Zamów leki onlinePoradnik o zdrowiuAplikacja mobilnaMaraton InspiracjiŁódź Maraton AptekiLekarze
Rozmiar tekstu:

Czy cierpię na zespół nadwrażliwego jelita?

2013-10-03 Źródło: Czasopismo DoZ
Autor: Aniela Głowacz

Zespół jelita nadwrażliwego jest jedną z najczęstszych dolegliwości układu pokarmowego. Szacuje się, że jest on rozpoznawany u około 20% ludzi. Ten zespół zaburzeń funkcji jelit polega na występowaniu przez co najmniej 12 tygodni zmian rytmu i konsystencji wypróżnień, z towarzyszącymi wzdęciami oraz uczuciem niepełnego wypróżnienia.

Przyczyny występowania tej choroby są nieznane. Przed postawieniem rozpoznania tego zespołu konieczne jest wykluczenie schorzenia organicznego (chorób nowotworowych, zapalnych i innych), stąd istotną rolę ma dokładna diagnostyka. W leczeniu podstawowe znaczenie ma wyjaśnienie pacjentowi natury dolegliwości, psychoterapia oraz modyfikacje dietetyczne.
Pierwsze opisy dolegliwości, które odpowiadają dzisiejszej definicji zespołu jelita nadwrażliwego pochodzą z 1830 roku. Jednak dopiero w roku 1962 powstał usystematyzowany opis tej jednostki chorobowej. Definicję zespołu jelita nadwrażliwego (angielski skrót IBS - Irritable Bowel Syndrom) sprecyzowano zaś na międzynarodowym zjeździe ekspertów w Rzymie w 1999 r.
Zespół jelita nadwrażliwego jest wywołany zaburzeniami pracy jelit, nie ma związku z wadami budowy anatomicznej, obecnością guzów lub innych zmian chorobowych jelita, czy też nieprawidłowości biochemicznych.

Kto choruje?

Według statystyk na zespół jelita nadwrażliwego cierpi ponad 100 milionów ludzi w Ameryce Północnej i Europie. Szacuje się, że stanowi to ok. 20-30% populacji ludzi dorosłych. Nie jest to jednak choroba dotykająca tylko mieszkańców krajów wysokorozwiniętych - np. w Chinach zapadalność na zespół jelita nadwrażliwego jest porównywalna do krajów zachodnich. Około 75-80% pacjentów z tym zespołem stanowią kobiety.
Zespół jelita nadwrażliwego stanowi jedną z podstawowych przyczyn nieobecności w pracy, bowiem często choroba ta wywołuje złe samopoczucie: od ogólnego osłabienia, aż do depresji. Ludzie, którzy cierpią na zespół jelita drażliwego boją się odwiedzać miejsca publiczne i podróżować.

Objawy

Z reguły pacjenci cierpiący na zespół jelita nadwrażliwego skarżą się na kurczowe bóle brzucha, trudności w wypróżnieniu, zaparcia i (albo) biegunki. Częstym objawem zespołu jelita nadwrażliwego jest obecność śluzu w kale i wzdęcia. Najbardziej charakterystyczną cechą tej choroby jest występowanie powyższych objawów w różnych kombinacjach i nasileniu.

Bóle brzucha
Typowe dla IBS bóle brzucha są bardzo zróżnicowane pod względem intensywności i częstotliwości występowania. U niektórych pacjentów mają one charakter przewlekły lub często nawracający, podczas gdy inni odczuwają jedynie niewielki dyskomfort. Czasami chorzy opisują swoje dolegliwości jako ciągłe, tępe pobolewanie, na które nakładają się ataki ostrej kolki. Najbardziej typowo ból lokalizuje się w lewym dole biodrowym, jego umiejscowienie może być jednak zmienne. Częste skargi dotyczą bólu po posiłku, a wypróżnienie przynosi zwykle ulgę w dolegliwościach bólowych.

Objawy związane z wypróżnieniami
Za prawidłową ilość wypróżnień uważa się wypróżnienia od trzech razy dziennie do trzech razy na tydzień. Nie powinny im towarzyszyć silne skurcze, ani ból, a stolec nie powinien zawierać krwi i śluzu. Zaburzenia rytmu wypróżnień w przebiegu IBS obejmują biegunki, zaparcia lub naprzemienne występowanie jednych i drugich. Biegunkę charakteryzuje oddawanie licznych stolców o niewielkiej objętości, często z domieszką śluzu, niedługo po posiłku. Oprócz tego pacjenci często skarżą się na uczucie niepełnego wypróżnienia i nagłe parcie na stolec. Liczba wypróżnień zwiększa się w czasie trwania miesiączki i podczas bólu brzucha.

Wzdęcia brzucha
U większości chorych występują dokuczliwe wzdęcia i częstsze oddawanie gazów - dolegliwości te mają tendencję do nasilania się w ciągu dnia. Wielu chorych skarży się na uczucie pełności, wzdęcia i dyskomfort do tego stopnia, że uwiera ich ubranie. Często dokucza im również burczenie w brzuchu lub nadmierne oddawanie gazów.


Objawy pozajelitowe
Chorzy na IBS mogą też zgłaszać szereg dolegliwości nie związanych z czynnością jelit, takich jak uczucie senności, bóle głowy i pleców, częstsze oddawanie moczu oraz nieprzyjemny smak w ustach. Zespołowi mogą także towarzyszyć objawy nie związane z przewodem pokarmowym takie jak choroba lokomocyjna czy zaburzenia miesiączkowania.

Inne objawy
Ważnymi cechami charakterystycznymi zespołu nadwrażliwości jelita są: brak krwi w stolcu oraz ustępowanie objawów choroby podczas snu. Ponadto u chorych nie obserwuje się utraty wagi mimo przewlekłego procesu chorobowego.

Gorączka, dreszcze, zmiana koloru stolca, utrata masy ciała, domieszka krwi w stolcu i stały, trwający przez długi okres ból brzucha nie są objawami zespołu jelita nadwrażliwego, mogą być spowodowane przez inne, poważne schorzenia.

Diagnostyka

Objawy podobne do zespołu jelita nadwrażliwego mogą występować w wielu chorobach organicznych, z których najgroźniejszy jest nowotwór złośliwy jelita. Tak więc bardzo ważne jest przeprowadzenie badań diagnostycznych w celu wykluczenia innych, poważniejszych przyczyn. Jeżeli u chorego z rozpoznanym zespołem dodatkowo pojawi się krwawienie, gorączka, chudnięcie, występowanie dolegliwości w nocy czy pogorszenie stanu ogólnego, wymaga to szybkiego stwierdzenia przyczyny i odpowiedniego leczenia. Również każda zmiana charakteru zgłaszanych objawów wymaga dokładnej diagnostyki i sugeruje inną niż zespół przyczynę.

Główne objawy zespołu jelita nadwrażliwego to:

  • bóle brzucha
  • biegunka i/ lub zaparcia
  • uczucie niecałkowitego wypróżnienia
  • wzdęcie brzucha
  • śluz w stolcu
  • zgaga, nudności
  • nadmierne odbijanie

Objawy towarzyszące:

  • ulga w dolegliwościach bólowych po defekacji
  • częstsze wypróżnienia podczas ataku bólowego
  • luźniejsze stolce podczas ataku bólowego

Przyczyny

Czynniki wywołujące chorobę jak dotąd nie zostały poznane. Bierze się pod uwagę zaburzenia motoryki jelita, wpływ diety oraz czynników psychospołecznych. Stanowią one przedmiot wielu prac naukowych. W niedawno przeprowadzonych badaniach wykazano, że ludzie cierpiący na zespół jelita nadwrażliwego mają bardziej wrażliwe i ruchliwe jelita niż inni, a mięśnie ich jelit odpowiadają silnymi skurczami nawet na niewielką ich stymulację.
Udowodniono istotną rolę czynników psychicznych w powstawaniu zespołu nadwrażliwego jelita. Wystąpienie choroby bądź zaostrzenie jej objawów bardzo często ma związek ze stresującymi przeżyciami w życiu pacjenta. U wielu chorych stwierdza się objawy depresji, niepokoju oraz nieumiejętność radzenia sobie ze stresem. Trudno jednak stwierdzić, czy zmiany psychiczne są przyczyną, objawem czy też skutkiem choroby.
Rozważane są również inne przyczyny, które mogą powodować rozwój zespołu jelita nadwrażliwego, takie jak bakteryjne infekcje przewodu pokarmowego, antybiotykoterapia, przebyte zabiegi operacyjne w obrębie jamy brzusznej, dieta (tłuste potrawy, nadmiar kofeiny, nadużywanie alkoholu, brak w jadłospisie produktów zawierających włókna roślinne oraz przejadanie się).

Zasady leczenia

Jeżeli podejrzewamy u siebie występowanie tego zespołu, konieczna jest konsultacja z lekarzem. W oparciu o przeprowadzony wywiad i badanie fizykalne oraz badania dodatkowe lekarz postawi odpowiednią diagnozę oraz zaleci najlepsze w konkretnym przypadku leczenie. Terapię może prowadzić lekarz rodzinny, kierowanie chorego do gastrologa najczęściej nie jest konieczne. Konsultacja u specjalisty jest niezbędna tylko w przypadku wątpliwości diagnostycznych czy komplikacji.
Zespół jelita nadwrażliwego jest chorobą, którą możemy leczyć tylko objawowo, ponieważ nie znamy jej przyczyn. Terapia jest trudna i nie zawsze skuteczna. Jednym z najważniejszych elementów jest zaufanie, że mimo złego samopoczucia i długotrwałych, często bardzo uciążliwych dolegliwości, choroba ma charakter łagodny. W leczeniu bardzo ważna jest edukacja chorego. Istotne jest zrozumienie istoty choroby, wiedza na temat jej objawów oraz efektów leczenia. Należy szczegółowo przeanalizować wszystkie czynniki, których wyeliminowanie może przynieść poprawę stanu chorego: warunki panujące w domu, w pracy, czy współistniejące choroby. Stałym elementem leczenia, szczególnie u chorych z objawami depresji i stanami lękowymi, jest psychoterapia. Pomaga ona wyjaśnić wpływ warunków życia i pracy na przebieg tej choroby, a także jak unikać lub eliminować sytuacje stresogenne.
Osobnym zagadnieniem jest właściwy dobór diety, pozwalający zminimalizować objawy choroby.

Dieta w zespole jelita nadwrażliwego

Dotychczas nie potwierdzono związku przyczynowego między stosowaną dietą, a wystąpieniem zespołu. Prawidłowe odżywianie jest jednak ważnym elementem skutecznego leczenia zespołu jelita nadwrażliwego. Spożywanie produktów zawierających błonnik (warzywa, owoce, kasze) zapewnia dobre wypełnienie jelit, zmniejsza skurcze i pomaga zatrzymywać wodę. Skutkiem tego jest bardziej miękki stolec oraz łatwiejsze wypróżnianie.
Przy wzdęciach wykluczone są: bób, kapusta oraz produkty zawierające węglowodany, które łatwo ulegają fermentacji, czyli piwo, sok jabłkowy i winogronowy, banany, orzechy, rodzynki. Wzdęciom sprzyja również sorbitol dodawany do produktów dietetycznych oraz niektóre przyjmowane leki. Należy przy tym wspomnieć, że brak włókien roślinnych w pożywieniu prowadzi do zwiększonego powstawania gazów.
U ludzi cierpiących na zespół jelita nadwrażliwego przejadanie się sprzyja powstawaniu biegunki. Objawy takie zmniejszają się przy ograniczeniu ilości pokarmu lub dzielenie go na kilka mniejszych posiłków.

Leczenie farmakologiczne

Preparaty farmakologiczne stosowane w leczeniu zespołu jelita nadwrażliwego mają jedynie działanie objawowe. Stosuje się leki przeciwbiegunkowe lub leki przeciw zaparciom (najlepsze efekty daje laktuloza), które regulują częstość wypróżnień oraz ruchową czynność jelit. Do łagodzenia bólu u chorych na IBS stosuje się leki rozkurczowe i przeciwbólowe.Czasem zalecane są również leki uspokajające lub przeciwdepresyjne.

Czy jest możliwe całkowite wyleczenie?

Zespół jelita nadwrażliwego to schorzenie przewlekłe. Co prawda nie zagraża ono życiu, ale dezorganizuje życie prywatne i zawodowe chorego. U większości pacjentów choroba przebiega z okresami poprawy oraz zaostrzeń, a długość tych okresów jest różna i zależy od wielu czynników. Znane dziś sposoby leczenia polegające na korzystaniu z psychoterapii, uregulowaniu trybu życia, przestrzeganiu właściwej diety i przyjmowaniu leków pozwalają na zmniejszenie objawów i uzyskanie mniej lub bardziej trwałej poprawy stanu zdrowia.

Zespół jelita nadwrażliwego to zespół przewlekłych (trwających przez co najmniej trzy miesiące) zaburzeń czynnościowych jelit, których najbardziej stałymi objawami są bóle brzucha, towarzyszące im zaburzenia w oddawaniu stolca oraz wzdęcia.

Autorem artykułu 'Czy cierpię na zespół nadwrażliwego jelita?' jest Aniela Głowacz . Kopiowanie treści bez zgody redakcji zabronione.

Tagi: biegunka brzuch jelito kolka jelitowa nadwrażliwość niedowaga przewód pokarmowy temperatura wypróżnienie zaparcia
Jakie leki warto zabrać ze sobą na wakacje?
Jakie leki warto zabrać ze sobą na wakacje?
Wybór leków do wakacyjnej apteczki należy dostosować do stanu zdrowia podróżujących, miejsca podróży, zagrożeń, jakich można się (...) więcej »
Choroby brudnych rąk
Choroby brudnych rąk
Letnie upały sprzyjają rozwojowi bakterii chorobotwórczych w żywności z uwagi na pojawiające się wciąż braki higieniczne w (...) więcej »
Dieta na upały
Dieta na upały
W letnie, upalne dni zmienia się nasza aktywność i sposób odżywania. Czujemy się bardziej ociężali, szybciej się męczymy, mamy (...) więcej »
Zabawa w ciepło-zimno…
Zabawa w ciepło-zimno…
Rozgrzany termofor przy przeziębieniu oraz zimne okłady na zapalenia stawów to metody leczenia znane i powszechnie stosowane przez (...) więcej »

Twój koszyk Przechowalnia

Suma: 0 zł
Brak produktów w koszyku.
DARMOWA DOSTAWA W 24-72h
Zamknij [X]

Zaloguj się do swojego profilu!

Wprowadź w pola poniżej swój login i hasło.
Email:
Hasło:
Masz konto na Facebooku? Zaloguj się przy pomocy profilu Facebook i zamów leki!
Zaloguj się
Nie masz konta?
Załóż je bezpłatnie już dziś.
Nie pamiętasz hasła?
Skorzystaj z opcji przypomnienia.
Zamknij [X]
Wylogowanie
W Twoim koszyku znajduje się zamówienie na 0 produkty, które nie zostało skierowane do realizacji w aptece.
Czy na pewno chcesz się wylogować?

DOZ.PL - Portal Dbam o Zdrowie
Copyright (C) DOZ.PL Sp. z o.o. 2007 - 2013
Zbąszyńska 3, 91-342 Łódź
NIP 537-249-29-24, KRS 301254
Infolinia: 800 111 204

Redakcja doz.pl

Piotr Gmurek
tel: +48 (42) 200 71 31pgmurek@doz.pl

Reklama w doz.pl

Ewa Dudekedudek@doz.plreklama@doz.pl

Współpraca z producentami

Michał Kudłacikmkudlacik@doz.pl

Współpraca

Jesteś producentem, farmaceutą?Kliknij tutaj