leczenie
Bartłomiej Jackowski

Leiszmanioza – postaci, objawy i leczenie

Leiszmanioza (łac. i ang. leishmaniasis) należy do grupy chorób pasożytniczych. Wywołują ją pierwotniaki z gatunku Leishmania. Jakie postaci choroby można wyróżnić? Czym się objawia i jak wygląda jej leczenie?  

Leiszmanioza – co to jest? 

Leiszmanioza to pasożytnicza choroba tropikalna powodowana przez pierwotniaki z gatunku Leishmania. Wektorami przenoszącymi patogen są moskity z rodzaju Phlebotomus lub Lutzomyia (popularnie nazywane „muszką piaskową”). 

Choroba szerzy się drogą krwiopochodną – najczęściej przez ukłucie owada bądź rozgniecenie go i wtarcie w ranę – dochodzi wówczas do kontaktu krwi człowieka z zawartością przewodu pokarmowego muszki. Inne możliwe drogi przenoszenia to: przetoczenia krwi (zwłaszcza w krajach rozwijających się), używanie zainfekowanego sprzętu medycznego, stosowanie tych samych strzykawek przez kilka osób. 

Rezerwuarem pierwotniaka są ssaki – ludzie, psy, gryzonie, leniwce, konie, małpy. Należy pamiętać, że choroba przez długi czas może przebiegać bezobjawowo, a osoby, u których rozwiną się objawy, zarażają również poprzez kontakt seksualny lub w czasie ciąży – z matki na dziecko (tzw. leiszmanioza wrodzona). Większe ryzyko zachorowania obserwuje się u osób z obniżoną odpornością – starsi, dzieci, chorujący przewlekle, osoby zakażone HIV. 

Rozwój objawów następuje zazwyczaj od kilku tygodni do kilku miesięcy po ukąszeniu owada, co może powodować problemy diagnostyczne u osób, które zgłaszają się do lekarza po powrocie z obszaru występowania choroby. 

Postaci i objawy leiszmaniozy 

Wyróżnia się trzy główne postaci tej choroby. 

  • Postać skórna (inne nazwy: owrzodzenie z Aleppo, biały trąd) 

Jest to najczęstsza forma leiszmaniozy. Objawia się początkowo niewielkimi, bezbolesnymi, czerwonymi, około 2-centymetrowymi grudkami. Zmiany te mogą się różnić od siebie, co porównywane jest do zakażenia trądem. Występują najczęściej na twarzy, szyi, łydkach, ramionach i rękach. Następnie, zazwyczaj po kilku tygodniach, następuje ich owrzodzenie – w centrum grudki powstaje otwarta rana, odgraniczona wyniosłymi brzegami. Gojenie się postaci skórnej trwa kilka miesięcy, pozostawiając szpecącą bliznę. W zależności od gatunku pierwotniaka, a także w dużej mierze od kondycji układu odpornościowego zarażonej osoby, owrzodzenia mogą występować pojedynczo, mnogo lub nawracać (zwłaszcza u osób zakażonych wirusem HIV). 

  • Postać skórno-śluzówkowa  

Początek tej postaci przebiega podobnie do postaci skórnej – występują mnogie, niewielkie owrzodzenia. Po ich ustąpieniu (nawet kilka lat po) pojawiają się bolesne, wrzodziejące zmiany na śluzówkach w obrębie górnych dróg oddechowych – jamie nosowej, jamie ustnej i gardle. Powodują miejscowe naciekanie tkanek otaczających, prowadząc do ich destrukcji – może to skutkować trwałym kalectwem, a co za tym idzie, problemami w spożywaniu pokarmów oraz oddychaniu. Często pierwszym objawem tej postaci jest krwawienie z nosa na skutek uszkodzenia przegrody nosowej. Zmiany w obrębie nosa w literaturze anglosaskiej określane są jako „nos wielbłąda” lub „dziób papugi”. 

  • Postać narządowa, inaczej trzewna (inne nazwy: kala-azar (tłum. czarna gorączka), gorączka dum-dum) 

Jest to zdecydowanie najgroźniejsza forma leiszmaniozy. W przeciwieństwie do postaci skórnej oraz skórno-śluzówkowej, ma charakter uogólniony. Rozpoczyna się długotrwałą gorączką powyżej 40°C, której może towarzyszyć biegunka. Następuje osłabienie oraz wyniszczenie organizmu, spadek masy ciała, powiększenie wątroby, śledziony i węzłów chłonnych oraz zagrażająca życiu niedokrwistość. Cechą charakterystyczną jest hiperpigmentacja (ściemnienie) skóry. Kolejne objawy są powikłaniem wyżej wymienionych zmian i nie są charakterystyczne. Śmiertelność nieleczonej postaci trzewnej leiszmaniozy w ciągu 2 lat jest bardzo wysoka (około 95%). Najczęściej chory umiera z powodu wtórnych infekcji bakteryjnych na skutek obniżenia odporności organizmu. 

Gdzie występuje leiszmanioza? 

Leiszmanioza występuje w krajach o klimacie tropikalnym oraz subtropikalnym (naturalne środowisko muszek piaskowych). Według danych WHO odnotowuje się rocznie około 1 mln nowych zachorowań na postać skórną i około 300 tys. na postać trzewną. Szacuje się, że obecnie zarażonych jest około 12 mln ludzi na świecie.  

Zasięg choroby obejmuje pięć kontynentów: Afrykę, Azję, Europę (kraje basenu Morza Śródziemnego) oraz Północną (zwłaszcza region Ameryki Środkowej) i Południową Amerykę, z czego ponad dwie trzecie nowych zachorowań postaci skórnej obserwuje się w sześciu krajach: Afganistanie, Algierii, Brazylii, Kolumbii, Iranie i Syrii, natomiast ponad 90% nowych przypadków postaci trzewnej notuje się w Bangladeszu, Brazylii, Etiopii, Indiach, Sudanie Południowym oraz Sudanie. Prawie 90% przypadków postaci skórno-śluzówkowej występuje w Boliwii, Brazylii i Peru.

W Polsce leiszmanioza nie występuje naturalnie, natomiast może rozwijać się u imigrantów lub osób czasowo przebywających w krajach zagrożonych tą chorobą. 

Rozpoznanie leiszmaniozy 

Podstawową diagnostyką jest zobrazowanie pod mikroskopem świetlnym pierwotniaka w preparatach pochodzących z zainfekowanych tkanek. W przypadku podejrzenia postaci skórnej lub skórno-śluzówkowej z owrzodzeń, natomiast w postaci trzewnej – wycinków pobranych w biopsji śledziony, węzłów chłonnych, wątroby lub aspiratu szpiku kostnego.  

Kolejnymi krokami są badania serologiczne oznaczające przeciwciała skierowanie przeciwko pierwotniakowi Leishmania oraz badania genetyczne w celu wykrycia danego gatunku. W badaniach laboratoryjnych można zaobserwować spadek leukocytów, parametry charakterystyczne dla niedokrwistości małe stężenie albuminy oraz hipergammaglobulinemię. Kluczowe pozostają jednak wywiad lekarski (informacja o przebywaniu na terenach występowania choroby) oraz objawy kliniczne. 

Leczenie leiszmaniozy 

Leczenie postaci skórnej ogranicza się do miejscowych zabiegów chirurgicznych, krioterapii oraz oczyszczania i stosowania jałowych opatrunków w celu uniknięcia nadkażeń bakteryjnych. Natomiast postać trzewna wymaga podania leków. Leczenie jest długotrwałe, a jego skuteczność wysoka. Ze względu na dużą liczbę gatunków pierwotniaków z rodzaju Leishmania terapia dobierana jest indywidualnie, w Polsce jej prowadzeniem zajmują się instytuty chorób zakaźnych oraz chorób tropikalnych. Nieskuteczne leczenie oraz zarażenie się innym gatunkiem może powodować nawroty choroby. 

Zapobieganie leiszmaniozie 

Nie ma obecnie szczepionki chroniącej ludzi przed zarażeniem się leiszmaniozą. Istnieje natomiast skuteczna szczepionka dla psów, którą stosuje się w krajach o wysokiej zapadalności na leiszmaniozę.

Istotną rolę w zapobieganiu zachorowaniu odgrywa ochrona przed ukąszeniem moskita podczas przebywania w krajach, w których występuje choroba. Do podstawowych zasad należą: stosowanie moskitier oraz siatek ochronnych w pomieszczeniach i namiotach, używanie środków chemicznych odstraszających owady, a także noszenie odzieży zakrywającej jak największą część ciała. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Osteopatia – czym zajmuje się osteopata i w jakich chorobach może pomóc?

    Osteopatia zajmuje się diagnostyką oraz leczeniem zaburzeń układu ruchu, narządów wewnętrznych oraz układu współczulnego. Za jej twórcę uznaje się amerykańskiego lekarza Andrewa Taylora Stilla, który stworzył American School of Osteopathy – instytucję zrzeszającą i kształcącą specjalistów z tej dziedziny. Jakie są wskazania do osteopatii? Jakie techniki stosuje osteopata?

  • Profilaktyka 40 PLUS – program Ministerstwa Zdrowia

    Zgodnie z założeniami nowego programu zdrowotnego od 1 lipca 2021 osoby w wieku 40 lat i powyżej mogą skorzystać z pakietu badań diagnostycznych. Dowiedz się, jakie badania można wykonać? Z jakimi schorzeniami najczęściej zmagają się Polacy w średnim wieku?

  • Diabetomat – urządzenie ułatwi życie osobom chorym na cukrzycę

    Naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie opracowali urządzenie, które pozwoli diabetykom zastąpić klasyczne pomiary stężenia cukru we krwi. W jaki sposób działa? Kiedy będzie można go kupić? Jakie inne nieinwazyjne urządzenia monitorowania glikemii powstały w ostatnim czasie?

  • Sztuczna inteligencja pozwoli skuteczniej leczyć raka stercza

    W Polsce rak stercza (prostaty) jest najczęstszym nowotworem litym występującym u mężczyzn. Dzięki dofinansowaniu z programu INFOSTRATEG powstaje platforma informatyczna, która ułatwi dokonywanie wyboru terapii onkologicznej dedykowanej pacjentom, u których zostanie zdiagnozowane to schorzenie. Lepsze dopasowanie leczenia wpłynie na poprawę jego efektywności. Narzędzie będzie wykorzystywało algorytmy sztucznej inteligencji.  

  • Dlaczego raz w roku należy wykonywać morfologię?

    Jedną z metod wczesnego wykrywania wielu poważnych chorób jest regularne wykonywanie morfologii krwi. Wynik tego prostego testu może stanowić punkt wyjścia do dalszej diagnostyki, która determinuje przebieg leczenia. W przypadku nowotworów im wcześniej zostanie postawiona właściwa diagnoza, tym skuteczniej będzie można leczyć pacjenta.

  • Choroby nerek – przyczyny, (nie)typowe objawy, leczenie

    Choroby nerek to jedne z bardziej niejednoznacznych chorób. Dając niespecyficzne objawy, utrudniają przypisanie im właśnie do dysfunkcji nerek. Bo dlaczego ból w okolicy lędźwiowej w połączeniu z osłabieniem należy łączyć z dysfunkcją nerek? Jakie są przyczyny i objawy chorych nerek, które badania należy wykonać, aby sprawdzić, czy nerki dobrze funkcjonują i dlaczego można normalnie funkcjonować, mając tylko jedną nerkę? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie

    Zapalenie ucha może dotyczyć wszystkich części, z których składa się narządu słuchu: ucha zewnętrznego, środkowego oraz wewnętrznego. Schorzenie najczęściej dotyka najmłodszych pacjentów, jednak z zapaleniem ucha mogą się zmagać także dorośli. Objawy, które powinny zaniepokoić to ból ucha, pogorszenie słuchu, wyciek surowiczy lub ropny, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, szumy uszne.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij