Ostrożeń warzywny — na trądzik i łuszczycę

Ostrożeń warzywny ze względu na kształt swojego korzenia był nazywany również czarcim żebrem lub pietra zielem. Kąpiel w naparze z ziela ostrożenia miała mieć moc ściągania złych uroków, co wzięło się prawdopodobnie z powodu zmiany gęstości i wyglądu roztworów ostrożenia po obmyciu chorych.

Spis treści

Ostrożeń warzywny – wygląd, pochodzenie, morfologia

Ostrożeń warzywny (łac. Cirsium oleraceum ang. Cabbage Thistle) jest niewielką byliną pochodzącą z rodziny asteraceae astrowatych. Ostrożeń występuje pospolicie w niemal całej Europie, wyjątkiem są kraje leżące wokół Morza Śródziemnego. Bylina rośnie również na terenie Afryki i Ameryki Północnej, zauważono ją nawet w niektórych rejonach Azji. Roślina upodobała sobie północno-wschodnie rejony Polski i występuje głównie w okolicach niewielkich zbiorników wodnych oraz na łąkach, spotykana jest głównie na glebach kwaśnych.

Ostrożeń warzywny osiąga zwykle wysokość około 1 metra. Charakterystyczną cechą rośliny są nieregularnie ząbkowane, ciemnozielone liście występujące na całej długości łodygi. Rurkowate, żółto-purpurowe kwiaty zebrane są w koszyczki kwiatowe zlokalizowane na szczytach łodyg. Owocem jest otoczona białym puchem niełupka. 

Surowcem zielarskim jest ziele ostrożenia warzywnego cirsii oleracei herba. Ostrożeń kwitnie zwykle od lipca do września. Ziele po zebraniu podlega procesowi suszenia w około 30 stopniach Celsjusza, a pokrywający roślinę miękki meszek staje się wtedy kłujący. Rzadziej zbierany jest korzeń ostrożenia cirsii oleracei radix.

Ostrożeń warzywny – zastosowanie i wskazania

Wyciągi z ostrożenia są stosowane profilaktycznie w zapobieganiu rozwojowi kamicy żółciowej. Ponadto, moczopędne właściwości wyciągów pozwalają na stosowanie ich w terapii pomocniczej schorzeń układu moczowego. Z kolei dzięki słabym właściwościom przeciwzapalnym preparaty z ostrożenia znalazły zastosowanie w łagodzeniu reumatoidalnego zapalenia stawów oraz w leczeniu pomocniczym dny moczanowej.

Wyciągi z ostrożenia można stosować również zewnętrznie. Odwar lub napar może być wykorzystywany do pielęgnacji skóry trądzikowej, łagodzenia świądu oraz ograniczania objawów łuszczycy. Ponadto, napar z ostrożenia był dawniej stosowany jako środek do przemywania lekkich zranień lub oparzeń oraz w terapii pomocniczej stanów zapalnych oczu i zatok przynosowych. Wyciągi z ostrożenia stosowano również jako środki hamujące wypadanie włosów.

W krajach azjatyckich ostrożeń jest składnikiem chętnie wykorzystywanym w sztuce kulinarnej. Dzięki dużej zawartości białka oraz makroelementów liście i korzenie rośliny są składnikami zup i dodatkiem do mięs. 

Ostrożeń warzywny był w Polsce bardzo popularnym ziołem. Wysuszone ziele sprzedawano w aptekach oraz na targach zielarskich. W średniowieczu wierzono, że ziele ma właściwości magiczne. Ostrożeń warzywny ze względu na kształt swojego korzenia był nazywany również czarcim żebrem lub pietra zielem. Kąpiel w naparze z ziela ostrożenia miała mieć moc ściągania złych uroków, co wzięło się prawdopodobnie z powodu zmiany gęstości i wyglądu roztworów ostrożenia po obmyciu chorych.

Ostrożeń warzywny – działanie, właściwości, skład

Substancjami aktywnymi w wyciągach z ostrożenia warzywnego są głównie flawonoidy, kwasy fenolowe oraz w mniejszym stopniu triterpeny. Do zidentyfikowanych flawonoidów zaliczamy linarynę, pektolinarynę oraz glikozydy apigeniny i luteoliny. Ponadto, surowiec zawiera również garbniki, olejek eteryczny, laktony seskwiterpenowe oraz lignany. 

Wyciągi z ostrożenia warzywnego wykazują umiarkowane działanie moczopędne związane z obecnością flawonoidów w ich składzie. Z kolei, dzięki zawartości kwasów fenolowych oraz związków terpenowych napar lub odwar z ostrożenia działa przeciwzapalnie oraz w pewnym stopniu przeciwbólowo.
Efekt działania pektolinaryny jest zbliżony do działania kwasu acetylosalicylowego, a obecność linaryny zwiększa produkcję cytokin, dzięki którym sprawniej zachodzą procesy odbudowy tkanek. Wyciągi zawierające wymienione flawonoidy skracały czas trwania krwawień i pobudzały organizm do produkcji płytek krwi, a efekty ich działania utrzymywały się przez dłuższy czas po podaniu.

Obecnie sprawdzany jest przeciwnowotworowy potencjał wyciągów z ziela ostrożenia. Dzięki zawartości lignanów, flawonoidów oraz fitosteroli napary lub odwary z ziela ostrożenia mogą ograniczać ryzyko występowania nowotworów piersi i prostaty. 

Badania potwierdziły również przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze działanie wyciągów z ziela ostrożenia. Substancje występujące w surowcu działały przeciwbakteryjnie wobec bakterii z rodzajów Pseudomonas, Staphylococcus oraz Bacillus

Ostrożeń warzywny – stosowanie i dawkowanie

Ziele ostrożenia warzywnego można stosować w postaci naparu. W celu jego przygotowania zaleca się zalanie surowca wrzącą wodą i pozostawienie go pod przykryciem na 10 minut. Tak przygotowany napar można pić kilka razy dziennie.

Z surowca dawniej przygotowywano również odwar. W tym celu niewielką ilość ziela ostrożenia należy zalać letnią wodą i doprowadzić do wrzenia, a następnie gotować przez kilka minut. Po przecedzeniu odwar można stosować wewnętrznie lub zewnętrznie do przemywania skóry lub w postaci okładów. 

Napar z ziela służył dawniej jako środek dodawany do kąpieli w celu pielęgnacji skóry problematycznej u dzieci. 

Ostrożeń warzywny – skutki uboczne, przedawkowanie

Wyciągi z ostrożenia warzywnego są stosunkowo bezpiecznym środkiem leczniczym, jeśli są stosowane zgodnie ze wskazaniami i w odpowiednich ilościach. 

Jak każda roślina, tak i ostrożeń warzywny może spowodować wystąpienie reakcji alergicznej u pacjentów przyjmujących wyciągi z tej rośliny. Ponadto, niektóre badania wskazują na ryzyko toksycznego uszkodzenia wątroby podczas długotrwałego stosowania naparu z ostrożenia. 

Działanie

  • moczopędne (diuretyczne) (zwiększa objętość wydalanego moczu)
  • przeciwbakteryjne
  • przeciwzapalne
  • zwiększa krzepliwość krwi
  • żółciopędne
  • żółciotwórcze

Postacie i formy

  • susz

Substancje aktywne

  • flawonoidy
  • garbniki
  • triterpeny
  • inulina
  • kwasy fenolowe
  • linaryna
  • pektolinaryna

Surowiec

  • korzeń
  • ziele
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij