Encyklopedia leków

Cyproheptadyna, Cyproheptadine, Cyproheptadinum - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o cyproheptadynie

Rok wprowadzenia na rynek
1978
Substancje aktywne
chlorowodorek cyproheptadyny
Działanie cyproheptadyny
przeciwalergiczne (łagodzi objawy alergii), przeciwmigrenowe, przeciwświądowe, zwiększa łaknienie (apetyt)
Postacie cyproheptadyny
tabletki
Układy narządowe
powłoka wspólna (skóra i błony śluzowe), układ nerwowy i narządy zmysłów, układ krwionośny (sercowo-naczyniowy)
Specjalności medyczne
Alergologia, Dermatologia i wenerologia, Medycyna rodzinna, Psychiatria, Psychiatria dzieci i młodzieży
Rys historyczny cyproheptadyny

Lek został dopuszczony do obrotu w 1978 roku a ostatnie przedłużenie pozwolenia miało miejsce w 2013 roku.

Wzór sumaryczny cyproheptadyny

C21H21N

Spis treści

Wybrane produkty lecznicze dopuszczone do obrotu w RP zawierające cyproheptadynę

Wskazania do stosowania cyproheptadyny

Lek znalazł zastosowanie w leczeniu chorób alergicznych — w szczególności przebiegających ze świądem skóry, takich jak: ostra i przewlekła pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, wysypka polekowa, wyprysk, zapalenie skóry z wypryskiem, kontaktowe zapalenie skóry, neurodermit (atopowe zapalenie skóry), alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, naczynioruchowe zapalenie błony śluzowej nosa, choroba posurowicza czy miejscowe reakcje alergiczne występujące po ukąszeniu przez owady.

Lek stosowany jest również w naczyniowych bólach głowy, czyli w migrenie i bólach zależnych od histaminy.

Stosuje się go także w leczeniu anoreksji (jadłowstręcie psychicznym).

Dawkowanie cyproheptadyny

Dawka stosowana w leczeniu zależna jest od jednostki chorobowej i wieku.

Maksymalna dobowa dawka leku to 20 mg.

W przewlekłej pokrzywce zazwyczaj stosuje się 6 mg substancji na dobę.

W anoreksji stosowane dawki w dużej mierze zależą od wieku. Dobowa dawka maksymalna dla dzieci poniżej 6 roku życia to 8 mg, a powyżej to 16 mg. Nie zaleca się stosować u dzieci poniżej 2 roku życia. Brak zaleceń dla dzieci powyżej 15 roku życia. 

Przeciwskazania do stosowania cyproheptadyny

Przeciwwskazaniem do stosowania leku jest nadwrażliwość na substancję czynną, a także ostry napad astmy i jaskra.

Lek nie może być stosowany u pacjentów z chorobą wrzodową przebiegającą ze zwężeniem przewodu pokarmowego, zazwyczaj w odźwiernikowej części żołądka lub dwunastnicy, a także w przypadku zatrzymania moczu (w objawowym rozroście gruczołu krokowego, zwężeniu szyi pęcherza moczowego).

Leku nie należy stosować u dzieci do 2 roku życia, ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania.

Należy rozważyć zmniejszenie dawek u pacjentów w wieku podeszłym ze względu na nasilenie i potencjalne niebezpieczeństwo działań niepożądanych (zawroty głowy i niedociśnienie), a także u pacjentów z niewydolnością wątroby i nerek, bo tam właśnie zachodzą procesy metabolizmu i eliminacji leku.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania cyproheptadyny

Przy rozpoczynaniu stosowania leku należy wziąć pod uwagę jego sedacyjne działanie i zalecane jest podawanie pierwszych dawek przed snem, w celu uniknięcia senności w ciągu dnia.

Lek zaleca stosować się ostrożnie u dzieci powyżej drugiego roku życia, wskutek większej wrażliwości młodego organizmu na działania niepożądane leku (możliwe reakcje pobudzenia, nadmiernego niepokoju).

Z uwagi na działanie cholinolityczne leku należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z: astmą oskrzelową, wysokim ciśnieniem śródgałkowym, nadczynnością tarczycy, chorobami układu krążenia oraz nadciśnieniem tętniczym.

Podczas długiego okresu stosowania leków przeciwhistaminowych mogą pojawić się zaburzenia krwiotworzenia, takie jak : leukopenia, agranulocytoza, trombocytopenia, niedokrwistość hemolityczna.

W związku z powyższym jeśli u pacjenta występują stany gorączkowe nieznanej przyczyny czy zapalenie gardła, owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej, bladość powłok skórnych, żółtaczka, siniaki, krwawienia należy skontrolować stan zdrowia poprzez wykonanie dokładnego badania krwi z rozmazem.

Jeśli badanie potwierdzi nieprawidłowości w zakresie hemopoezy należy rozważyć odstawienie leku i wdrożenie leczenia alternatywnego.

Przeciwwskazania cyproheptadyny do łączenia z innymi substancjami czynnymi

Pacjenci przyjmujący inhibitory monoaminooksydazy (leki stosowane w leczeniu depresji, choroby parkinsona) nie powinni stosować leku. Połączenie takie nasila  działanie cholinolityczne substancji (zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego – np. halucynacje, majaczenie; podniesienie temperatury ciała, suchość w ustach).

Interakcje cyproheptadyny z innymi substancjami czynnymi

Inhibitor monoaminooksydazy (selegilina i inne leki z tej grupy stosowane w leczeniu depresji z lękiem)) nasila i przedłuża cholinolityczne działanie leku.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Selegilina (Selegiline) IMAO - inhibitory monoaminooksydazy
Nasilenie działania sedacyjnego przy równoczesnym stosowaniu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Fenobarbital (Luminal) (Phenobarbital) inne leki przeciwpadaczkowe
Łączne stosowanie leków nasennych i cyproheptadyny nasila działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego (sedacja, splątanie, senność).
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Zopiklon (Zopiclone) niebenzodiazepinowe leki nasenne
Cyproheptadyna podawana łącznie z inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny - SSRI (m.inn. escitalopram, wenlafaksyna, stosowane w leczeniu depresji) może zmniejszać ich skuteczność w leczeniu depresji, znosząc ich działanie serotoninergiczne.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Escitalopram (Escitalopram) SSRI - selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny

Interakcje cyproheptadyny z alkoholem

Lek nie powinien być stosowany z alkoholem, gdyż nasila on depresyjny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy.

Zaleca się by pacjent podczas leczenia nie spożywał alkoholu.

Wpływ cyproheptadyny na prowadzenie pojazdów

Lek może upośledzać prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn, ze względu na swoje depresyjne (sedacyjne) działanie na układ nerwowy.

W początkowym okresie stosowania ze względu na wpływ na pogorszenie  koncentracji, zawroty głowy, spowolnienie psychoruchowe i senność zaleca się zaprzestanie obsługi maszyn i prowadzenia pojazdów. Dalsze kroki co do  zdolności obsługi maszyn  i prowadzenia pojazdów podejmuje się indywidualnie dla pacjenta.

Inne rodzaje interakcji

W przypadku pacjentów poddawanych badaniom moczu na obecność trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (TLPD), cyproheptadyna może być przyczyną wyniku fałszywie dodatniego.

Po zastosowaniu obu leków występują podobne objawy przedawkowania, dlatego też zaleca się staranne obserwowanie pacjentów, w celu zaobserwowania toksycznych efektów po trójpierścieniowych lekach przeciwdepresyjnych.

Wpływ cyproheptadyny na ciążę

Stosowanie leku przez kobiety ciężarne jest przeciwwskazane.

Wpływ cyproheptadyny na laktację

Nie ma danych wskazujących, że lek przenika do mleka matki, jednakże może potencjalnie wywołać niepożądany wpływ na organizm karmionego dziecka.

Należy rozważyć czy przestać karmić piersią czy zaprzestać stosowania leku przez matkę karmiącą.

Skutki uboczne (podanie doustne)

bezsenność
Częstotliwość nieznana
ból głowy
Częstotliwość nieznana
drgawki
Częstotliwość nieznana
drżenie
Częstotliwość nieznana
euforia
Częstotliwość nieznana
kołatanie serca
Częstotliwość nieznana
niedociśnienie tętnicze
Częstotliwość nieznana
niepokój ruchowy
Częstotliwość nieznana
pokrzywka
Częstotliwość nieznana
rumień
Częstotliwość nieznana
senność
Częstotliwość nieznana
suchość błony śluzowej jamy ustnej
Częstotliwość nieznana
suchość w gardle
Częstotliwość nieznana
tachykardia
Częstotliwość nieznana
zaburzenia koncentracji
Częstotliwość nieznana
zawroty głowy
Częstotliwość nieznana
zmęczenie
Częstotliwość nieznana
zwiększenie masy ciała
Częstotliwość nieznana
wstrząs anafilaktyczny
Częstotliwość nieznana
zaburzenia psychiczne
Częstotliwość nieznana
zaburzenia koordynacji ruchów
Częstotliwość nieznana
dreszcze
Częstotliwość nieznana
ataksja
Częstotliwość nieznana
zastój żółci
Częstotliwość nieznana
zawroty głowy pochodzenia błędnikowego
Częstotliwość nieznana
ucisk w klatce piersiowej
Częstotliwość nieznana
osłabienie
Częstotliwość nieznana
zaburzenia odżywiania
Częstotliwość nieznana
Zaburzenia żołądka i jelit
Częstotliwość nieznana
Zaburzenia oka
Częstotliwość nieznana
nagłe parcie na mocz
Częstotliwość nieznana
zaburzenia krwiotworzenia
Częstotliwość nieznana
ostre zatrzymanie moczu
Częstotliwość nieznana
zaburzenia wątroby
Częstotliwość nieznana
stany splątania
Częstotliwość nieznana
rozdrażnienie
Częstotliwość nieznana
zapalenie nerwów
Częstotliwość nieznana

Działa niepożądane zostały podzielone ze względu na częstotliwość występowania u pacjentów. (Klasyfikacja MdDRA)

Bardzo często
(≥1/10)
Często
(≥1/100 do <1/10)
Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)
Rzadko
(≥1/10 000 do < 1/1000)
Bardzo rzadko
(<1/10 000)
Częstość nieznana
Nie można ocenić na podstawie dostępnych danych

Objawy przedawkowania cyproheptadyny

Objawy przedawkowania leku są podobne do objawów po podaniu atropiny, pojawić się może suchość w jamie ustnej, sztywne rozszerzenie źrenic, zaczerwienienie skóry i objawy ze strony przewodu pokarmowego.

Ze względu na ośrodkowe działanie leku, w przypadku przyjęcia dużych dawek może wystąpić sedacja, zaburzenia koncentracji i senność,  śpiączka, nadmierne pobudzenie i drgawki.

Na działania te szczególnie narażone są dzieci i osoby w wieku podeszłym, ze względu na ograniczone możliwości bariery krew–mózg, która chroni ośrodkowy układ nerwowy przed lekami działającymi ośrodkowo.

Mechanizm działania cyproheptadyny

Lek blokuje receptory histaminowe H1, serotoninowe oraz działa cholinolitycznie (poprzez blokowanie receptorów muskarynowych M).

Poprzez hamujący wpływ na receptory histaminowe H1 uzyskuje się działanie przeciwalergiczne leku, znosząc objawy takie jak zaczerwienienie skóry, świąd a także obrzęk błony śluzowej nosa i gardła.

Z kolei blokowanie receptorów serotoninowych znajduje efekt w działaniu przeciwmigrenowym i w leczeniu anoreksji.

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Antazolina
  • Deksbromfeniramina
  • Difenhydramina
  • Dimenhydrynat
  • Dimetynden
  • Doksylamina
  • Hydroksyzyna
  • Ketotifen
  • Klemastyna
  • Mepyramina
  • Prometazyna
  • Triprolidyna

Wchłanianie cyproheptadyny

Po podaniu doustnym lek dobrze się wchłania z przewodu pokarmowego.

Stężenie maksymalne we krwi pojawia się 4-8 godzin po podaniu.

Metabolizm cyproheptadyny

Lek ulega metabolizmowi głównie w wątrobie, powstaje sprzężony czwartorzędowy chlorek amonu (biologicznie nieaktywny).

Wydalanie cyproheptadyny

Lek ulega eliminacji z moczem i z kałem. Okres półtrwania substancji w fazie eliminacji trwa około 16 godzin.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij