Mitoksantron, Mitoxantronum - Zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o mitoksantronie

Rok wprowadzenia na rynek
1987
Substancje aktywne
mitoksantron
Działanie mitoksantronu
przeciwnowotworowe (cytostatyczne, cytotoksyczne)
Postacie mitoksantronu
koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji
Układy narządowe
układ immunologiczny (odpornościowy), układ nerwowy i narządy zmysłów
Specjalności medyczne
Neurologia, Onkologia kliniczna
Rys historyczny mitoksantronu

Mitoksantron pod względem chemicznym to syntetyczna pochodna antrachinonu. Jest to syntetyczny antybiotyk antracyklinowy, który wykazuje silne właściwości przeciwnowotworowe. Został opatentowany i wprowadzony do obrotu w 1987 roku przez firmę EMD SERONO i znalazł zastosowanie w leczeniu m.in raka piersi, chłoniaka czy białaczki. Na początku XXI wieku mitoksantron zyskał kolejne wskazanie, tj. leczenie stwardnienia rozsianego.

Wzór sumaryczny mitoksantronu

C22H28N4O6

Spis treści

Wskazania do stosowania mitoksantronu

Wskazaniem do stosowania mitoksantronu jest chłoniak nieziarniczy (typ non-Hodgkin), rak piersi z przerzutami oraz białaczka nielimfocytowa u osób dorosłych. W politerapii z innymi lekami mitoksantron stosowany jest w paliatywnym leczeniu zaawansowanego raka gruczołu krokowego.

Ponadto mitoksantron znalazł zastosowanie w leczeniu wtórnej postępującej (SPMS) lub nawracająco-ustępującej (RRMS) postaci stwardnienia rozsianego.

Dawkowanie mitoksantronu

Leczenie chłoniaka nieziarniczego oraz raka piersi z przerzutami: dawka zwykle stosowana w monoterapii to 14 mg mitoksantronu na m2 powierzchni ciała (pc) w pojedynczym wlewie dożylnym. W leczeniu skojarzonym z innymi środkami cytotoksycznymi zwykle stosowana dawka mitoksantronu to 10-12 mg/m2 pc.

Leczenie ostrej białaczki nielimfocytowej: dawka zwykle stosowana w monoterapii to 12 mg/m2 pc w pojedynczym wlewie dożylnym. W leczeniu skojarzonym z innymi środkami cytotoksycznymi zwykle stosowana dawka mitoksantronu to 10-12 mg/m2 pc.

Długość terapii oraz ostateczną dawkę leku ściśle z wytycznymi dobiera lekarz prowadzący w zależności od wielu parametrów m.in. indywidualnej charakterystyki pacjenta, odpowiedzi na leczenie, toksycznego wpływu leczenia na organizm pacjenta.

Leczenie stwardnienia rozsianego: dawka zwykle stosowana w monoterapii to 12 mg/m2 pc w pojedynczym wlewie dożylnym.

Długość terapii oraz ostateczną dawkę leku ściśle z wytycznymi dobiera lekarz prowadzący w zależności od wielu parametrów m.in. indywidualnej charakterystyki pacjenta, odpowiedzi na leczenie, toksycznego wpływu leczenia na organizm pacjenta.

Brak wytycznych dotyczących stosowania mitoksantronu u pacjentów pediatrycznych, dlatego nie można podać dawek zwykle stosowanych tego leku i tej grupy pacjentów.

Przeciwskazania do stosowania mitoksantronu

Przeciwwskazaniem do stosowania mitoksantronu jest ciąża i karmienie piersią oraz wykazane w wywiadzie zahamowanie czynności szpiku kostnego.

Ponadto przeciwwskazaniem do stosowania mitoksantronu jest nadwrażliwość na substancję czynną oraz podawanie leku przezskórnie, domięśniowo, dotętniczo i dokanałowo.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania mitoksantronu

Mitoksantron może być podawany wyłącznie przez wykwalifikowany personel medyczny, który posiada doświadczenie w leczeniu przy pomocy cytotoksycznych leków przeciwnowotworowych. Lek należy podawać wyłącznie w powolnej infuzji dożylnej.

Pacjenci, którzy będą poddawani leczeniu przy pomocy mitoksantronu przed przystąpieniem do leczenia, jak również w jego trakcie muszą być stale monitorowani pod względem zmian parametrów hematologicznych, klinicznych i biochemicznych.

Pacjenci u których w wywiadzie odnotowano zaburzenia czynności mięśnia sercowego muszą zachować szczególną ostrożność ponieważ mitoksantron może zwiększać prawdopodobieństwo kardiotoksyczności u tej grupy chorych. Kardiotoksyczność oraz jej najgroźniejsza forma tj. nieodwracalna zastoinowa niewydolność serca może wystąpić podczas kuracji lekiem, jak również po kilku miesiącach lub nawet latach od zakończenia kuracji mitoksantronem.

Wśród pacjentów leczonych przy pomocy mitoksantronu zmagających się z białaczką może wystąpić hiperurykemia, dlatego przed rozpoczęciem leczenia u tej grupy pacjentów należy oznaczyć  stężenie kwasu moczowego oraz profilaktycznie włączyć to terapii leki zmniejszające stężenie kwasu moczowego.

Mitoksantron niezależnie od dawki, a także od jednostki chorobowej na którą został podany może powodować mielosupresję lub prowadzić nawet do zahamowania czynności szpiku kostnego, dlatego pacjenci poddawani leczeniu tym lekiem muszą mieć dostęp do szeregu badań kontrolnych oceniających czynność szpiku, a także do leków zapewniających jego ochronę oraz krwi i preparatów krwiozastępczych.

W czasie podawania mitoksantronu może dojść do reakcji anafilaktycznej, a w skrajnych przypadkach do wstrząsu anafilaktycznego, dlatego pacjenci z określonym w wywiadzie reakcjami alergicznymi, astmą oskrzelową muszą być szczególnie ostrożni podczas stosowania mitoksantronu.

Interakcje mitoksantronu z innymi substancjami czynnymi

Mitoksantron wykazuje działanie synergistyczne z takimi substancjami jak: metotreksat, cisplatyna, cytarbina, dakarbazyna, winkrystyna czy cyklofosfamidem.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Cisplatyna (Cisplatin) inne leki przeciwnowotworowe
Cyklofosfamid (Cyclophosphamide) cytostatyki alkilujące
Cytarabina (Cytarabine) antymetabolity pirymidyny
Dakarbazyna (Dacarbazine) cytostatyki alkilujące
Fluorouracyl (Fluorouracil) antymetabolity pirymidyny
Metotreksat (Methotrexate) antymetaboilty kwasu foliowego (inhibitory reduktazy kwasu dihydrofoliowego)
Winkrystyna (Vincristine) alkaloidy barwinka (Vinca) i analogi
Cyklosporyna zmniejsza klirens mitoksantronu dlatego może być konieczne dostosowanie dawki tego leku podczas stosowania obydwu leków.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Cyklosporyna (Cyclosporine) inhibitory kalcyneuryny
Mitoksantron zmniejsza skuteczność leczenia przy pomocy tofacytynibu, co może prowadzić do zwiększania ryzyka wystąpienia stanów zapalnych oraz zakażeń wirusowych, bakteryjnych czy grzybiczych podczas jednoczesnego stosowania tych leków.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Tofacytynib (Tofacitinib) selektywne leki immunosupresyjne
Jednoczesne stosowanie klozapiny wraz z mitoksantronem może spowodować nadmierny spadek liczby białych krwinek.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Klozapina (Clozapine) neuroleptyki atypowe
Jednoczesne stosowanie brygatynibu wraz z mitoksantronem może spowodować nasilenie działań nieporządanych mitoksantronu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Brygatynib (Brigatinib) inhibitory kinazy białkowej
Jednoczesne stosowanie idarubicyny wraz z mitoksantronem może spowodować nasilenie działań niepożądanych mitoksantronu, a w szczególności dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Idarubicyna (Idarubicin) antybiotyki cytostatyczne
Jednoczesne stosowanie klofarbiny wraz z mitoksantronem może spowodować nasilenie działań niepożądanych mitoksantronu, a w szczególności dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Klofarabina (Clofarabine) antymetabolity, analogi puryn
Jednoczesne stosowanie bendamustyny wraz z mitoksantronem może spowodować nasilenie działań niepożądanych mitoksantronu, a w szczególności dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Bendamustyna (Bendamustine) cytostatyki alkilujące

Interakcje mitoksantronu z pożywieniem

Podczas stosowania mitoksantronu nie zaleca się spożywania soku grejpfrutowego. Sok grejpfrutowy zmniejsza działanie przeciwnowotworowe leku.

Wpływ mitoksantronu na prowadzenie pojazdów

Działania niepożądane, które występują podczas terapii prowadzonej za pomocą mitoksantronu mogą wpływać na koncentrację oraz zaburzać zdolność prowadzenia pojazdów oraz obsługę maszyn.

Inne rodzaje interakcji

Podczas leczenia mitoksantronem skuteczność szczepionek może być ograniczona. Należy unikać szczepienia na choroby wirusowe np. żółta febra ze względu na możliwość wystąpienia ciężkiego zakażenia.

Wpływ mitoksantronu na ciążę

Bezwzględnie przeciwwskazane jest stosowania mitoksantronu w ciąży. Kobiety w wieku rozrodczym, które stosują mitoksantron muszą stosować skuteczną antykoncepcję zarówno w trakcie leczenia jak i co najmniej sześć miesięcy po zakończeniu terapii tym lekiem.

Mitoksantron może powodować genotoksyczność oraz zaburzać rozwój płodu.

Wpływ mitoksantronu na laktację

Ze względu na fakt, że mitoksantron przechodzi do mleka matki, oraz to, że lek może mieć wpływ na rozwój dziecka przeciwwskazane jest karminie piersią u kobiet poddawanych terapii przy pomocy mitoksantronu. Udowodniono, że mitoksantron był obecny w mleku nawet po 28. dniach od podania ostatniej dawki leku,

Wpływ mitoksantronu na płodność

Mitoksantron może działać genotoksycznie, dlatego nie zaleca się poczęcia dziecka mężczyzną stosującym mitoksantron w czasie trwania leczenia oraz przez co najmniej sześć miesięcy po zakończeniu stosowania leku. Przed rozpoczęciem leczenia mitoksantronem należy poinformować mężczyzn o możliwej trwałej bezpłodności, która może powstać jako działanie niepożądane podczas kuracji mitoksantronem. W badaniach klinicznych prowadzonych na zwierzętach w wyniku podawania mitoskantronu u samców zaobserwowano zmniejszoną liczbę plemników w nasieniu oraz zanik kanalików nasiennych w jądrach.

Kobiety u których planowane jest leczenie przy pomocy mitoksantronu powinny rozważyć zachowanie komórek jajowych ze względu na fakt, że leczenie przy pomocy mitoksantronu może spowodować przemijający bądź trwały zanik krwawień miesiączkowych.

Inne możliwe skutki uboczne

Mitoksantron stosowany jest wyłącznie w powolnych wlewach dożylnych.

Działania niepożądane występujące po podaniu leku podzielone są ze względu na częstość ich występowania. (KLASYFIKACJA MedDRA).

Działania niepożądane występujące bardzo często (≥1/10): wymioty, gorączka, osłabienie, nudności, zmęczenie, krwotoki, łysienie, neutropenia, krwotoki, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie dróg moczowych, brak miesiączki, osłabienie spermiogenezy, hipoplazja szpiku kostnego, granulocytopenia, nieprawidłowości dotyczące leukocytów.

Działania niepożądane występujące często (≥1/100 do <1/10): wysypka, rumień, senność, niepokój, dezorientacja, parestezje, drgawki, biegunka, zaparcia, utrata apetytu, duszność, reakcje nadwrażliwości, zapalenie błon śluzowych, zapalenie nerwów, mielosupresja, leukopenia, działanie nefrotoksyczne, zmniejszenie frakcji wyrzutowej lewej komory serca, zmiany w zapisie EKG, bradykardia zatokowa, zaburzenia rytmu serca, obrzęk, hepatotoksyczność, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie płuc, zagrażające życiu zakażenia, posocznica, niebieskie zabarwienie moczu.

Działania niepożądane występujące niezbyt często (≥1/1000 do <1/100): jadłowstręt, krwawienie z przewodu pokarmowego, ból w klatce piersiowej, trombocytopenia, zastoinowa niewydolność serca, niebieskawe zabarwienie skóry.

Działania niepożądane występujące rzadko (≥1/10 000 do < 1/1000): niedokrwistość, ciężkie reakcje anafilaktyczne, zawał mięśnia sercowego, zmiany aktywności enzymów wątrobowych, zmiany stężenia kreatyniny w surowicy, zmiany stężenia mocznika i bilirubiny we krwi, odwracalne niebieskie zabarwienie twardówki, niebieskie zabarwienie żył, niebieskawe zabarwienie paznokci i oddzielanie się paznokcia od łożyska.

Działania niepożądane występujące  bardzo rzadko (<1/10 000): martwica, kardiomiopatia, zapalenie żył na skutek wynaczynienia, zahamowanie czynności układu odpornościowego.

Działania niepożądane których częstość występowania nie można ocenić na podstawie dostępnych danych: ból głowy, splątanie, lęk, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zaburzenie smaku, niedociśnienie tętnicze, martwica po podaniu pozanaczyniowym, zapalenie żył w miejscu wstrzyknięcia, ostra białaczka szpikowa, zespół mielodysplastyczny, hiperurykemia.

Objawy przedawkowania mitoksantronu

Objawami ostrego przedawkowania mitoksantronu jest nasilenie działań niepożądanych wynikających z przyjmowania leku to jest m.in. działanie toksyczne na układ krwiotwórczy, wątrobę, nerki oraz układ pokarmowy. Wynikiem ostrego i przewlekłego przedawkowania leku jest przede wszystkim zahamowanie czynności szpiku kostnego z skrajną małopłytkowością i agranulocytozą. Aplazja szpiku w wyniku ostrego przedawkowania utrzymuję się przez około 3 tygodnie.

Wykazano przypadki zgonu na skutek ciężkiej leukopenii w wyniku pojedynczego podania 10-cio krotnie większej dawki mitoksantronu niż zwykle zalecana dawka w jednym wlewie dożylnym.

Mechanizm działania mitoksantronu

Mechanizm działania mitoksantronu polega na wiązaniu się z jądrowym DNA komórki w wyniku czego następuje zaburzenie procesu transkrypcji i translacji. Ponadto mitoksantron zaburza czynność RNA i jest silnym inhibitorem enzymu topoizomerazy II, który jest odpowiedzialny za naprawę uszkodzonych nici DNA. Mitoksantron w warunkach in vitro hamuje proliferacje limfocytów B i T oraz makrofagów, ponadto upośledza prezentację antygenów i wydzielanie interferonu gamma, TNF i IL-2.

Wchłanianie mitoksantronu

Mitoksantron podawany jest bezpośrednio do krążenia ogólnego w powolnych wlewach dożylnych.

Dystrybucja mitoksantronu

Mitoksantron podawany w wolnym wlewie dożylnym ulega intensywnej i szybkiej dystrybucji do tkanek. Farmakokinetyka mitoksantronu odpowiada modelowi trójkompartmentowemu: t1/2α wynosi 10 minut, t1/2β 1,5h i t1/2 w fazie eliminacji od 23h do 215h. Lek wiąże się w 78% z białkami osocza, nie przechodzi przez barierę krew-mózg, natomiast oznaczono go w mleku matki.

Metabolizm mitoksantronu

Mitoksantron jest metabolizowany w znacznym stopniu w wątrobie. Średni okres półtrwania leku wynosi 12dni (zakres 5-18dni) przy utrzymującym się stężeniu leku w tkankach.

Wydalanie mitoksantronu

Mitoksantron jest wydalany głównie przez drogi żółciowe - ok 20% pierwotnej dawki w ciągu pierwszych pięciu dni od podania leku, oraz wraz z moczem (ok 10% całkowitej dawki leku).

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl