Pluskwica — Cimicifuga, na menopauzę i piękną cerę

W czasach prekolumbijskich pluskwica stosowana była w leczeniu złego samopoczucia, chorobach nerek, reumatyzmie, zaburzeniach nerwowych, ukąszeniach komarów oraz w zaburzeniach ginekologicznych, a także wspomaganiu akcji porodu.

Spis treści

Pluskwica groniasta – wygląd, pochodzenie, morfologia

Pluskwica groniasta (Cimcifuga racemosa) jest to roślina należąca do rodziny jaskrowatych. Nazywana jest również Świecznicą groniastą, p. sercolistną oraz Black Snakeroot z języka angielskiego. Od niedawna wg naukowego nazewnictwa - Actaea racemosa. Miejsce jej pierwotnego występowania to Stany Zjednoczone oraz Kanada. Jako roślina ozdobna oraz lecznicza uprawiana jest w kilkunastu krajach, w tym także w Polsce. Najczęściej występuje na rabatach oraz w przydomowych ogródkach. Pluskwica groniasta należy do hemikryptofitów, czyli do roślin naziemnopączkowych. Jej pączki odnowieniowe znajdują się nad ziemią lub tuż pod nią i są chronione przez ściółkę lub obumarłe części rośliny przed suszą lub mrozem. Wysokość jaką osiąga roślina to nawet 2 metry. Łodyga pluskwicy groniastej jest prosta obficie ulistniona o barwie ciemnozielonej. Liście są klapowate i dłoniastowcinane. Część podziemna rośliny występuje w postaci kłączy o ciemnobrunatnym zabarwieniu. Kwiat pluskwicy jest drobny o barwie kremowobiałej. Charakterystyczne jest niejednoczesne rozwijające się grono, które tworzy tzw. „płonącą świecę”, dlatego bywa nazywana świecznicą. Kwiatostany mogą osiągnąć długość do 60cm. Okres kwitnienia przypada na miesiące lipiec-sierpień. Charakterystycznym jest, że po roztarciu roślina wydziela brzydki zapach. Surowcem farmaceutycznym jest kłącze wraz z korzeniami przybyszowymi z niej wyrastającymi. 

Pluskwica groniasta – zastosowanie i wskazania

Kłącze z tej rośliny było wykorzystywane już w czasach prekolumbijskich przez rdzennych Amerykanów. Stosowana była w leczeniu złego samopoczucia, chorobach nerek, reumatyzmie, zaburzeniach nerwowych, ukąszeniach komarów oraz w zaburzeniach ginekologicznych, a także wspomaganiu akcji porodu. Pierwsze wzmianki o pluskiwcy groniastej jako preparacie leczniczym pojawiły się już w 1830 roku w Amerykańskiej Farmakopei. W Niemczech w 1940 roku zatwierdzono kłącze tej rośliny jako naturalny środek na objawy przedmiesiączkowe oraz menopauzalne. W najnowszej monografii pluskiwca groniasta stosowana jest jedynie w dolegliwościach związanych z łagodzeniem objawów menopauzalnych do których należą uderzenia gorąca, a także nadmierne, obfite pocenie się. Preparaty z pluskwicy powinny być zalecane pacjentkom w postmenopauzie, kiedy to następuje zwiększone uwalnianie lutropiny i przez to zwiększone uwalnianie progesteronu oraz androgenów. Pluskwica groniasta stosowana jest głównie wewnętrznie w postaci tabletek oraz kapsułek. Może być także stosowana jako ekstrakt etanolowy, wyciąg suchy bądź gęsty oraz nalewka. Stosowana jest również zewnętrznie jako dodatek do kremów do cery trądzikowej. Najnowsze badania nad pluskiwcą groniastą niosą nadzieję na stosowanie jej jako naturalnego odpowiednika hormonalnej terapii zastępczej. 

Pluskwica groniasta – działanie, właściwości, skład

Pluskwica groniasta zawdzięcza swoje działanie dzięki zawartości substancji farmakologicznie czynnych. Należą do nich przede wszystkim glikozydy triterpenowe takie jak akteina oraz 27-deoksyakteina. Zawartość ich określana jest na minimum 1%. Ponadto surowiec farmaceutyczny posiada cymicyfuginę, której ilość odpowiada od 15-20%. Frakcja ta zwiera takie substancje jak: żywica, guma, kumaryna, laktony terpenowe oraz ranunkulozydy. W kłączu pluskwicy groniastej zawarte są jeszcze takie substancje jak kwas kofeinowy, alkaloidy, pochodne kwasu ferulowego, substancje estrogenne, kwas salicylowy, izoflawon formononetyna, kwas cynamonowy oraz alkaloidy do których należą cytyzyna oraz metylocytyzyna. Główne działanie substancji czynnych zawartych w surowcu to działanie estrogenne, które łagodzi objawy związane z menopauzą (klimakterium). Pluskwica groniasta redukuje nadmierne pocenie się oraz uderzenia gorąca. Odpowiadają za to przede wszystkim izoflawony oraz triterpeny zawarte w surowcu. Cytyzyna zawarta w kłączu może powodować podniesienie ciśnienia krwi, pobudzenie ośrodka oddechowego oraz naczynioruchowego, a także zwiększenie wydzielania adrenaliny. Jest to związane z pobudzeniem autonomicznego układu nerwowego przez tą substancję. Ponadto istnieją doniesienia, że ma korzystny wpływ na stan psychiczny zmniejszając tym podenerwowanie oraz bezsenność.Jest to związane z modulacją stężenia serotoniny oraz dopaminy poprzez bezpośrednie działanie na receptory estrogenowe. Dodatkowo może mieć działanie przeciwbakteryjne ze względu na obecność laktonów, alkaloidów oraz kwasów fenolowych. Surowiec farmaceutyczny w postaci wyciągu ma także działanie napotne wykrztuśne oraz rozkurczowe. W medycynie Wschodniej opisywane jest działanie przeciwbólowe oraz przeciwgorączkowe.

Pluskwica groniasta – stosowanie i dawkowanie

Dawkowanie pluskwicy groniastej zależne jest od formy oraz postaci przyjmowanego leku. Zwykle stosowana dawka zależna jest od jednostki chorobowej oraz odpowiedzi klinicznej na przyjmowany preparat. Pluskwica stosowana jest w postaci wewnętrznej oraz zewnętrznej. Preparaty dostępne na rynku Polskim w postaci tabletek stosuje się 2 razy dziennie (rano oraz wieczorem) przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. Suszone, sproszkowane kłącze z pluskwicy groniastej można przyjmować od 15 do 30 gram doustnie na dobę, w 3 równych dawkach. Nalewkę z substancji czynnej w stosunku 1:10 można stosować 10 ml 2 razy na dobę, natomiast w mniejszym rozcieńczeniu 1:5 od 4 do 6 ml dwa raz na dobę. Natomiast ekstrakt z pluskwicy od 0,3 do 2 ml na dzień. Świecznica groniasta występuje także w postaci dwóch wyciągów – gęstego oraz suchego. Gęsty wyciąg przyjmowany powinien być w ilości 2ml do dwóch razy na dobę, natomiast wyciąg suchy może być przyjmowany w ilości od 250 do 500 mg na dzień. Stosowanie zewnętrzne pluskwicy zależne jest od przyjmowanego preparatu i należy go używać zgodnie z tym co określił producent.

Pluskwica groniasta – interakcje z lekami i ziołami

Osoby, które leczone są jednocześnie lekami, które zawierają estrogen powinny skonsultować się z lekarzem prowadzącym w celu zasadności stosowania pluskwicy groniastej, w szczególności osoby korzystające z hormonalnej terapii zastępczej. Pacjenci, którzy są w trakcie leczenia lub leczeni byli na nowotwory, które zależne są od hormonów, również powinni konsultować stosowanie preparatów z świecznicą groniastą. Osoby przyjmujące takie substancje jak daklizumab, newirapina, tamoksyfen, zydowudyna oraz tenofowir nie powinny jednocześnie przyjmować ich z lekami zawierającymi świecznicę groniastą, ze względu na potencjalne występowanie interakcji. Nie należy stosować jednocześnie pluskwicy groniastej wraz z cisplatyną, gdyż może zmniejszać działanie oraz skuteczność cisplatyny. Podawanie jednocześnie świecznicy groniastej oraz atorwastatyny jest przeciwwskazane, ze względu na zwiększenie ryzyka hepatotoksyczności.

Pluskwica groniasta – skutki uboczne, przedawkowanie

Przedawkowanie cytyzyny zawartej w surowcu farmaceutycznym może powodować zatrucia. Jest to związane ze stymulacją układu autonomicznego. Cytyzyna pobudza ośrodek oddechowy i naczynioruchowy, zwiększa wydzielanie adrenaliny. Do reakcji niepożądanych po przedawkowaniu należą: nudności, wymioty, zawroty i bóle głowy, występowanie drgawek, rozszerzenie źrenic, zwiększenie ciśnienia krwi, a w skrajnych przypadkach zgon wywołany porażeniem ośrodka oddechowego. 

Ze względu na cytyzynę stosowanie preparatów z pluskwicą groniastą jest przeciwwskazane w okresie ciąży, a także podczas laktacji. Istnieją również nieliczne dane, wskazujące, że pluskwica może zwiększać ryzyko poronienia. Preparaty z tą rośliną nie są przeznaczone dla dzieci oraz młodzieży. Nie należy stosować preparatów z świecznicą groniastą u osób które mają lub miały w przeszłości endometriozę, raka piersi, macicy, jajnika, mięśniaka macicy lub inne podobne choroby o podłożu hormonalnym. Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania preparatów z pluskwicą groniastą u osób, które mają stwierdzone choroby wątroby, ponieważ odnotowano przypadki świadczące o hepatotoksyczności. Podczas stosowania pluskwicy groniastej zgłaszano działanie niepożądane, do których należą miedzy innymi wymienione już uszkodzenie wątroby. Może objawiać się takimi dolegliwościami jak uczucie zmęczenia, utrata apetytu, występowanie nudności, wymiotów, charakterystyczne zaciemnienie moczu, pojawienie się żółknięcia skóry oraz oczu, a także dokuczliwy silny ból zlokalizowany w górnej części brzucha. Do efektów ubocznych występujących rzadkiej należą obrzęki twarzy oraz obwodowe, zwiększenie masy ciała oraz zaburzenia pracy przewodu pokarmowego takie jak biegunka oraz niestrawność. Dodatkowo mogą pojawić się reakcje skórne o podłożu alergicznym do których należą wysypka, pokrzywka oraz świąd.

Leki zawierające pluskwicę groniastą

Suplementy i wyroby medyczne zawierające pluskwicę groniastą

Kosmetyki zawierające pluskwicę groniastą

Działanie

  • estrogenne
  • łagodzi objawy menopauzy (klimakterium)

Postacie i formy

  • nalewka
  • tabletka
  • kapsułka
  • krem

Substancje aktywne

  • cytyzyna
  • alkaloidy
  • cymicyfugina
  • formononetyna
  • akteina
  • 27-deoksyakteina
  • kwas fenolowy

Surowiec

  • kłącze
  • korzeń
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij