Lawenda lekarska - kiedy i jak zastosować

Za pochodzenie nazwy lawendy uznaje się słowo lavare, które oznacza "myć się" - już w starożytności Rzymianie stosowali lawendę podczas kąpieli do aromatyzowania wody.

Spis treści

Lawenda lekarska – wygląd, pochodzenie, morfologia

Lawenda lekarska (łac. Lavandula officinalis) znana jest również pod nazwą lawenda wąskolistna oraz lawenda angielska. To powszechnie uprawiana roślina, która ze względu na ozdobny charakter oraz szereg zdrowotnych właściwości, znana jest na całym świecie. Za pierwotne pochodzenie lawendy uznaje się basen Morza Śródziemnego, natomiast do Polskich ogrodów lawenda lekarska przywędrowała w XVI wieku. 

Lawenda lekarska jest półkrzewem należącym do rodziny wargowatych. Hodowana w sprzyjających warunkach osiąga  wysokość 50 cm, tworząc regularne kępy. Charakteryzuje się wieloletniością oraz przyrostem nowych liści, który trwa przez cały rok. W rejonie gorącego klimatu śródziemnomorskiego lawenda lekarska występująca dziko, rośnie w mało urodzajnych glebach przez 15-20 lat. Uprawiana w naszej strefie klimatycznej żyje w okresie o połowę krótszym. Lawenda lekarska preferuje suchą, bogatą w wapń oraz przepuszczalną glebę, a także dobrze nasłonecznione, przewiewne stanowiska. Mokre podłoże nie sprzyja uprawie rośliny. Udana hodowla lawendy wymaga również odpowiedniego ścinania pędów wiosną oraz jesienią.  

Lawenda posiada wąskie ciemnozielone liście, zdrewniałe u podnóża łodygi oraz kwiatostany, które w zależności od odmiany mogą być fioletowe, niebieskie, różowe lub białe. Kwiaty lawendy zebrane są w nibyokółki tworząc poprzerywane kwiatostany. Kwitnienie lawendy przypada na okres od czerwca do sierpnia. Wtedy też następuje zbiór kwiatów, które nie są jeszcze w pełni rozwinięte. Następnie zebrany surowiec podlega suszeniu. Wysuszone kwiaty przechowywane są w szczelnie zamkniętych opakowaniach pozbawionych dostępu światła. 

Lawenda jest popularną rośliną miododajną, która przyciąga pszczoły oraz motyle. Zalecane jest jej sadzenie w parkach oraz ogrodach w celu wabienia owadów zapylających. 

Lawenda lekarska – zastosowanie i wskazania

Lawenda lekarska ma szerokie zastosowanie medyczne oraz kosmetyczne. Stosowana jest w farmakoterapii stresu oraz bezsenności.  Wykorzystywana jest również w leczeniu i pielęgnacji cery trądzikowej. Roślina znalazła zastosowanie w leczeniu schorzeń układu pokarmowego takich jak problemy trawienne, obniżona perystaltyka jelit, czy zaburzenia wydzielania żółci. Lawenda lekarska zmniejsza również dolegliwości bólowe w chorobach reumatycznych i pozytywnie wpływa na mięśniówkę dróg moczowych. Roślina stosowana jest również w aplikacji zewnętrznej w celu wspomagania procesów gojenia i regeneracji naskórka. W kuchni wykorzystuje się kwiat do przyprawiania dżemów i aromatyzowania mięs. Kwiaty można również kandyzować.

Za pochodzenie nazwy lawendy uznaje się słowo lavare, które oznacza "myć się" - już w starożytności Rzymianie stosowali lawendę podczas kąpieli do aromatyzowania wody. Egipcjanie wierząc w magiczną moc lawendy umieszczali ją podczas pochówku w rękach zmarłego. Od wielu wieków z jej prozdrowotnego działania korzystała również medycyna ludowa. Zgodnie z wierzeniami ludowymi w domu, gdzie rośnie lawenda i unosi się jej zapach małżonkowie wolni są od kłótni. 

Lawenda lekarska – działanie, właściwości, skład

Kwiat lawendy zawiera około 3% olejku eterycznego, którego skład może nieznacznie się różnić, na przykład ze względu na czas oraz rodzaj destylacji. Olejek pozyskiwany z lawendy lekarskiej składa się z: związków terpenoidowych (borneol, cyneol, alfa-terpineol, geraniol, kamfora, kwas urosolowy), flawonoidów, kwasów fenolowych, garbników, kumaranów, antocjanów, kwasów organicznych, fitosteroli (cholesterol, kampesterol) oraz soli mineralnych. Dodatkowo zawarte w lawendzie estry linalolu (linalol, octan linalilu) odpowiadają za charakterystyczny, przyjemny, intensywny zapach.

Substancje zawarte w lawendzie lekarskiej wykazują działanie rozluźniające mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, poprawiając perystaltykę oraz trawienie. Lawenda wspomaga również trawienie poprzez zwiększanie produkcji kwasu żołądkowego, a także  usprawnia sekrecję, wchłanianie oraz przepływ żółci. Ponadto lawenda charakteryzuje się działaniem antyseptycznym, bakteriobójczym i napotnym. Wykorzystywane jest także działanie rozluźniające i uspokajające lawendy na ośrodkowy układ nerwowy oraz zmniejszanie wrażliwości nerwów czuciowych. Roślina wykazuje również słabe działanie przeciwgrzybicze oraz przeciwświądowe. 

Lawenda lekarska – stosowanie i dawkowanie

Lawenda lekarska stosowana w problemach z zasypianiem oraz łagodnych stanach napięcia nerwowego powinna być przyjmowana w postaci naparu doustnego. Należy zalać 1-2 łyżeczki kwiatów (1-2 g) 150 ml wrzącej wody i pozostawić na 20 minut do zaparzenia. U dzieci po 12 roku życia oraz dorosłych zaleca się spożywanie 3 szklanek dziennie świeżo przygotowanego naparu. Ponadto, w stanach napięcia nerwowego, niepokoju, drażliwości i w problemach z zasypianiem lawenda może być stosowana w postaci kapsułek, tabletek oraz płynu doustnego. W przypadku zaburzeń snu preparaty z lawendą należy stosować krótko przed pójściem spać. Dzienna dawka doustna lawendy nie powinna przekraczać 3 g substancji. Przeciwwskazaniem do stosowania lawendy lekarskiej jest nadwrażliwość na substancję. Nie należy stosować u kobiet w ciąży oraz w czasie laktacji, a także u dzieci poniżej 12 roku życia. W zastosowaniu zewnętrznym lawendę wykorzystuje się jako składnik  maści przeciwbólowych, rozgrzewających i przyśpieszających regenerację. Maść należy aplikować kilka razy dziennie zgodnie z potrzebą. Dodatkowo połączenie z masażem przyspiesza wchłonięcie, a także poprawia ukrwienie i dotlenienie tkanek. Działanie relaksacyjne i rozluźniające lawendy wykorzystuje się w aromaterapii - kilka kropli olejku lawendowego należy dodać do inhalacji lub kąpieli aromaterapeutycznych. Działanie uspokajające oraz przeciwbólowe lawendy stosowane jest w przygotowaniu zimnych kompresów na czoło oraz kark z dodatkiem kilku kropli olejku lawendowego. Bezpośrednie wcieranie olejku lawendowego w skórę wykazuje działanie antybakteryjne, przeciwgrzybicze, łagodzi oparzenia słoneczne, ukąszenia oraz użądlenia. W przypadku problemów trawiennych, zaburzonej perystaltyki jelit oraz zaburzeń sekrecji żółci olejek lawendowy można stosować doustnie. Zalecane jest zakroplenie olejku pod język lub rozcieńczenie go z wodą/sokiem i wypicie. Należy się jednak upewnić czy posiadany olejek nadaje się do stosowania doustnego. Przed zastosowaniem preparatów leczniczych oraz suplementów zawierających lawendę lekarską należy dokładnie przeczytać dawkowanie oraz zalecenia dotyczące stosowania na ulotce/opakowaniu. 

Lawenda lekarska – interakcje z lekami i ziołami

Jednoczesne stosowanie lawendy oraz wodzianu chloralu może potęgować działanie nasenne. 

Stosowanie lawendy lekarskiej podczas terapii barbituranami oraz lekami uspokajającymi (takimi jak: lorazepam, klonazepam, fenobarbital, zolpidem) może wywoływać nadmierną senność. 

Przyjmowanie lawendy lekarskiej z litem może wpływać na działanie substancji oraz wywoływać efekt toksyczny. 

Lawenda lekarska – skutki uboczne, przedawkowanie

Skutkiem ubocznym doustnego przyjmowania lawendy mogą być zaparcia, bóle głowy oraz wzrost apetytu. Podanie olejku doustnie w zbyt dużej dawce drażni układ pokarmowy, pęcherzyki płucne oraz nerki. Stosowanie lawendy na skórę może prowadzić do miejscowych podrażnień oraz silnego zaczerwienienia. 

Leki zawierające lawendę lekarską

Suplementy i wyroby medyczne zawierające lawendę lekarską

Kosmetyki zawierające olejek lawendowy.

Działanie

  • antyseptyczne
  • nasenne
  • pobudza regenerację komórek naskórka
  • prokinetyczne (zwiększa perystaltykę/motorykę jelit)
  • przeciwbakteryjne
  • przeciwbólowe (bez opioidów)
  • przeciwgrzybicze
  • przeciwwzdęciowe (wiatropędne)
  • przeciwzapalne
  • uspokajające
  • wspomaga trawienie tłuszczów, białek i cukrów

Postacie i formy

  • susz
  • napar
  • olejek eteryczny
  • tabletka
  • kapsułka
  • maść
  • krem
  • plaster
  • płyn doustny
  • szampony i odżywki do włosów
  • żel na skórę
  • spray
  • sól

Substancje aktywne

  • kamfora
  • terpeny
  • seskwiterpeny
  • flawonoidy
  • olejki eteryczne
  • fenolokwasy
  • kumaryny
  • linalol
  • sterole

Surowiec

  • kwiat
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij