Witamina B5, kwas pantotenowy

Kwas pantotenowy (z greckiego panthos, czyli wszędzie) występuje powszechnie w produktach roślinnych i zwierzęcych. Jest to witamina rozpuszczalna w wodzie, gotowanie unieczynnia tylko niewielką jej ilość zawartą w pożywieniu.

Rola w organizmie:
Wchodzi w skład koenzymu A (CoA), który bierze udział w uwalnianiu energii z pożywienia, uczestniczy w syntezie witaminy D, cholesterolu, kwasów tłuszczowych, erytrocytów (hemu), niektórych hormonów i przekaźników nerwowych. Bierze udział w regeneracji komórek skóry i błon śluzowych. Uczestniczy w wytwarzaniu przeciwciał. Uważa się także, że kwas pantotenowy opóźnia procesy starzenia się organizmu, zapobiega siwieniu włosów, przywraca ich naturalny kolor, łagodzi stres i zaparcia. Nie zostało to jednak potwierdzone klinicznie. Większe zapotrzebowanie na witaminę B5 mają kobiety w ciąży i karmiące piersią, palacze, alkoholicy, osoby niedożywione, pacjenci z przewlekłą, wyniszczającą chorobą, osoby narażone na przewlekły stres oraz nadmierny wysiłek fizyczny.


Niedobór (awitaminoza):
Kwas pantotenowy występuje powszechnie w większości produktów spożywczych, ponadto jest syntetyzowany przez drobnoustroje żyjące w naszym przewodzie pokarmowym, dlatego też trudno jest doprowadzić do niedoboru. W badaniach na ochotnikach, którym podawano silnie zmodyfikowane pożywienie nie zawierające kwasu pantotenowego oraz wyeliminowano ten kwas z organizmu za pomocą specjalnych środków, objawy awitaminozy zaobserwowano dopiero po 6-9 miesiącach:
zaburzenie działania układu sercowo-naczyniowego, m.in. :
- przyspieszenie czynności serca,
- zmiany na skórze,
- zmęczenie,
- zaburzenia snu,
- nadmierna drażliwość,
- niepokój,
- bóle głowy,
- nudności,
- złe gojenie się ran,
- zaburzenia czucia rąk i nóg, zespół piekących stóp,
- utrata koordynacji,
- zaburzenie działania układu trawiennego, m.in. niestrawność.

Przedawkowanie (hiperwitaminoza):
Nadmiar kwasu pantotenowego wydalany jest z moczem i kałem, duże dawki mogą wywołać jedynie biegunkę i zatrzymanie wody w organizmie (dawki powyżej 10-20 gramów na dobę).

Źródła w pożywieniu:
- cielęcina,
- nerki i wątroba wołowe,wieprzowe,
- kurczak,
- pstrąg, flądra,
- mąka pszenna razowa,
- otręby pszenne,
- soja,
- kukurydza,
- grzyby, m.in. borowiki,
- orzechy włoskie,
- mleko,
- jaja,
- groch,
- drożdże piwne,
- mleko pszczele,
- banany.