Pemetreksed Pemetrexed - ulotka - dawkowanie, zastosowanie, opis leku - DOZ.pl

Encyklopedia leków

Pemetreksed, Pemetrexed, Pemetrexedum - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o pemetreksedzie

Rok wprowadzenia na rynek
2004
Substancje aktywne
pemetreksed
Działanie pemetreksedu
przeciwnowotworowe (cytostatyczne, cytotoksyczne)
Postacie pemetreksedu
koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji
Układy narządowe
układ oddechowy
Specjalności medyczne
Onkologia kliniczna
Rys historyczny pemetreksedu

Pemetreksed jest lekiem należącym do grupy analogów kwasu foliowego stosowanych w leczeniu nowotworów złośliwych. Substancja czynna została dopuszczona do obrotu w roku 2004, po rejestracji produktu przez  Eli Lilly and Co. w Stanach Zjednoczonych. W tym samym roku, za sprawą europejskiego oddziału firmy lek został zarejestrowany w Europie. 

Wzór sumaryczny pemetreksedu

C20H21N5O6

Spis treści

Wskazania do stosowania pemetreksedu

Pemetreksed znalazł zastosowanie w terapii nowotworów układu oddechowego u osób dorosłych.

Substancja czynna w połączeniu z cisplatyną jest lekiem pierwszego rzutu  w terapii pacjentów cierpiących na niedrobnokomórkowy nowotwór płuc w lokalnie zaawansowanym stadium lub nowotwór z przerzutami. 

Lek skojarzony z cisplatyną jest wykorzystywany w leczeniu nieoperacyjnego złośliwego międzybłoniaka opłucnej. 

Pemetreksed może być stosowany w monoterapii nowotworów jedynie w przypadku pacjentów, u których po zakończeniu terapii wykorzystującej pochodne platyny nie doszło do progresji nowotworu.
Ponadto, substancja czynna może być wykorzystywana w monoterapii niedrobnokomórkowego nowotworu płuc jako lek drugiego rzutu. 

Dawkowanie pemetreksedu

Schemat dawkowania pemetreksedu jest zależny od wieku, masy ciała oraz powierzchni ciała pacjenta, a także od występujących schorzeń współistniejących oraz ogólnego stanu narządów.

Pemetreksed powinien być podawany przez lekarza doświadczonego w terapii nowotworów. 

Stosowanie leku w terapii nowotworów u dzieci i młodzieży nie jest zalecane.

Zalecane jest podanie leku z grupy kortykosteroidów w dniu infuzji oraz dzień przed rozpoczęciem chemioterapii. Pozwala to na ograniczenie reakcji skórnych związanych z leczeniem pemetreksedem.

W trakcie chemioterapii rekomendowane jest przyjmowanie odpowiedniej dawki kwasu foliowego (od 350 mg do 1000 mikrogramów). Stosowanie kwasu foliowego jest również zalecane w tygodniu poprzedzającym chemioterapię. Tydzień przed podaniem pemetreksedu oraz po upłynięciu 63 dni (trzech standardowych cykli leczenia) od rozpoczęcia chemioterapii zalecane jest domięśniowe podanie witaminy B12

Zalecana dawka pemetreksedu w monoterapii jak i w leczeniu skojarzonym wynosi 500 mg/m2 powierzchni ciała pacjenta. Schemat dawkowania substancji czynnej uwzględnia stosowanie leku w postaci trwającej dziesięć minut infuzji, podawanej co 21 dni – po wcześniejszym wykonaniu pełnej morfologii krwi, a także badań nerek i wątroby.

Schemat dawkowania pemetreksedu może wymagać dostosowania w przypadku pojawienia się działań niepożądanych podczas poprzedniego cyklu chemioterapii. Leczenie należy przerwać w przypadku wystąpienia ciężkiej toksyczności neurologicznej, hematologicznej lub niehematologicznej. 

Przeciwskazania do stosowania pemetreksedu

Przeciwwskazaniem do stosowania pemetreksedu jest pojawienie się reakcji nadwrażliwości na tę substancję czynną.

Przeciwwskazane jest karmienie piersią podczas terapii pemetreksedem. 

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania pemetreksedu

Podczas leczenia pemetreksedem istnieje ryzyko wystąpienia znacznego odwodnienia spowodowanego wymiotami i biegunką. Przed rozpoczęciem chemioterapii zaleca się podanie odpowiedniej ilości płynów i leków przeciwwymiotnych.
Występowanie odwodnienia, nadciśnienia lub cukrzycy zwiększa ryzyko wystąpienia ciężkiej niewydolności nerek podczas terapii. U niektórych pacjentów zaobserwowano przypadki moczówki prostej lub martwicę kanalików nerkowych. 
Stosowanie pemetreksedu u pacjentów z klirensem kreatyniny poniżej wartości 45 ml/min nie jest zalecane. Osoby cierpiące na umiarkowaną lub łagodną niewydolność nerek powinny unikać przyjmowania niesteroidowych leków 48 godzin przed przyjęciem pemetreksedu oraz dwa dni po rozpoczęciu cyklu chemioterapii. Wyjątek stanowią niesteroidowe leki przeciwzapalne o długim okresie półtrwania, ich stosowanie należy przerwać już 5 dni przed rozpoczęciem chemioterapii. 

W przypadku niektórych pacjentów zgłaszano nawroty objawów popromiennych po zakończonej wcześniej radioterapii. Podczas stosowania pemetreksedu u pacjentów poddanych wcześniej napromienianiu istnieje ryzyko rozwoju stanu zapalnego płuc. 

Przed rozpoczęciem chemioterapii zalecane jest stosowanie kortykosteroidów o działaniu przeciwzapalnym. Wcześniejsze przyjęcie deksametazonu może zmniejszyć występujące podczas leczenia odczyny skórne. 
Toksyczny wpływ pemetreksedu na organizm można zniwelować poprzez podanie kwasu foliowego i witaminy B12 przed rozpoczęciem chemioterapii. 

U pacjentów poddanych leczeniu przeciwnowotworowemu można spodziewać się spadku odporności związanego zwykle ze zmniejszeniem liczby neutrofilów w osoczu. W trakcie chemioterapii nie zaleca się przyjmowania szczepionek zawierających żywe atenuowane szczepy drobnoustrojów. 

Podczas terapii pemetreksedem istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia mielosupresji. Toksyczny wpływ na czynność szpiku kostnego może spowodować spadek liczby leukocytów, płytek krwi, neutrofilów oraz erytrocytów w osoczu. W przypadku znacznego spadku ilości neutrofilów lub płytek krwi dawka substancji czynnej może wymagać dostosowania. Rozpoczęcie kolejnego cyklu chemioterapii jest możliwe w momencie, gdy liczba neutrofliów wzrośnie przynajmniej do wartości powyżej 1500 komórek/mm3, a ilość płytek krwi zwiększy się do poziomu 100 000 komórek/mm3.

Substancja czynna może działać destrukcyjnie na materiał genetyczny. Kobiety i mężczyźni poddawani leczeniu pemetreksedem powinni zachować wstrzemięźliwość seksualną lub stosować skuteczne metody antykoncepcji podczas terapii. Lek może spowodować nieodwracalną bezpłodność. Mężczyźni planujący posiadanie potomstwa w przyszłości powinni skorzystać z poradnictwa odnośnie przechowywania nasienia. 

Podczas stosowania pemetreksedu niezbyt często odnotowano przypadki ciężkich zaburzeń ze strony układu sercowo–naczyniowego (zawał mięśnia sercowego, udar mózgu). Zdarzenia naczyniowe występowały zwykle u pacjentów znajdujących się grupie ryzyka rozwoju chorób naczyniowych. 

Przeciwwskazania pemetreksedu do łączenia z innymi substancjami czynnymi

Nie należy jednocześnie przyjmować pemetreksedu i szczepionki przeciwko żółtej gorączce. 

Interakcje pemetreksedu z innymi substancjami czynnymi

Ryzyko upośledzenia eliminacji pemetreksedu z organizmu. Wzrost prawdopodobieństwa pojawienia się działań niepożądanych związanych ze stosowaniem leku.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Amikacyna (Amikacin) aminoglikozydy
Cisplatyna (Cisplatin) inne leki przeciwnowotworowe
Cyklosporyna (Cyclosporine) inhibitory kalcyneuryny
Furosemid (Furosemide) leki moczopędne, diuretyk - pętlowe
Gentamycyna (Gentamicin) aminoglikozydy
Karboplatyna (Carboplatin) inne leki przeciwnowotworowe
Neomycyna (Neomycin) aminoglikozydy
Oksaliplatyna (Oxaliplatin) cytostatyki alkilujące
Streptomycyna (Streptomycin) aminoglikozydy
Tobramycyna (Tobramycin) aminoglikozydy
Spadek wydalania pemetreksedu z organizmu. Wzrost ryzyka kumulacji leku w organizmie i wystąpienia działań niepożądanych.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Celekoksyb (Celecoxibum) NLPZ hamujące wybiórczo COX-2 - koksyby
Deksketoprofen (Dexketoprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Etorykoksyb (Etoricoxib) NLPZ hamujące wybiórczo COX-2 - koksyby
Fenylobutazon (Phenylbutazone) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Ibuprofen (Ibuprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Indometacyna (Indomethacin) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Ketoprofen (Ketoprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Kwas acetylosalicylowy (Acetylsalicylic acid) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Kwas mefenamowy (Mefenamic acid) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Metamizol (Metamizole) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Nabumeton (Nabumetone) NLPZ hamujące silniej COX-2 niż COX-1
Naproksen (Naproxen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Piroksykam (Piroxicam) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Salicylamid (Salicylamide) NLPZ hamujące silniej COX-2 niż COX-1
Diklofenak (Diclofenac) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Możliwość nasilenia działania doustnych leków przeciwzakrzepowych podczas chemioterapii.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Acenokumarol (Acenocoumarol) leki przeciwzakrzepowe - antagoniści witaminy K
Dabigatran (Dabigatran) leki przeciwzakrzepowe-inhibitory trombiny
Rywaroksaban (Rivaroxaban) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory czynnika Xa
Tikagrelor (Ticagrelor) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Warfaryna (Warfarin) leki przeciwzakrzepowe - antagoniści witaminy K
Zwiększenie ryzyka nadmiernego spadku liczby leukocytów w osoczu. Wzrost prawdopodobieństwa infekcji grzybiczych, wirusowych lub bakteryjnych podczas chemioterapii.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Deferypron (Deferiprone) antidota - odtrutki i środki chelatujące
Klozapina (Clozapine) neuroleptyki atypowe
Topotekan (Topotecan) inne leki przeciwnowotworowe
Tofacytynib (Tofacitinib) selektywne leki immunosupresyjne

Wpływ pemetreksedu na prowadzenie pojazdów

Brak badań dotyczących wpływu pemetreksedu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Przed podjęciem czynności wymagających koordynacji ruchowo–wzrokowej należy ocenić wpływ leku na organizm pacjenta. U niektórych pacjentów lek powodował wystąpienie zmęczenia utrudniającego wykonanie niektórych czynności.

Inne rodzaje interakcji

Przeciwwskazane jest jednoczesne szczepienie przeciwko żółtej gorączce i przyjmowanie pemetreksedu. Istnieje ryzyko pojawienia się ciężkiej reakcji poszczepiennej prowadzącej do zgonu pacjenta. 

Szczepienia z wykorzystaniem żywych atenuowanych szczepów drobnoustrojów nie są zalecane ze względu na prawdopodobieństwo pojawienia się układowego odczynu poszczepiennego, który może doprowadzić do śmierci pacjenta. 

Wpływ pemetreksedu na ciążę

Stosowanie pemetreksedu w okresie ciąży nie jest zalecane. Brak badań potwierdzających bezpieczeństwo substancji czynnej u kobiet w ciąży. Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ leku na rozwój płodu.

Przyjmowanie pemetreksedu w okresie trwania ciąży może spowodować pojawienie się ciężkich uszkodzeń płodu. Decyzja o rozpoczęciu chemioterapii powinna zostać podjęta po wcześniejszym rozważeniu ryzyka szkodliwego wpływu na przebieg ciąży.

Wpływ pemetreksedu na laktację

Karmienie piersią podczas przyjmowania substancji leczniczej jest przeciwwskazane. Brak badań potwierdzających bezpieczeństwo substancji czynnej podczas laktacji. 

Ze względu na możliwość pojawienia się ciężkich reakcji niepożądanych u dziecka karmionego pokarmem zawierającym pemetreksed zaleca się przerwanie karmienia podczas terapii.

Wpływ pemetreksedu na płodność

Pemetreksed może wywołać trwałą bezpłodność. Przed rozpoczęciem terapii pacjent powinien zostać poinformowany o ryzyku pojawienia się szkodliwego wpływu na układ rozrodczy i komplikacji jakie może to spowodować w przyszłości.

W przypadku terapii mężczyzn planujących posiadanie potomstwa zalecane jest wykonanie procedury kriokonserwacji nasienia.

Inne możliwe skutki uboczne

Podczas terapii przeciwnowotworowej wykorzystującej pemetreksed w monoterapii odnotowano ryzyko pojawienia się:

  • bardzo częstych działań niepożądanych, do których zaliczamy biegunkę, nudności, jadłowstręt, spadek stężenia hemoglobiny, zmęczenie;
  • częstych zaburzeń ze strony skóry i tkanki podskórnej (wysypka, łuszczenie skóry), zaburzeń aktywności enzymów wątrobowych, wymiotów, stanów zapalnych błony śluzowej jamy ustnej, zaburzeń czynności nerek, spadków poziomu białych krwinek, płytek krwi i neutrofilów w osoczu oraz hiperpigmentację, neuropatię nerwów czuciowych i posocznicę;
  • niezbyt częstych przypadków ostrej niewydolności nerek, zdarzeń sercowo–naczyniowych (udar mózgu, napad niedokrwienny, zawał mięśnia sercowego, dławica piersiowa), śródmiąższowych zapaleń płuc,  stanów zapalnych okrężnicy, perforacji jelit, krwawień z odbytu, obrzęków,  przypadków niedokrwienia obwodowego;
  • rzadkich stanów zapalnych wątroby, przypadków zespołu Stevensa–Johnsona i zespół Lyella, przypadków wstrząsu anafilaktycznego lub niedokrwistości hemolitycznej;
  • zaburzeń o nieznanej częstotliwości występowania, do których należą zakaźne i niezakaźne zaburzenia tkanki podskórnej, obrzęk rumieniowaty kończyn dolnych. 

W miejscu iniekcji często występował ból i obrzęk, a pacjenci doświadczali gorączki po wstrzyknięciu preparatu. 

Objawy przedawkowania pemetreksedu

W przypadku przejęcia zbyt dużej dawki substancji czynnej istnieje prawdopodobieństwo pojawienia się zaburzeń ze strony układu pokarmowego (biegunka).
U niektórych pacjentów odnotowano również zaburzenia homeostazy (spadek ilości płytek krwi lub neutrofilów w osoczu). 
W wyniku przedawkowania pemetreksedu mogą wystąpić infekcję z podwyższeniem temperatury ciała i stan zapalny błon śluzowych

Mechanizm działania pemetreksedu

Pemetreksed jest substancją przeciwnowotworową o złożonym mechanizmie działania. Lek jest antagonistą kwasu foliowego, upośledzającym niezbędne do funkcjonowania komórki procesy metaboliczne.
Substancja lecznicza trafia do wnętrza komórki za sprawą systemu transportującego zredukowane foliany oraz dzięki aktywności białka błonowego odpowiedzialnego za wiązanie folianów. Lek we wnętrzu komórki jest przekształcany przez syntetazę folylpoliglutaminianową do poliglutaminianów – związków charakteryzujących się dłuższym okresem półtrwania i większym wpływem na syntazę tymidylową i formylotransferazę rybonukleotydu glicynamidowego niż pemetreksed.

Pemetreksed działa poprzez inhibicję trzech głównych szlaków wykorzystujących kwas foliowy i jego pochodne podczas syntezy zasad purynowych i tymidynowych niezbędnych do podziału komórkowego. Zaburzenie syntezy nukleotydów odpowiada za zahamowanie procesu syntezy DNA i RNA, co ostatecznie prowadzi do śmierci komórki. 

Substancja czynna hamuje aktywność:

  • formylotransferazy rybonukleotydu glicynamidowego;
  • reduktazy dihydrofolanowej;
  • syntazy tymidylowej.

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Metotreksat

Dystrybucja pemetreksedu

Pemetreksed występuję w osoczu w postaci połączonej z białkami na poziomie około 81%. 

Metabolizm pemetreksedu

Pemetreksed jest w niewielkim stopniu metabolizowany w komórkach wątroby. W proces biotransformacji substancji czynnej zaangażowane są enzymy cytochromu p450. 

Wydalanie pemetreksedu

Pemetreksed jest wydalany głównie z moczem. Lek jest aktywnie usuwany przez transporter anionów organicznych. W pierwszej dobie od podania leku w moczu odnotowano obecność od 70% do 90% zastosowanej dawki pemetreksedu w postaci niezmienionej. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij