Encyklopedia leków

Paklitaksel, Paclitaxel, Paclitaxelum - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o paklitakselu

Rok wprowadzenia na rynek
1992
Substancje aktywne
paklitaksel
Działanie paklitakselu
przeciwnowotworowe (cytostatyczne, cytotoksyczne)
Postacie paklitakselu
koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji
Układy narządowe
powłoka wspólna (skóra i błony śluzowe), układ oddechowy, układ płciowy żeński
Specjalności medyczne
Onkologia kliniczna
Rys historyczny paklitakselu

Początkowo paklitaksel otrzymywany był z kory cisu Taxus brevifolia, jednak był to proces żmudny i mało wydajny. Do uzyskania 1kg paklitakselu potrzebne było 10 ton kory cisowej. W związku z tym rozpoczęto prace nad uzyskiwaniem substancji w inny sposób. Obecnie paklitaksel uzyskuje się na drodze półsyntezy, z prekursora otrzymanego z igieł kilku odmian cisu.

Paklitaksel został wprowadzony na rynek decyzją US FDA przez firmę HQ SPECLT PHARMA w 1992r.

Wzór sumaryczny paklitakselu

C47H51NO14

Spis treści

Wskazania do stosowania paklitakselu

Wskazaniem do stosowania paklitakselu jest rak jajnika, rak piersi, niedrobnokomórkowy rak płuca, mięsak Kaposiego związany z AIDS.

Dawkowanie paklitakselu

Paklitaksel podawany jest w postaci wlewu dożylnego.

Zazwyczaj stosowana dawka paklitakselu to 175 - 220 mg/mpowierzchni ciała.  Stosowana dawka jest zależna od jednostki chorobowej, wieku oraz masy ciała pacjenta, chorób towarzyszących i innych stosowanych leków.

Przeciwskazania do stosowania paklitakselu

Przeciwwskazaniem do stosowania paklitakselu jest nadwrażliwość na substancję czynną oraz ciężkie zaburzenia czynności wątroby.

Nie należy stosować paklitakselu u pacjentów, u których liczba granulocytów obojętnochłonnych jest mniejsza niż 1500/mm3.

W przypadku leczenia Mięsaka Kaposiego paklitakselu nie należy stosować jeśli liczba granulocytów obojętnochłonnych jest mniejsza niż 1000/mm3 lub jeśli występują ciężkie, oporne na leczenie zakażenia.

Nie należy stosować paklitakselu w ciąży oraz w okresie karmienia piersią.

Nie zaleca się stosowania paklitakselu u osób poniżej 18 roku życia.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania paklitakselu

Paklitaksel powinien być podawany z dużą ostrożnością, jedynie przez doświadczony personel medyczny oraz po odpowiedniej premedykacji. Premedykacja zapobiega wystąpieniu ciężkich reakcji nadwrażliwości i składa się z: glikokortykosteroidów (deksametazon), leków przeciwhistaminowych (difenhydramina, chlorfenyramina) i antagonistów receptora H(cymetydyna, ranitydyna).

W trakcie stosowania paklitakselu należy regularnie wykonywać morfologię krwi, ponieważ leczenie może powodować zahamowanie czynności szpiku kostnego.

Zalecane jest monitorowanie czynności serca w przypadku chemioterapii paklitakselem w skojarzeniu z doksorubicyną lub trastuzumabem. W przypadku terapii łączonej pakiltakselem i cisplatyną należy paklitaksel zawsze podawać przed cisplatyną aby uniknąć zwiększenia toksyczności leku na czynność szpiku kostnego.

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.

Przeciwwskazania paklitakselu do łączenia z innymi substancjami czynnymi

Nie należy łączyć paklitakselu z lekami pobudzającymy CYP2C8 lub CYP3A4 (np. ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina, newirapina), ponieważ może to zmniejszyć skuteczność paklitakselu.

Szczególną ostrożność należy zachować podczas równoczesnego podawania paklitakselu oraz leków, które działają hamująco na CYP2C8 lub CYP3A4 (np. ketokonazol, erytromycyna, fluoksetyna, klopidogrel, rytonawir), ponieważ może to skutkować nasileniem toksycznego działania paklitakselu.

Interakcje paklitakselu z innymi substancjami czynnymi

Zwiększone ryzyko wystąpienia niewydolności nerek.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Cisplatyna (Cisplatin) inne leki przeciwnowotworowe
Zmniejszenie eliminacji doksorubicyny i jej aktywnych metabolitów, zwiększenie jej działań niepożądanych.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Doksorubicyna (Doxorubicin) antybiotyki cytostatyczne
Zwiększenie toksyczności paklitakselu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Amiodaron (Amiodarone) leki przeciwarytmiczne - klasa III
Aprepitant (Aprepitant) antagoniści receptorów neurokiniowych 1 - NK1
Diazepam (Diazepam) BZD - benzodiazepiny
Diltiazem (Diltiazem) leki blokujące kanały wapniowe - działające na mięsień sercowy
Erytromycyna (Erythromycin) antybiotyki makrolidowe - makrolidy
Etopozyd (Etoposide) inne cytostatyki pochodzenia naturalnego
Famotydyna (Famotidine) antagoniści receptorów histaminowych H2
Felodypina (Felodipine) leki blokujące kanały wapniowe - działające na naczynia krwionośne
Flukonazol (Fluconazole) przeciwgrzybicze pochodne triazolu
Fluoksetyna (Fluoxetine) SSRI - selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny
Fluwoksamina (Fluvoxamine) SSRI - selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny
Indynawir (Indinavir) inhibitory proteazy HIV
Itrakonazol (Itraconazole) przeciwgrzybicze pochodne triazolu
Izokonazol (Isoconazole) przeciwgrzybicze pochodne imidazolu
Ketokonazol (Ketoconazole) przeciwgrzybicze pochodne imidazolu
Klopidogrel (Clopidogrel) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Klotrimazol (Clotrimazole) przeciwgrzybicze pochodne imidazolu
Mikonazol (Miconazole) przeciwgrzybicze pochodne imidazolu
Norfloksacyna (Norfloxacin) fluorochinolony
Rytonawir (Ritonavir) inhibitory proteazy HIV
Sakwinawir (Saquinavir) przeciwwirusowe nukleozydy i nukleotydy
Sertralina (Sertraline) SSRI - selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny
Sorafenib (Sorafenib) inhibitory kinazy białkowej
Stawudyna (Stavudine) nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy
Uliprystal (Ulipristal (ulipristal acetate)) SPRM - selektywne modulatory receptora progesteronowego
Rolapitant (Rolapitant) antagoniści receptorów neurokiniowych 1 - NK1
Zmniejszenie skuteczności paklitakselu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Efawirenz (Efavirenz) nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy
Fenobarbital (Luminal) (Phenobarbital) inne leki przeciwpadaczkowe
Fenytoina (Phenytoin) leki przeciwpadaczkowe - blokujące kanały sodowe i stabilizujące błony neuronów
Karbamazepina (Carbamazepine) leki przeciwpadaczkowe - blokujące kanały sodowe
Newirapina (Nevirapine) nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy
Ryfampicyna (Rifampicin (rifampin)) antybiotyki - INNE
Nadmierny spadek ilości białych krwinek.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Deferypron (Deferiprone) antidota - odtrutki i środki chelatujące
Klozapina (Clozapine) neuroleptyki atypowe
Zmniejszenie zdolności organizmu do walki z infekcjami.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Roflumilast (Roflumilast) inhibitory fosfodieasterazy IV - PDE4
Tofacytynib (Tofacitinib) selektywne leki immunosupresyjne
Zwiększone ryzyko dolegliwości związanych z uszkodzeniem nerwów obwodowych.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Bortezomib (Bortezomib) inne leki przeciwnowotworowe
Chlorochina (Chloroquine) substancje przeciwpierwotniakowe
Elotuzumab (Elotuzumab) przeciwciała monoklonalne - przeciwnowotworowe i immunosupresyjne
Etambutol (Ethambutol) substancje stosowane w leczeniu gruźlicy
Iksazomib (Ixazomib) inne leki przeciwnowotworowe
Karfilzomib (Carfilzomib) inne leki przeciwnowotworowe
Pomalidomid (Pomalidomide) inne leki immunosupresyjne
Talidomid (Thalidomide) inne leki immunosupresyjne
Telbiwudyna (Telbivudine) nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy
Tynidazol (Tinidazole) przeciwbakteryjne pochodne imidazolu
Hydroksychlorochina (Hydroxychloroquine) substancje przeciwmalaryczne o zróżnicowanym mechanizmie działania
Osłabienie działania antykoncepcyjnego dienogestu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Dienogest (Dienogest) progestageny
Zwiększenie toksyczności obu leków.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Piperachina (Piperaquine) substancje przeciwmalaryczne o zróżnicowanym mechanizmie działania
Takrolimus (Tacrolimus) inhibitory kalcyneuryny
Temsyrolimus (Temsirolimus) inne leki przeciwnowotworowe
Zmniejszenie liczby krwinek czerwonych, białych oraz płytek krwi.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Topotekan (Topotecan) inne leki przeciwnowotworowe
Zwiększenie działania przeciwzakrzepowego, ryzyko krwawień.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Dalteparyna (Dalteparin) leki przeciwzakrzepowe - heparyna, heparynoidy i pochodne
Warfaryna (Warfarin) leki przeciwzakrzepowe - antagoniści witaminy K
Zwiększenie toksyczności epirubicyny.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Epirubicyna (Epirubicin) antybiotyki cytostatyczne

Interakcje paklitakselu z pożywieniem

W trakcie leczenia paklitakselem nie należy spożywać soku grejpfrutowego, który może spowodować wzrost stężenia leku i tym samym nasilić jego działania niepożądane.

Wpływ paklitakselu na prowadzenie pojazdów

Preparaty paklitakselu zawierają alkohol, który może zmniejszać zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Nie wykazano jednak, aby sam paklitaksel zaburzał tę zdolność.

Inne rodzaje interakcji

Stosowane równocześnie ziele dziurawca (Hypericum perforatum) osłabia działanie i zmniejsza skuteczność paklitakselu.

W badaniach laboratoryjnych pod wpływem paklitakselu może dojść do zwiększenia aktywności fosfatazy zasadowej i transaminazy asparaginianowej. Obserwowano również wzrost stężenia bilirubiny i kreatyniny.

Wpływ paklitakselu na ciążę

Brak jest wystarczających danych dotyczących stosowania paklitakselu w ciąży, jednak badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ na płód. W związku z możliwością powodowania wad wrodzonych, nie należy podawać paklitakselu u kobiet w ciąży.

Wpływ paklitakselu na laktację

Nie wiadomo czy paklitaksel przenika do mleka ludzkiego, jednak badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że przenika do mleka matki. Z tego względu podczas leczenia paklitakselem należy przerwać karmienie piersią.

Wpływ paklitakselu na płodność

Zalecane jest stosowanie skutecznej antykoncepcji w trakcie leczenia paklitakselem oraz 6 miesięcy po zakończeniu leczenia.

W trakcie badań przeprowadzonych na zwierzętach stwierdzono niekorzystny wpływ na płodność oraz na narządy rozrodcze samców. W przypadku mężczyzn należy rozważyć zamrożenie nasienia, ponieważ leczenie paklitakselem może spowodować bezpłodność.

Inne możliwe skutki uboczne

Po podaniu dożylnym paklitakselu może wystąpić szereg działań niepożądanych, do których zaliczamy m. in.: ciężkie reakcje nadwrażliwości, zahamowanie czynności szpiku kostnego, neuropatię obwodową, ból stawów i  mięśni. Ze strony układ sercowo-naczyniowego obserwowano bradykardię, zawał serca, zakrzepowe zapalenie żył i niedociśnienie tętnicze. Częstymi objawami ubocznymi były nudności, wymioty, biegunka, jadłowstręt i zapalenia błon śluzowych oraz zaburzenia wątroby i dróg żółciowych.

W przebiegu badań klinicznych odnotowano również

  • reakcje w miejscu podania (obrzęk, bolesność, rumień, stwardnienie);
  • łysienie o nagłym początku; zmiany paznokci i skóry;
  • zakażenia pasożytnicze, zakażenia dróg moczowych i oddechowych.

Objawy przedawkowania paklitakselu

W przypadku przedawkowania paklitakselu obserwuje się przede wszystkim zahamowanie czynności szpiku kostnego, neurotoksyczność w stosunku do obwodowego układu nerwowego oraz zapalenie błon śluzowych.

Mechanizm działania paklitakselu

Paklitaksel łączy się z podjednostką β tubuliny i zaburza funkcję mikrotubul. W obecności paklitaselu powstają mikrotubule, które nie spełniają swojej funkcji: są krótsze, bardziej elastyczne, stabilniejsze i nie ulegają depolimeryzacji. W efekcie nie wytwarza się prawidłowe wrzeciono mitotyczne, dochodzi do uszkodzenia chromosomów i zahamowania podziału komórkowego, co finalnie prowadzi do śmierci komórki.

Badania wykazały także, że paklitaksel indukuje apoptozę (czyli indukowaną śmierć komórek) komórek nowotworowych, hamując funkcję białka Bcl-2, które w normalnych warunkach zatrzymuje apoptozę.

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Kabazytaksel

Wchłanianie paklitakselu

Paklitaksel jest wprowadzany bezpośrednio do krążenia ogólnego w postaci wlewu dożylnego.

Dystrybucja paklitakselu

Dystrybucja paklitakselu nie jest do końca poznana. Badania przeprowadzone in vitro wykazały, że 89 - 98% paklitakselu wiąże się z białkami. Całkowita objętość dystrybucji (ok. 1741 L) wskazuje na dużą dystrybucję pozanaczyniową lub znaczny stopień wiązania z tkankami. Paklitaksel słabo przenika barierę krew - mózg. Nie wykazano kumulacji paklitakselu po wielokrotnym podaniu leku.

Metabolizm paklitakselu

Metabolizm paklitakselu u ludzi nie jest do końca poznany, jednak opierając się na badaniach in vitro można stwierdzić, że zachodzi w wątrobie. Badania z fragmentami tkanek i mikrosomami ludzkiej wątroby wykazały, że metabolizm paklitakselu zachodzi przy udziale cytochromu P450. W wyniku metabolizmu powstaje: 6-alfa-hydroksypaklitaksel, 3'-p-hydroksypaklitaksel i 6-alfa-3'-pdihydroksypaklitaksel.

Wydalanie paklitakselu

Paklitaksel jest w głównej mierze wydalany z organizmu z zółcią.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij