Lubczyk ogrodowy — przyprawa i lek

Lubczyk ogrodowy jest w naszym kraju kojarzony przede wszystkim jako afrodyzjak. Przez wiele stuleci napary lub odwary z korzenia lubczyku były stosowane jako remedium na zmniejszające się libido u mężczyzn jak i u kobiet. Ponadto, lubczyk ogrodowy miał również mieć właściwości odstraszania upiorów.

Spis treści

Lubczyk ogrodowy – wygląd, pochodzenie, morfologia

Lubczyk ogrodowy (łac. Levisticum officinale, ang. Garden lovage) jest niewielką byliną pochodzącą z rodziny selerowatych – Apiaceae. Roślina pochodzi prawdopodobnie z krajów Azji Południowej, takich jak Iran, Pakistan i Afganistan. Niektórzy badacze wskazują, że lubczyk może pochodzić z Ligurii, gdzie niegdyś występował naturalnie, a argumentem przemawiającym za tym kierunkiem jest dawna nazwa rośliny – Ligusticum levisticum. Obecnie lubczyk ogrodowy jest uprawiany w wielu krajach Europy oraz Azji. 

Lubczyk jest byliną, która w pierwszym roku wykształca rozetę podwójnie pierzastych liści. Bylina posiada silnie rozwinięte kłącze oraz korzenie. W kolejnych latach roślina wytwarza pędy, na których znajdą się kwiaty. Pędy kwiatowe mogą osiągać wysokość 2 metrów i wykształcają również liczne łodygowe liście. Kwiaty są niewielkie, zebrane w baldachy, znajdujące się na szczytach pędów. Owocem byliny jest brunatna rozłupka, pękająca na 2 drobne niełupki. 

Surowcem farmaceutycznym jest korzeń lubczyku – levistici radix, który powinien zawierać nie mniej niż 0.3% olejku eterycznego. 

Lubczyk ogrodowy – zastosowanie i wskazania

Lubczyk ogrodowy jest współcześnie wykorzystywany w pomocniczej  terapii stanów zapalnych dróg moczowych oraz profilaktycznie w zapobieganiu kamicy nerkowej. Wyciągi z korzenia lubczyku są również stosowane jako środki łagodzące zaparcia i wzdęcia przewodu pokarmowego. Dawniej lubczyk wykorzystywano jako środek wykrztuśny podczas infekcji górnych dróg oddechowych. 

Lubczyk jest znaną i lubianą przyprawą, służącą do poprawienia smaku mięs oraz jako dodatek do zup.  

Lubczyk ogrodowy jest w naszym kraju kojarzony przede wszystkim jako afrodyzjak. Przez wiele stuleci napary lub odwary z korzenia lubczyku były stosowane jako remedium na zmniejszające się libido u mężczyzn jak i u kobiet. Skuteczność tego rodzaju praktyk była mocno zależna od jakości surowca, który rzeczywiście w odpowiednich dawkach mógł odpowiadać za przekrwienie narządów płciowych, co było kojarzone z efektem pobudzającym. Ponadto, lubczyk ogrodowy miał również mieć właściwości odstraszania upiorów, a w niektórych rejonach Polski zielem lubczyku wiązano ręce lub palce zmarłym, by ci nie powrócili po śmierci jako niespokojne duchy.

Lubczyk ogrodowy – działanie, właściwości, skład

Korzeń lubczyku ogrodowego jest przede wszystkim surowcem olejkowym. W składzie olejku eterycznego znajdują się pochodne ftalidów, takie jak 3-butyloftalid, sedanenolid, ligustylid, a takżę α-pinen, β-pinen, α-felandren i β-felandren. 
Oprócz olejku eterycznego surowiec zawiera również kumaryny, do których zaliczamy umbeliferon oraz psoralen i bergapten. Ponadto, korzeń lubczyku jest również źródłem fenolokwasów, do których zaliczamy kwas kawowy i chlorogenowy oraz kwasów organicznych, takich jak kwas izowalerianowy oraz angelikowy. W mniejszym stopniu w wyciągach zidentyfikowano również pochodne β-sitosterolu oraz poliacetyleny. 

Działanie farmakologiczne korzenia lubczyku jest związane głównie z obecnością olejku eterycznego, który podrażniając kanaliki nerkowe oraz zmniejszając napięcie mięśni gładkich dróg moczowych zwiększa filtrację w nerkach, co ostatecznie odpowiada za wzrost ilości oddawanego moczu. 
Olejek eteryczny odpowiada również za działanie rozkurczające w obrębie mięśni gładkich przewodu pokarmowego, co pozwala na zmniejszenie ilości występujących wzdęć oraz zaburzeń jelitowych. Wyciągi z korzenia mogą działać również żółciopędnie, poprawiając tym samym trawienie cząsteczek lipidowych w jelitach. 

Jedne z nowszych badań wyciągów z lubczyku, dowodzą ich właściwości przeciwbakteryjnych. Wyizolowana z korzenia rośliny pochodna ftalidu, a dokładniej 7-metoksy-3-propylideneftalid wykazuje działanie przeciwbakteryjne wobec gronkowca złocistego oraz pałeczki okrężnicy. 

Lubczyk ogrodowy może wywoływać tymczasowe przekrwienie narządów płciowych u mężczyzn i u kobiet, co przez wieki było łączone z jego właściwościami stymulującymi. Brak jednak jednoznacznych badań wskazujących na bezpieczeństwo oraz skuteczność stosowania surowca w tym konkretnym wskazaniu.

Lubczyk ogrodowy – stosowanie i dawkowanie

Z korzenia lubczyku ogrodowego można własnoręcznie przygotować napar lub odwar. W celu przygotowania naparu niewielką ilość surowca należy zalać około 200 ml gorącej wody i naparzać pod przykryciem przez około 15 minut. Tak przygotowany napar można przyjmować kilka razy na dobę. 
W przypadku przygotowania odwaru, konieczne jest zalanie wysuszonego surowca 200 ml letniej wody i zagotowanie roztworu. Po około 10 minutach od gotowania odwar należy przecedzić i ostudzić. Można go stosować kilka razy na dobę małymi porcjami. 

Na rynku polskim dostępne są preparaty gotowe zawierające wyciągi z lubczyku ogrodowego. Podczas stosowania tych produktów należy kierować się zaleceniami producenta, a w przypadku jakichkolwiek wątpliwości zawsze można skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. 

Lubczyk ogrodowy – interakcje z lekami i ziołami

Wyciągi z korzenia lubczyku mogą wykazywać działanie fotouczulające, co w połączeniu z innymi substancjami o takim działaniu, znacznie zwiększa ryzyko podrażnienia skóry pod wpływem promieni słonecznych. 

Do najpopularniejszych substancji, które mogą odpowiadać za wystąpienie fotodermatoz zaliczamy między innymi:

  • ibuprofen;
  • ketoprofen;
  • cetyryzynę;
  • loratadynę;
  • niektóre antybiotyki. 

Część z tych leków jest dostępna bez recepty, dlatego ważne jest zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego stosowania. 

Lubczyk ogrodowy – skutki uboczne, przedawkowanie

W przypadku nadmiernego stosowania wyciągów z korzenia lubczyku ogrodowego istnieje prawdopodobieństwo pojawienia się podrażnień ze strony przewodu pokarmowego, takich jak biegunki, nudności lub ból brzucha. 

Zawartość w wyciągach substancji z grupy furanokumaryn jest związana z ryzykiem pojawienia się uczuleń skórnych oraz nadmiernych reakcji na światło słoneczne. 

Leki zawierające lubczyk ogrodowy

Suplementy i wyroby medyczne zawierające lubczyk ogrodowy

Działanie

  • moczopędne (diuretyczne) (zwiększa objętość wydalanego moczu)
  • przeciwwzdęciowe (wiatropędne)
  • wykrztuśne
  • żółciopędne

Postacie i formy

  • susz
  • krople
  • tabletka
  • kapsułka

Substancje aktywne

  • kwas chlorogenowy
  • bergapten
  • Kwas kawowy
  • terpinen-4-ol
  • umbeliferon
  • eugenol
  • karwakrol
  • 3-butyloftalid
  • 3-butylidenoftalid
  • psoralen

Surowiec

  • korzeń
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij