Jałowiec pospolity — na stawy, nerki i wątrobę

W medycynie ludowej był to środek o działaniu moczopędnym, antyseptycznym, a także leczący wszelakie problemy żołądkowo-jelitowe. Owoce tradycyjnie były używane w leczeniu migreny, dny moczanowej oraz reumatycznego zapalenia stawów.

Spis treści

Jałowiec pospolity – zastosowanie i wskazania

Jałowiec pospolity ma szerokie zastosowanie w lecznictwie. Wchodzi on w skład mieszanek i herbat ziołowych które wpływają na cały układ trawienny. Właściwości surowca farmaceutycznego wspierają w kamicy moczanowej oraz w przypadku niewydolności wątroby, a także podczas zastojów w drogach żółciowych, niedostatecznym jej wytwarzaniu oraz innych zaburzeniach trawiennych. Działa pomocniczo w dyspepsji, a także podczas nadmiernego fermentowania pokarmu w jelitach.
Stosowany jest w mieszankach do inhalacji parowej oraz tabletkach które pozytywnie oddziaływają na górne drogi oddechowe, przede wszystkim zatoki. Jest wykorzystywany w preparatach do użytku zewnętrznego uśmierzających ból, głównie w maściach oraz żelach, mających funkcje rozgrzewające lub chłodzące, wskazanych przede wszystkim w takich dolegliwościach jak zapalenie korzeni nerwowych, nerwobóle oraz ból reumatoidalny.

W medycynie ludowej był to środek o działaniu moczopędnym, antyseptycznym, a także leczący wszelakie problemy żołądkowo-jelitowe. Z owoców jałowca otrzymywano napary oraz nalewki do stosowania wewnętrznego oraz zewnętrznego. Owoce tradycyjnie były używane w leczeniu migreny, dny moczanowej oraz reumatycznego zapalenia stawów. Niektóre plemiona używały owocu jałowca pospolitego jako środek antykoncepcyjny oraz przy leczeniu cukrzycy. Kora z rośliny używana była m. in. w schorzeniach pęcherza moczowego, kaszlu i chorobach skóry.

Jałowiec pospolity – wygląd, pochodzenie, morfologia

Jałowiec pospolity ( Juniperus Communis) należy do roślin z rodziny cyprysowatych. Należy do gatunków pionierskich, ponieważ jest w stanie urosnąć na niemal każdym podłożu. W Polsce roślina uznawana jest za ozdobną i można ją spotkać w dużej ilości przydomowych ogrodów. Posiada liczne odmiany. Obszar występowania to praktycznie cała półkula północna. Występuja na terytorium Europy, Azji, Afryki i Ameryki północnej. Okres kwitnienia przypada na przełomie maja-czerwca. Wysokość jaką osiąga roślina to nawet 10 metrów. Należy do roślin żywotnych, zwykle dożywa nawet do 100 lat.

Kora jałowca przyjmuje kolor szary. Jest gładka, ale wraz długością życia zaczyna się łuszczyć płatami. Liście przyjmują kształt igły. Igła jest sztywna, kłująca, błyszcząca. Kolor igły to zielony. Układają się prostopadle w stosunku do pędu. W okółku występują trzy igły. Długość jaką osiąga liść to max. 1,5 cm. Igły utrzymują się nawet do 4 lat. Jałowiec pospolity jest roślina dwupienną. Żeńskie kwiaty maja kolor zielony, natomiast kwiaty męskie są żółte i przyjmują kształt jajowaty. Owoc określany jest jako szyszkojagoda. Niedojrzały owoc ma kolor zielony. W okresie dojrzewania owoc zaczyna ciemnieć. Owoc posiada trzy nasiona. Owoce dojrzewają dwa lata i okres zbioru to listopad-grudzień. Surowcem farmaceutycznym są dojrzałe szyszkojagody, które zbierane są późną jesienią. Surowiec jest wysuszany w specjalnej suszarni, gdzie temperatura nie przekracza 40°C. Zapach surowca określany jako aromatyczny oraz swoisty. Smak natomiast słodki z wyczuwalną żywicą. Sproszkowana forma surowca farmaceutycznego przyjmuje barwę brunatną.

Jałowiec pospolity wykorzystywany był do wyplatania koszy. Szyszkojagody są stosowane do mięsa jako przyprawa. Jałowiec nie powinien być przesadzany, natomiast przycinanie jest jak najbardziej wskazane.

Jałowiec pospolity – działanie, właściwości, skład

Owoc jałowca pospolitego zawiera głównie cukier inwertowany. Substancje aktywne zawarte w surowcu to olejki eteryczne, które stanowią od 0,5 do 2% oraz flawonoidy, garbniki katechinowe, a także leukoantocyjanidyny, których ilość nie przekracza 5%. Olejki eteryczne zawarte w jałowcu to monoterpeny i seskwiterpeny. Najważniejsze monoterpeny to α-, β-pinen - 16-80% zawartości, terpinen-4-ol - do 5% zawartości, a także sabinen i limonen. Seskwiterpeny to przede wszystkim kadinen oraz α-, β-kariofilen. Dodatkowo zawiera 8% żywicy z kwasami żywicowymi. Pozostałe substancje obecne w surowcu to kwasy organiczne, garbniki oraz pochodne kwasu pimarowego.

Głównym zastosowaniem preparatów doustnych z jałowcem pospolitym jest jego działanie moczopędne. Związane jest ono z zawartością przede wszystkim terpinenu-4-ol, który drażni miąższ nerkowy, a ponad to powoduje pobudzenie filtracji kłębuszkowej, co przekłada się na zwiększenie ilości wydalanego moczu. W niewielkiej ilości zwiększa utratę sodu wraz z moczem. Dodatkowo posiada działanie bakteriobójcze. Jałowiec pospolity posiada także właściwości żółciopędne i żółciotwórcze, a także pobudzające wydzielanie soku żołądkowego. Badania naukowe z wykorzystaniem surowca farmaceutycznego z jałowca pospolitego udowodniły, że ma liczne działanie farmakologiczne. Substancje zawarte w jałowcu posiadają właściwości przeciwutleniające polegające na usuwaniu wolnych rodników oraz hamowaniu oksydazy ksantynowej. Ponadto wykazały działanie ochronne na tkankę nerwową oraz poprawiały pamięć. Budzi to nadzieję na przyszłe zastosowanie w takich schorzeniach jak choroba Parkinsona oraz Alzheimer. Badania na szczurach udowodniły, że ma działanie obniżające poziom glukozy we krwi oraz działanie hipolipidemiczne. Udowodniono działanie hepatoprotekcyjne polegające na obniżeniu poziomu biomarkerów uszkodzenia wątroby takich jak aminotransferaza asparaginianowa i alaninowa. Ponadto jałowiec pospolity ma działanie przeciwbólowe oraz przeciwzapalne.

Jałowiec pospolity – stosowanie i dawkowanie

Dawkowanie owocu z jałowca pospolitego zależy od zawartości substancji czynnych w surowcu farmaceutycznym. Suszona substancja ziołowa stosowana jest zwykle w dawce 2 g maksymalnie do 10 g na dzień. Dawkowanie olejku eterycznego w zależności od źródeł wacha się od 60-300 mg na dobę, jest to mniej więcej zawartość olejku eterycznego w surowcu farmaceutycznym w wyżej wymienionej gramaturze. Ekstrakt płynny 1:1 powinien był stosowany 2-3 ml do 3 razy na dobę. Przygotowanie naparu z jałowca polega na odważeniu od 2-3 gramów rozdrobnionych owoców jałowca i zalaniu gorącą wodą. Następnie odstawiamy na 15 minut pod przykryciem. Tak przygotowany napar spożywamy od 1-2 łyżek w ciągu doby w celu wywołania działania moczopędnego oraz żółciopędnego. Nalewka stosowana jest w bólach reumatoidalnych, nerwobólach oraz zapaleniu korzonków nerwowych. Przygotowujemy ją poprzez odważenie 2 łyżek rozgniecionych owoców jałowca i zalania 200 ml spirytusu. Następnie odstawiamy tak przygotowaną mieszaninę na 2 tygodnie w szczelnie zamkniętym naczyniu. Po tym czasie przecedzamy. Przygotowaną nalewkę stosujemy zewnętrznie ok 10-20 kropli na skórę do 4 razy na dzień. Preparaty z jałowcem pospolitym ze względu na działanie moczopędne oraz zawartość olejków eterycznych nie powinien być stosowany u dzieci oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią. W przypadku reakcji alergicznej należy natychmiast zaprzestać stosowania ww. surowca farmaceutycznego. 

Jałowiec pospolity – interakcje z lekami i ziołami

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania preparatów doustnych z jałowcem pospolitym z lekami moczopędnymi, ze względu na synergistyczne działanie, co w efekcie może potęgować działanie diuretyczne, a co za tym idzie zwiększenie efektów ubocznych obu preparatów. Nie powinno się stosować równocześnie doustnej formy z owocu jałowca pospolitego z innymi lekami żółciotwórczymi i żółciopędnymi, ze względu na podobne działanie surowca farmaceutycznego.

Jałowiec pospolity – skutki uboczne, przedawkowanie

Preparatów z jałowcem pospolitym nie powinno się stosować przed dłuższy czas ze względu na możliwość podrażnienia błony śluzowej całego przewodu pokarmowego oraz ryzyko uszkodzenia nerek. Nie powinno się stosować jałowca pospolitego w ciąży, a także u osób które mają stany zapalne nerek. Substancje czynne zawarte w surowcu drażnią miąższ nerkowy i mogą wystąpić krwawienia.  Preparaty z jałowcem pospolitym ze względu na działanie moczopędne i żółciotwórcze oraz zawartość olejków eterycznych nie powinny być stosowany u dzieci. Jałowiec pospolity powinien być stosowany według określonych zaleceń, ze względu na dużą zawartość α–pinenu, który w dużych dawkach może podrażniać drogi oddechowe i wykazywać działanie toksyczne. Nie należy stosować zewnętrznie preparatów z jałowcem na podrażnioną lub uszkodzoną skórę. U niektórych osób jałowiec może wywoływać reakcje alergiczną w postaci zaczerwienień, pieczenia, podrażnienia i obrzęku. Zewnętrznie zastosowany olejek z jałowca pospolitego może doprowadzić zapalenia skóry, która objawia się bolesnością i obrzękiem. 

Leki zawierające jałowiec pospolity

Suplementy i wyroby medyczne zawierające jałowiec pospolity

Kosmetyki zawierające jałowiec pospolity

Działanie

  • antyseptyczne
  • łagodzi stany zapalne skóry
  • moczopędne (diuretyczne) (zwiększa objętość wydalanego moczu)
  • przeciwbólowe (bez opioidów)
  • przeciwcukrzycowe (hipoglikemizujące; zmniejsza stężenie glukozy we krwi)
  • przeciwreumatyczne
  • przeciwzapalne
  • żółciopędne
  • żółciotwórcze
  • hepatoprotekcyjne
  • zmniejsza zawartość tłuszczu w wątrobie

Postacie i formy

  • susz
  • krople
  • olejek eteryczny
  • tabletka
  • maść
  • krem
  • szampony i odżywki do włosów
  • żel na skórę

Substancje aktywne

  • flawonoidy
  • olejki eteryczne
  • garbniki
  • α-pinen
  • kumaryny
  • terpinen-4-ol

Surowiec

  • owoc
  • liść
  • korzeń
  • kora
  • pęd
  • żywica
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij