Encyklopedia leków

Atorwastatyna, Atorvastatin, Atorvastatinum - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o atorwastatynie

Rok wprowadzenia na rynek
1996
Substancje aktywne
atorwastatyna
Działanie atorwastatyny
hipocholesterolemiczne (obniża stężenie cholesterolu), zmniejsza stężenie "złego" cholesterolu (LDL), zmniejsza stężenie cholesterolu całkowitego, zmniejsza stężenie trójglicerydów, zwiększa stężenie "dobrego" cholesterolu (HDL)
Postacie atorwastatyny
tabletki powlekane
Układy narządowe
układ krwionośny (sercowo-naczyniowy)
Specjalności medyczne
Choroby wewnętrzne, Geriatria, Kardiologia, Medycyna rodzinna
Rys historyczny atorwastatyny

Atorwastatyna została zsyntetyzowana w 1985 r. przez Bruce'a Roth'a z firmy Warner-Lambert-Parke-Davis (późniejszy Pfizer). Wprowadzono ją do obrotu w 1997 r. i szybko stała się jednym z najlepiej sprzedających się leków na świecie.

Wzór sumaryczny atorwastatyny

C33H35FN2O5

Spis treści

Wybrane produkty lecznicze dopuszczone do obrotu w RP zawierające atorwastatynę

Wskazania do stosowania atorwastatyny

Atorwastatyna wykazuje działanie obniżające stężenie całkowitego cholesterolu, jak również cholesterolu LDL, VLDL, apolipoproteiny B i trójglicerydów. Zwiększeniu ulega natomiast stężenie cholesterolu HDL i apolipoproteiny A1. Lek stosowany jest u pacjentów z hipercholesterolemią pierwotną (łącznie z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną lub z hiperlipidemią złożoną) w momencie, kiedy zarówno leczenie dietetyczne, jak i terapia farmakologiczna są niewystarczające.

Atorwastatyna stosowana jest także w homozygotycznej postaci rodzinnej hipercholesterolemii w celu obniżenia całkowitego cholesterolu, jak i cholesterolu LDL.

Lek znajduje również zastosowanie w zapobieganiu incydentom sercowo-naczyniowym u pacjentów z dużym ryzykiem wystąpienia pierwszego zdarzenia sercowo-naczyniowego. Decyzję o rozpoczęciu leczenia uzależnia się od poziomu cholesterolu LDL oraz oceny ryzyka wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych.

Dawkowanie atorwastatyny

Atorwastatyna stosowana jest doustnie, niezależnie od posiłków lub podczas posiłku. Lek można przyjmować o dowolnej porze dnia, ale poleca się go stosować o stałej godzinie. Atorwastatynę w postaci tabletek należy połykać w całości, popijając ją wodą.

Przed rozpoczęciem leczenia pacjent powinien stosować standardową dietę ubogocholesterolową, którą należy utrzymać również podczas leczenia.

Dawki leku należy dostosować indywidualnie do pacjenta w zależności od oznaczonego przez rozpoczęciem leczenia stężenia cholesterolu LDL oraz założonego celu terapeutycznego i reakcji pacjenta na terapię.

Dawki zwykle stosowane to 10 mg do 80 mg na dobę. Modyfikacji dawkowania można dokonywać w odstępach co najmniej 4-tygodniowych. Dawka stosowana w leczeniu zależna jest od jednostki chorobowej, wieku, masy ciała, chorób towarzyszących (zaburzona praca nerek, niewydolność wątroby, etc.):

  • hipercholesterolemia pierwotna i mieszana hiperlipidemia: zwykle 10 mg na dobę;
  • heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna: zwykle początkowa dawka to 10 mg na dobę do maksymalnie 80 mg na dobę;
  • zapobieganie zdarzeniom sercowo-naczyniowym: zwykle 10 mg na dobę;
  • dzieci i młodzież powyżej 10 roku życia: dawka początkowa 10 mg na dobę, maksymalnie 80 mg na dobę.

Przed rozpoczęciem, jak i w trakcie leczenia atorwastatyną powinno oznaczać się profil lipidowy (zwykle co trzy miesiące), natomiast wskaźnikiem skuteczności leczenia powinien być poziom stężenia cholesterolu LDL.

Przeciwskazania do stosowania atorwastatyny

Atorwastatyna jest przeciwwskazana do stosowania u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję czynną (lub podobnie działające) oraz u osób z czynną chorobą wątroby lub utrwaloną, zwiększoną aktywnością aminotransferaz w surowicy o nieznanej etiologii,  kiedy wartości trzykrotnie przekraczają górną granicę normy. Ponadto lek nie może być stosowany w ciąży, podczas karmienia piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznych metod antykoncepcyjnych.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania atorwastatyny

Wpływ na wątrobę:

Podczas leczenia atorwastatyną, jak również przed rozpoczęciem terapii, należy wykonywać okresowe badania czynności wątroby, zazwyczaj co ok. 6 miesięcy. Pacjenci, u których została stwierdzona zwiększona aktywność aminotransferaz, powinni być monitorowani, aż do momentu ustąpienia objawów. W przypadku, kiedy ta aktywność utrzymuje się zwiększona w wysokości około trzykrotnej wartości górnej granicy normy, należy zmniejszyć dawkę, bądź odstawić lek. Należy również zachować szczególną ostrożność u pacjentów spożywających alkohol oraz u osób z chorobami wątroby w wywiadzie.

Zapobieganie Udarom Poprzez Agresywne Obniżenie Stężenia Cholesterolu (ang.SPARCL):

W wyniku analizy podtypów udaru mózgu u pacjentów bez choroby wieńcowej, którzy przeszli udar mózgu, bądź atak przejściowego niedokrwienia mózgu, stwierdzono częstsze występowanie udarów krwotocznych u pacjentów, którzy otrzymywali atorwastatynę w dawkach 80 mg. Dlatego też u pacjentów z uprzednim udarem niedokrwiennym lub zawałem jamistym, należy rozważyć potencjalne ryzyko udaru niedokrwiennego przed rozpoczęciem leczenia.

Wpływ na mięśnie szkieletowe:

Atorwastatyna może w rzadkich przypadkach wpływać na mięśnie szkieletowe, powodując ból, zapalenie mięśni i miopatię oraz prowadząc do rabdomiolizy, która jest stanem zagrażającym życiu. Dochodzi do znacznego zwiększenia aktywność kinazy kreatynowej, mioglobinemii i mioglobinurii, które mogą w konsekwencji prowadzić do niewydolności nerek. Dlatego też atorwastatyna powinna być stosowana bardzo ostrożnie u tych pacjentów, którzy mają predyspozycje do rabdomiolizy. Należy bezwzględnie wykonać badanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) przed rozpoczęciem leczenia u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, niedoczynnością tarczycy, z wszelakimi choroby mięśni w wywiadzie, wcześniejszymi chorobami mięśni po leczeniu statynami, bądź fibratami, u osób z chorobami wątroby, spożywających duże ilości alkoholu oraz w podeszłym wieku. W takich sytuacjach należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka, a w razie podjęcia leczenia należy kontrolować pacjenta. Jeżeli aktywność kinazy jest w oznaczeniu początkowym podwyższona nie należy rozpoczynać leczenia statynami. 

Podczas leczenia należy poinformować pacjenta, aby zgłaszał każde niepokojące bóle mięśni, którym towarzyszy ogólne złe samopoczucie, bądź gorączka. Konieczne jest wtedy oznaczenie kinazy CK, a jeśli wynik jest dość znacznie podwyższony oraz gdy objawy są mocno nasilone i występuje stały dyskomfort, należy rozważyć przerwanie leczenia.

Ryzyko rabdomiolizy wzrasta w momencie stosowania atorwastatyny wraz z leki, które mogą zwiększać jej stężenie w osoczu, tj. cyklosporyna, telitromycyna, klarytromycyna, delawirdyna, styrypentol, ketokonazol, itrakonazol, rytonamiwir, lopinawir, atazanawir, indynawir czy darunawir. Jeżeli pacjent stosuje leki, które zwiększają stężenie atorwastatyny w osoczu, należy rozważyć zmniejszenie jej dawki. Należy również obserwować klinicznie takich pacjentów.

Nie zaleca się równoczesnego stosowania atorwastatyny i kwasu fusydowego, należy rozważyć czasowe przerwanie leczenia atorwastatyną podczas leczenia kwasem fusydowym.

Śródmiąższowa choroba płuc:

Przy stosowaniu atorwastatyny w niektórych przypadkach zanotowano wystąpienie śródmiąższowej choroby płuc, zwłaszcza podczas długotrwałego leczenia. Do występujących objawów zaliczyć możemy: duszność, nieproduktywny kaszel, a także ogólne pogorszenie stanu zdrowia, zmęczenie, podwyższoną temperaturę ciała i utratę masy ciała. W takim przypadku należy przerwać leczenie.

Przeciwwskazania atorwastatyny do łączenia z innymi substancjami czynnymi

Atorwastatyny nie należy stosować u pacjentów z wirusowym zapaleniem wątroby typu C leczonych glekaprewir w połączeniu z pibrentaswirem. Ponadto leku nie powinno się łączyć z kwasem fusydowym z powodu zwiększonego ryzyka rozwoju rabdomiolizy czyli ciężkiego uszkodzenia mięśni. Atorwastatyny nie zaleca się stosować u osób, które w ciągu ostatnich 7 dni przyjmowały kwas fusydowy w postaci doustnej lub wstrzyknięć.

Interakcje atorwastatyny z innymi substancjami czynnymi

zwiększenie stężenia atorwastatyny w osoczu i ryzyko nasilenia jej działań niepożądanych, w tym miopatii
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Amlodypina (Amlodipine) leki blokujące kanały wapniowe - działające na naczynia krwionośne
Atazanawir (Atazanavir) inne substancje przeciwwirusowe działające bezpośrednio na wirusy
Cyklosporyna (Cyclosporine) inhibitory kalcyneuryny
Darunawir (Darunavir) inhibitory proteazy HIV
Diltiazem (Diltiazem) leki blokujące kanały wapniowe - działające na mięsień sercowy
Erytromycyna (Erythromycin) antybiotyki makrolidowe - makrolidy
Flukonazol (Fluconazole) przeciwgrzybicze pochodne triazolu
Fosamprenawir (Fosamprenavir) inhibitory proteazy HIV
Indynawir (Indinavir) inhibitory proteazy HIV
Itrakonazol (Itraconazole) przeciwgrzybicze pochodne triazolu
Ketokonazol (Ketoconazole) przeciwgrzybicze pochodne imidazolu
Klarytromycyna (Clarithromycin) antybiotyki makrolidowe - makrolidy
Lopinawir (Lopinavir) inhibitory proteazy HIV
Pozakonazol (Posaconazole) przeciwgrzybicze pochodne triazolu
Rytonawir (Ritonavir) inhibitory proteazy HIV
Sakwinawir (Saquinavir) przeciwwirusowe nukleozydy i nukleotydy
Styrypentol (Stiripentol) inne leki przeciwpadaczkowe
Telitromycyna (Telithromycin) antybiotyki makrolidowe - makrolidy
Typranawir (Tipranavir) inhibitory proteazy HIV
Werapamil (Verapamil) leki blokujące kanały wapniowe - działające na mięsień sercowy
Worykonazol (Voriconazole) przeciwgrzybicze pochodne triazolu
zmniejszenie stężenia atorwastatyny w osoczu
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Efawirenz (Efavirenz) nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy
dwukierunkowy wpływ ryfampicyny na kinetykę atorwastatyny (ryfampicyna z jednej strony indukuje enzymy cytochromu P450 3A, z drugiej hamuje aktywność transportera w hepatocytach); leki poleca się brać jednocześnie, gdyż opóźnione podanie atorwastatyny w stosunku do podania ryfampicyny powoduje zmniejszenie stężenia statyny w osoczu
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Ryfampicyna (Rifampicin (rifampin)) antybiotyki - INNE
zwiększone ryzyko rabdomiolizy
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Ciprofibrat (Ciprofibrate) fibraty
Ezetimib (Ezetimibe) inne substancje zmniejszające stężenie cholesterolu i trójglicerydów we krwi o zróżnicowanym mechanizmie działania
Fenofibrat (Fenofibrate) fibraty
Kwas fusydowy (Fusidic acid) antybiotyki - INNE
wzrost stężenia digoksyny w osoczu
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Digoksyna (Digoxin) glikozydy nasercowe
wzrost stężenia doustnych środków antykoncepcyjnych w osoczu
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Etynyloestradiol (Ethinylestradiol) estrogeny naturalne i syntetyczne
Noretysteron (Norethisterone) progestageny
w początkowej fazie leczenia atorwastatyną nieznaczne skrócenie czasu protrombinowego służącego do monitorowania aktywności doustnych antykoagulantów i ich działania przeciwkrzepliwego; czas ten wraca do wartości wyjściowych po 15 dniach stosowania atorwastatyny
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Warfaryna (Warfarin) leki przeciwzakrzepowe - antagoniści witaminy K

Interakcje atorwastatyny z pożywieniem

Podczas leczenia atorwastatyną nie jest wskazane spożywanie dużych ilości soku grejpfrutowego.

Interakcje atorwastatyny z alkoholem

Atorwastatyna powinna być stosowana ostrożnie u osób, które spożywają większe ilości alkoholu. W trakcie stosowania leku należy unikać nadmiernego spożycia alkoholu. 

Wpływ atorwastatyny na prowadzenie pojazdów

Atorwastatyna nie wywiera istotnego wpływu na kierowanie pojazdami, a także na obsługę urządzeń mechanicznych, które pozostają w ruchu.

Inne rodzaje interakcji

Wpływ na wyniki badań diagnostycznych:

  • częste nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby (podwyższenie aktywności aminotransferaz w surowicy);
  • zwiększenie stężenia kinazy kreatynowej we krwi;
  • pojawienie się białych krwinek w moczu.

Ziele dziurawca może zmniejszać stężenie atorwastatyny w osoczu.

Wpływ atorwastatyny na ciążę

Atorwastatyna jest przeciwwskazana u kobiet w ciąży, ponieważ nie ustalono bezpieczeństwa jej stosowania. Nie przeprowadzano badań na kobietach ciężarnych, jednak odnotowano rzadkie przypadki wad wrodzonych płodu po narażeniu na kontakt z inhibitorami reduktazy HMG-CoA. Atorwastatyna może zmniejszać stężenie mewalonianu, który jest prekursorem syntezy cholesterolu u płodu. Wyniki badań przeprowadzanych na zwierzętach również wskazują na szkodliwy wpływ leku na reprodukcję.

Stosowanie produktów leczniczych, które obniżają stężenie lipidów, ma zwykle charakter przewlekły, dlatego też krótkotrwałe zaprzestanie terapii nie powinno mieć znaczącego wpływu na długoterminowe ryzyko związane z hipercholesterolemią. Oprócz kobiet w ciąży, atorwastatyna nie powinna być również podawana kobietom planującym ciążę oraz tym, które ciążę podejrzewają.

Wpływ atorwastatyny na laktację

Atorwastatyna jest przeciwwskazana do stosowania u kobiet podczas karmienia piersią, ponieważ nie ustalono czy lek lub jego metabolity przenikają do mleka kobiecego. Istnieje ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych.

Wpływ atorwastatyny na płodność

Kobiety w wieku rozrodczym powinny podczas terapii atorwastatyną równocześnie stosować skuteczne metody antykoncepcyjne. W badaniach na zwierzętach nie wykazano wpływu leku na rozrodczość.

Skutki uboczne

niestrawność
Często
biegunka
Często
bóle kończyn
Często
ból głowy
Często
reakcje alergiczne
Często
hiperglikemia
Często
skurcze mięśni
Często
zaparcia
Często
zawroty głowy
Często
ból stawów
Często
ból gardła
Często
osłabienie czucia
Często
krwawienie z nosa
Często
nudności
Często
wzdęcia
Często
parestezje
Często
ból mięśni
Często
zapalenie trzustki
Rzadko
bezsenność
Rzadko
koszmary senne
Rzadko
łysienie
Rzadko
wymioty
Rzadko
wysypka
Rzadko
nieostre widzenie
Rzadko
impotencja
Rzadko
hipoglikemia
Rzadko
jadłowstręt
Rzadko
zapalenie wątroby
Rzadko
złe samopoczucie
Rzadko
świąd
Rzadko
zwiększenie masy ciała
Rzadko
szumy uszne
Rzadko
pokrzywka
Rzadko
zespół Stevensa-Johnsona
Niezbyt często
zaburzenia widzenia
Niezbyt często
małopłytkowość
Niezbyt często
miopatia
Niezbyt często
rabdomioliza
Niezbyt często
martwica toksyczno-rozpływna naskórka
Niezbyt często
neuropatia obwodowa
Niezbyt często
obrzęk naczynioruchowy
Niezbyt często
wysypka pęcherzowa
Niezbyt często
zapalenie mięśni
Niezbyt często
niewydolność wątroby
Bardzo rzadko
ginekomastia
Bardzo rzadko
reakcje anafilaktyczne
Bardzo rzadko
utrata słuchu
Bardzo rzadko
immunozależna miopatia martwicza (IMNM)
Częstotliwość nieznana

Działa niepożądane zostały podzielone ze względu na częstotliwość występowania u pacjentów. (Klasyfikacja MdDRA)

Bardzo często
(≥1/10)
Często
(≥1/100 do <1/10)
Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)
Rzadko
(≥1/10 000 do < 1/1000)
Bardzo rzadko
(<1/10 000)
Częstość nieznana
Nie można ocenić na podstawie dostępnych danych

Mechanizm działania atorwastatyny

Atorwastatyna jest selektywnym inhibitorem reduktazy 3-hydroksy-3-metylo-glutarylo-koenzymu A (HMG-CoA). Lek hamując przemianę 3-hydroksy-3-metyloglutarylokoenzymu A do mewalonianu, ogranicza syntezę cholesterolu i zwiększa wychwyt lipoprotein LDL. W efekcie zmniejsza się stężenie cholesterolu całkowitego w osoczu oraz lipoprotein o bardzo małej gęstości (VLDL), lipoprotein o małej gęstości (LDL), apolipoproteiny B i triglicerydów w surowicy. Zwiększa się natomiast stężenie lipoprotein o wysokiej gęstości (HDL) oraz apolipoproteiny A1.

Zmniejszenie stężenia cholesterolu w surowicy jest widoczne po 2 tygodniach stosowania atorwastatyny, a najlepsze efekty uzyskuje się po 4 tygodniach terapii. Zaprzestanie leczenia powoduje powrót stężenia cholesterolu do wartości sprzed rozpoczęcia terapii.

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Fluwastatyna
  • Lowastatyna
  • Pitawastatyna
  • Prawastatyna
  • Rosuwastatyna
  • Simwastatyna

Wchłanianie atorwastatyny

Atorwastatyna dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego (95-99%), a stężenie maksymalne w osoczu osiąga po 1-2 godzinach od podania. Stopień wchłaniania jest proporcjonalny do przyjętej dawki leku. Całkowita biodostępność atorwastatyny wynosi około 12%, ponieważ lek jest usuwany przez komórki błony śluzowej żołądka i jelit oraz ulega efektowi „pierwszego przejścia”, tzn. przed dostaniem się do krążenia ogólnego jest on metabolizowany w wątrobie.  Ogólnoustrojowa aktywność hamująca reduktazę HMG-CoA wynosi w przybliżeniu 30%, z czego za około 70% tej aktywności odpowiadają metabolity atorwastatyny.

Dystrybucja atorwastatyny

Atorwastatyna wiąże się w ponad 98% z białkami osocza.

Metabolizm atorwastatyny

Atorwastatyna jest metabolizowana w wątrobie, głównie przez cytochrom P450 3A4 do aktywnych metabolitów - pochodnych orto- i parahydroksylowych. W dalszym etapie związki te są metabolizowane na drodze glukuronidacji. Atorwastatyna ulega efektowi pierwszego przejścia (stężenie leku, który trafia do krążenia ogólnego jest zmniejszone przez metabolizm wątrobowy).

Wydalanie atorwastatyny

Okres półtrwania atorwastatyny wynosi ok. 14 h, natomiast okres półtrwania działania hamującego reduktazę HMG-CoA jest dłuższy i wynosi ok. 20 - 30 godzin, co jest związane z obecnością aktywnych metabolitów. Lek wydalany jest głównie z żółcią (ok. 98%).

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij