Kalina — krzew o leczniczych właściwościach

Pierwsze wzmianki o leczniczym zastosowaniu kaliny znalazły się w "Zielnikach" z XVI wieku. Pisano w nich, że owoce wzmacniają i poprawiają czynność serca, a także działają moczopędnie.

Spis treści

Kalina koralowa – zastosowanie i wskazania

Kora kaliny koralowej (łac. Cortex Viburni Opuli) jest jedynym surowcem, który oficjalnie ma zastosowanie w lecznictwie. Zbierana jest ona wczesną wiosną, ze ściętych wcześniej drzew. Stosowana przede wszystkim w ginekologii. Wskazana przeciw bolesnym skurczom macicy, krwawieniom w okresie przekwitania, zaburzeniom miesiączkowania oraz przeciw poronieniu zagrażającemu. Kora działa także pomocniczo w leczeniu żylaków odbytu, a podana wewnętrznie nieznacznie obniża ciśnienie krwi. Najczęściej stosowana w formie wyciągu, ale także naparów i odwarów. Używana także w homeopatii. Owoce kaliny są również jadalne. Stosuje się je w medycynie ludowej, a także w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym. Surowiec znalazł zastosowanie w leczeniu chorób płuc, nerek oraz w problemach z trawieniem, w przeziębieniu, w kaszlu i w cukrzycy. Roślina poprawia pracę serca i wspomaga leczenie nadciśnienia tętniczego. Odwary z kwiatów wskazane są z kolei w czasie przeziębienia oraz przy biegunkach.

Pierwsze wzmianki o leczniczym zastosowaniu kaliny znalazły się w "Zielnikach" z XVI wieku. Pisano w nich, że owoce wzmacniają i poprawiają czynność serca, a także działają moczopędnie. Są także pomocne przy nerwicach, skurczach naczyń i nadciśnieniu. Korę kaliny zbierano wczesną wiosną, a wysuszoną i zmieloną na proszek stosowano jako środek tamujący krwawienie (głównie przy krwawieniach z macicy). Wskazana była również w bolesnym miesiączkowaniu. Lecznictwo ludowe zalecało również pić sok lub odwar z owoców kaliny z miodem przy przeziębieniu, kaszlu, biegunkach, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, zapaleniu okrężnicy, żylakach odbytu, krwawieniach wewnętrznych i z nosa. Z kolei w przypadku chorób skóry, wągrów i wrzodów stosowano od 10 do 20 procentowe roztwory soku owoców. Owoce z cukrem i sok były podawane osobom z nadciśnieniem, a sam sok używano w celu łagodzenia bólu w astmie oskrzelowej. Odwary z korzeni uważano za środek przeciw skazie limfatycznej, drgawkom, histerii, bezsenności i astmie. Odwar z kwiatów stosowano w celu poprawy trawienia i zalecano w bolesnych skurczach jelit, biegunce, a także jako środek wykrztuśny i napotny. Witaminowa herbata z owoców używana zaś była jako środek wzmacniający i uspokajający. W weterynarii choroby narządów oddechowych zwierząt leczono odwarami z kory.

Dawniej w Polsce i na Litwie z owoców kaliny sporządzano tak zwane powidełka na przeczyszczenie. Wywar z kory był natomiast stosowany do smarowania głów przeciwko łysieniu. Krzew kaliny uznawany był za symbol życia i młodości. Na Podlasiu roślina była sadzona na grobach młodych osób jako oznaka niewinności. Wierzono, że zniszczenie krzewu lub jego wąchanie jest grzechem ciężkim i prowadzi do utarty powonienia. Przesąd może mieć związek z objawami alergicznymi na zapach kwiatów kaliny. Kalina koralowa jest motywem często pojawiającym się we wierszach, pieśniach i przysłowiach ludowych.

Kalina koralowa jest także rośliną użytkową. Z owoców przygotowuje się kompoty, konfitury, sosy, syropy i soki. Sporządza się z nich również czerwony barwnik, używany do barwienia napojów na przykład alkoholowych. Kalinę koralową można spotkać również w parkach, ze względu na to, że jest bardzo dekoracyjna.

Kalina koralowa – wygląd, pochodzenie, morfologia

Kalina koralowa (łac. Viburnum opulus L.) należy do rodziny piżmaczkowatych (łac. Adoxaceae) lub kalinowatych (łac. Viburnaceae). Dawniej zaliczano ją do rodziny przewiertniowatych (łac. Caprifoliaceae). Roślina występuje w Azji Północnej i Południowej, Europie, a także w centralnej części Rosji. W Polsce rośnie nad brzegami wód oraz w zaroślach i wilgotnych lasach. Krzew osiąga wysokość do 5 metrów. Pędy rośliny są nagie, a kora jasnoszara. Liście przypominają swoim kształtem liście klonu. Można je scharakteryzować jako dłoniaste, 3−5 klapowe, nierównomiernie ząbkowane i naprzeciwlegle ułożone. Od spodu są delikatnie owłosione. Ogonki liściowe są długie i mają tarczowate gruczołki. Jesienią liście zmieniają barwę na czerwoną lub czerwono−brązową, a zimą opadają. Kalina koralowa kwitnie od maja do czerwca. Kwiaty zebrane w płaskie kwiatostany i są koloru białego. Na zewnątrz kwiatostanu kwiaty są duże i płonne. Wewnątrz natomiast są małe, zielonkawe i mają pręciki oraz słupki. Owoce z kolei są błyszczące, szkliste i wraz z dojrzewaniem zmieniają kolor od zielonego, poprzez koralowoczerwony do bardzo intensywnego czerwonego. Owoce wiszą na gałęziach do wiosny, a dojrzewają we wrześniu. Początkowo mają gorzkawy i cierpki smak, który po przemarznięciu znika. Kora kaliny koralowej (łac. Cortex Viburni Opuli) jest jedynym surowcem, mającym zastosowanie w lecznictwie oficjalnym. W medycynie ludowej zastosowanie znalazły natomiast także kwiaty i owoce.

Kalina koralowa – działanie, właściwości, skład

Właściwości lecznicze kaliny koralowej związane są z obecnością polifenoli, kwasów fenolowych, flawonoidów (kemferol, kwercetyna, astragalina), antocyjanów oraz kwasów organicznych (kwas jabłkowy, kwas askorbinowy). Kwaśne owoce kaliny zawierają dużo pektyn, cukrów, kwasów organicznych, garbników, karoten i witaminy C. Nasiona z kolei zawierają do 21% tłuszczu. Kora kaliny bogata jest w garbniki katechinowe, estry żywicopodobne, olejek eteryczny, skopoletynę (związek z grupy kumaryn), fitosterole, triterpeny (kwas oleanolowy i ursolowy) oraz sole mineralne. Roślina wykazuje działanie przeciwutleniające i przeciwdrobnoustrojowe. Potwierdzono to w czasie badań dotyczących działania ekstraktów z kaliny na baterie i grzyby chorobotwórcze dla człowieka. Ponadto surowiec działa przeciwzapalnie i zmniejsza obrzęki. Owoce kaliny działają uspokajająco i rozkurczowo. Kora kaliny ma właściwości przeciwkrwotoczne i przeciwskurczowe. Szczególnie silnie wykazuje to działanie wobec mięśnia macicy. W mniejszym stopniu działa przeciwzapalnie, ściągająco i uspokajająco. Odwary z kwiatów poprawiają natomiast trawienie.

Kalina koralowa – stosowanie i dawkowanie

Przetwory z kaliny koralowej stosowane są zarówno wewnętrznie jak i zewnętrznie. Odwar z owoców gotowanych przez 10 minut i słodzony miodem można podawać w czasie przeziębienia. Z kolei odwar z kory przygotowany z około 2 łyżek surowca i 1 szklanki wody, gotowany przez 5 minut, odstawiony na 30 minut i przecedzony, wykorzystywany jest w terapii hemoroidów i do przemywania przy stanach zapalnych skóry. Napar z 2 łyżek kwiatów zalanych 2 szklankami wrzącej wody i odstawiony na 30 minut pod przykryciem, wypijany w ciągu dnia, pomocny jest w infekcjach układu moczowego lub przeziębieniu. Kora kaliny przydatna jest również do sporządzenia wyciągu. Jedną część kory zalewa się trzema częściami gorącego alkoholu 40−60% i odstawia na 7 dni. Zażywa się od 2 do 3 razy dziennie po 3 ml.

Kalina koralowa – interakcje z lekami i ziołami

Brak danych klinicznych dotyczących interakcji pomiędzy kaliną, a innymi ziołami lub lekami.

Kalina koralowa – skutki uboczne, przedawkowanie

Spożywanie znaczących ilości surowych owoców kaliny koralowej jest niewskazane. Może prowadzić do zawrotów głowy, nudności, wymiotów, zaburzeń mowy oraz utraty przytomności, a nawet zgonu. Zatrucia były odnotowywane przede wszystkim u dzieci, ale także zwierząt (wśród bydła i koni). Owoce można spożywać dopiero po przemrożeniu lub obróbce termicznej. Surowiec przeciwskazany jest u osób nadwrażliwych na substancje czynne zawarte w roślinie.

Leki zawierające kalinę koralową

Działanie

  • łagodzi napięcie przedmiesiączkowe (PMS)
  • łagodzi objawy menopauzy (klimakterium)
  • moczopędne (diuretyczne) (zwiększa objętość wydalanego moczu)
  • przeciwbólowe (bez opioidów)
  • przeciwkrwotoczne
  • przeciwutleniające (antyoksydacyjne)
  • przeciwzapalne
  • reguluje i/lub pobudza miesiączkowanie (cykl menstruacyjny)
  • spazmolityczne (rozkurcza i zmniejsza napięcie mięśni gładkich)
  • ściągające
  • uspokajające
  • wykrztuśne
  • żółciopędne
  • obniża ciśnienie tętnicze krwi
  • napotne
  • przeciwdrobnoustrojowe
  • uszczelniające ściany naczyń krwionośnych
  • wzmacniające
  • ułatwia trawienie

Postacie i formy

  • susz
  • napar
  • odwar
  • nalewka
  • intrakt
  • wyciąg
  • sok
  • syrop
  • tabletka

Substancje aktywne

  • witamina C
  • flawonoidy
  • olejki eteryczne
  • garbniki
  • antocyjany
  • pektyny
  • kwasy organiczne
  • saponiny
  • triterpeny
  • kumaryny
  • Sole mineralne
  • Związki cukrowe
  • związki polifenolowe
  • kwasy tłuszczowe
  • kwasy fenolowe
  • karoten

Surowiec

  • owoc
  • kwiat
  • kora
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij