Zamów leki onlinePoradnik o zdrowiuAplikacja mobilnaMaraton InspiracjiŁódź Maraton AptekiLekarze
Rozmiar tekstu:

Uwaga na krztusiec

2013-01-19 Źródło: Czasopismo DoZ
Autor: lek. med. Ewa Pakuła

Kaszel u dziecka jest jednym z najczęstszych objawów infekcji dróg oddechowych niezależnie od tego czy choroba ma tło wirusowe czy też bakteryjne. W większości przypadków skuteczne leczenie infekcji powoduje, że kaszel u dziecka ustępuje po 1 lub 2 tygodniach. Wyjątkiem jest krztusiec nazywany też kokluszem.

Jak sama nazwa tej choroby wskazuje, głównym objawem krztuśca odkrztuszanie przez dziecko wydzieliny podczas częstych, męczących napadów kaszlu. Jest to ostra choroba zakaźna wieku dziecięcego wywołana zakażeniem dziecka bakterią Bordetella pertussis (pałeczką krztuśca). Krztusiec jest bardzo zaraźliwy i w większości zapadają na niego dzieci w okresie przedszkolnym i szkolnym. U niemowląt krztusiec zdarza się rzadko, ale jeśli już wystąpi, to jest dla nich bardzo niebezpieczną chorobą.

 

Jak przebiega koklusz?


Do zakażenia się krztuścem dochodzi przez bezpośredni kontakt z chorym na krztusiec lub drogą kropelkową, poprzez inhalację rozpylanej w powietrzu podczas kaszlu wydzieliny z dróg oddechowych chorego. Typowy krztusiec przebiega w kilku charakterystycznych fazach. Choroba zaczyna się bezobjawowym okresem wylęgania, który trwa około 2 tygodnie.

Następne dwa tygodnie to pierwsza faza - okres nieżytowy objawiający się ogólnym osłabieniem, bólem gardła, katarem, zapaleniem spojówek i stanem podgorączkowym. W tej fazie wymienione objawy mogą zostać przypisane różnym innym chorobom np. przeziębieniu. Jest to również czas największej zakaźności chorego dla otoczenia. W drugiej fazie choroby pojawia się napadowy kaszel, który początkowo jest suchy i ma raczej charakter pokasływania.

 

Często nasila się w nocy. Za napady kaszlu odpowiedzialna jest toksyna krztuścowa, którą produkują pałeczki Bordetella pertussis. U części dzieci choroba kończy się na tym etapie i traktowana wówczas jest jako tzw. poronna albo niepełnoobjawowa postać krztuśca. W większości jednak przypadków choroba rozwija się dalej, kiedy to kaszel jest już bardzo nasilony z głębokim i świszczącym wdechem, opisywanym nieraz przez rodziców jako "pianie koguta" lub zanoszenie się. W ciągu doby napadów kaszlu może być od kilkunastu do kilkudziesięciu i mogą trwać do kilku minut każdy.

Napad kaszlu może być sprowokowany przez płacz dziecka, zwiększony wysiłek fizyczny lub uciśnięcie języka np. łyżeczką przy karmieniu lub szpatułką podczas badania lekarskiego. Napady kaszlu krztuścowego kończą się odkrztuszaniem lepkiej i gęstej wydzieliny, a także często prowokują wymioty. Na skutek wzrostu ciśnienia w drobnych naczyniach krwionośnych błon śluzowych i skóry twarzy, u dziecka mogą pojawiać się drobne wybroczyny lub wylewy krwi widoczne na spojówkach lub na twarzy. Można zaobserwować też obrzęki twarzy i oczu. Kaszel krztuścowy jest bardzo dużym wysiłkiem dla dziecka, toteż jest ono podczas kaszlu niespokojne i silnie zaczerwienione na twarzy, a po napadzie zmęczone.
 

 

Groźne powikłania


Powikłaniem krztuśca jest zapalenie płuc, które najczęściej występuje u małych dzieci. Z innych powikłań należy wymienić: zapalenie ucha środkowego, zapalenie oskrzeli, a także choroby ośrodkowego układu nerwowego oraz uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego. U niemowląt częste ataki kaszlu mogą powodować bezdechy, sinicę, niedotlenienie mózgu i drgawki, a także zaburzenia świadomości i encefalopatię krztuścową, która jest zagrożeniem życia niemowlęcia. Dlatego tez krztusiec u niemowlęcia jest wskazaniem do szybkiej hospitalizacji.  


Długotrwały przebieg


Krztusiec jest długą chorobą i trwać może od 1,5 do 2,5 miesięcy. Wraz ze zdrowieniem ataki kaszlu stają się łagodniejsze, ale suche pokasływanie u dziecka może utrzymywać nawet przez kilka miesięcy po chorobie. Również przez pewien czas po chorobie dziecko wykazuje dużą skłonność do kaszlu podczas nowej infekcji dróg oddechowych lub przy gwałtownej zmianie temperatury otoczenia. W badaniu morfologii krwi w czasie krztuśca stwierdzić można znaczną leukocytozę czyli zwiększoną liczbę leukocytów (20 tys.-80 tys./mm3), a w obrazie leukocytów znaczną przewagę limfocytów. Jednoznacznie diagnozę krztuśca można potwierdzić badaniem krwi w kierunku przeciwciał przeciwko krztuścowi oraz ukierunkowanym bakteriologicznym posiewem plwociny. 


Jak leczyć?


Leczenie krztuśca polega na antybiotykoterapii połączonej z leczeniem objawowym łagodzącym kaszel, zmniejszającym wymioty i uspokajającym dziecko. Pokój dziecka powinien być często wietrzony i nawilżany, gdyż chłodne i wilgotne powietrze prowokuje mniej ataków kaszlu, niż powietrze cieple i suche. Najlepszą metodą zapobiegania krztuścowi są szczepienia ochronne, które pierwszy raz wprowadzone zostały na świecie w 1931 r. przez angielskiego bakteriologa Artura Gardnera i amerykańskiego biologa Lawrence`a D. Leslie`ego, a do powszechnego stosowania weszły w 1950 r. 


Obowiązkowe szczepienia


Od 1960 r. dzieci w Polsce szczepione są przeciwko krztuścowi szczepionką skojarzoną przeciwko tężcowi, błonicy i krztuścowi (tzw. DiTePer lub inaczej DTPw) w ramach obowiązkowych szczepień ochronnych w 1 i 2 roku życia, dzięki czemu generalne zachorowalność na tę chorobę na przestrzeni lat zdecydowanie zmniejszyła się. Jednakże w ostatnich latach pediatrzy coraz częściej obserwują u swoich małych pacjentów objawy krztuśćca, co może sugerować, że dotychczasowy schemat szczepienia nie zabezpiecza w pełni dzieci przed zachorowaniem.

 

Okazuje się, że odporność poszczepienna przeciwko krztuścowi zanika po około 12 latach od ostatniego szczepienia. Dlatego coraz więcej przypadków tej choroby pojawia się wśród dzieci w wieku szkolnym i u młodzieży. Chorują również dorośli, którzy już dawno stracili odporność poszczepienną. U dorosłych krztusiec przebiega jednak łagodniej niż u dzieci lub przyjmuje nietypową postać zapalenia oskrzeli. W 2004 roku zdecydowano się więc na zmodyfikowanie obowiązującego kalendarza szczepień ochronnych, uwzględniając dawkę przypominającą szczepionki przeciwko krztuścowi w 6 roku życia podawaną jako szczepionkę DTPw.

Z drugiej strony, okazuje się, że nie wszystkie dzieci są szczepione przeciwko krztuścowi, ponieważ część rodziców nie zgłasza się z dziećmi na obowiązkowe szczepienia do poradni i one są teraz szczególnie narażone na tę chorobę. Znajdująca się w polskim kalendarzu obowiązkowych i bezpłatnych szczepień ochronnych szczepionka DTPw (tzw. pełnokomórkowa, czyli zawierająca całe inaktywowane pałeczek krztuśca oraz anatoksynę tężcową i błoniczą) ma dużo antygenów bakteryjnych, które mogą wywoływać różne odczyny poszczepienne.

Od kilku lat w naszych aptekach dostępna jest nowoczesna, również skojarzona, szczepionka przeciwko tężcowi, błonicy i krztuścowi - tzw. acelularna, czyli bezkomórkowa (DTPa), ponieważ nie zawiera całych zabitych komórek pałeczki krztuśca, a tylko niektóre składniki tej bakterii: hemaglutyninę, toksynę, aglutynogeny i białko. Dzięki zastosowaniu technologii acelularnej ryzyko odczynów poszczepiennych jest znacznie mniejsze. Szczepionka DTPa ujęta jest w aktualnym kalendarzu szczepień jako szczepienie zalecane, stąd też nie jest refundowana i zainteresowani rodzice muszą ją kupić w aptece na podstawie recepty od pediatry.

Autorem artykułu 'Uwaga na krztusiec' jest lek. med. Ewa Pakuła . Kopiowanie treści bez zgody redakcji zabronione.

Tagi: antybiotyk antybiotykoterapia Bordetella pertussis ból gardła dziecko katar koklusz krztusiec odczyn poszczepienny pałeczka krztuśca stan podgorączkowy szczepienie szczepionka układ oddechowy zakażenie zapalenie płuc
Szczepienia- czy naprawdę trzeba się ich bać?
Szczepienia- czy naprawdę trzeba się ich bać?
Przeciwwskazania do ich wykonywania, niepożądane odczyny poszczepienne. więcej »
Jak hartować dziecko?
Jak hartować dziecko?
Twój maluch często się przeziębia i łapie infekcje? Zbliża się jesień, a z nią deszczowa i wietrzna pogoda. To najlepszy czas na (...) więcej »
Czas przeziębień
Czas przeziębień
Wraz z początkiem sezonu zimowego przychodnie i apteki zapełniają się chorymi z katarem i innymi objawami infekcji dróg oddechowych (...) więcej »
Wzmacnianie odporności u dziecka
Wzmacnianie odporności u dziecka
Kiedy skończą się wakacje i ciepłe, słoneczne dni, nasze maluchy częściej zaczną chorować i „łapać” wszelkiego rodzaju (...) więcej »

Twój koszyk Przechowalnia

Suma: 0 zł
Brak produktów w koszyku.
DARMOWA DOSTAWA W 24-72h
Zamknij [X]

Zaloguj się do swojego profilu!

Wprowadź w pola poniżej swój login i hasło.
Email:
Hasło:
Masz konto na Facebooku? Zaloguj się przy pomocy profilu Facebook i zamów leki!
Zaloguj się
Nie masz konta?
Załóż je bezpłatnie już dziś.
Nie pamiętasz hasła?
Skorzystaj z opcji przypomnienia.
Zamknij [X]
Wylogowanie
W Twoim koszyku znajduje się zamówienie na 0 produkty, które nie zostało skierowane do realizacji w aptece.
Czy na pewno chcesz się wylogować?

DOZ.PL - Portal Dbam o Zdrowie
Copyright (C) DOZ.PL Sp. z o.o. 2007 - 2013
Zbąszyńska 3, 91-342 Łódź
NIP 537-249-29-24, KRS 301254
Infolinia: 800 111 204

Redakcja doz.pl

Piotr Gmurek
tel: +48 (42) 200 71 31pgmurek@doz.pl

Reklama w doz.pl

Ewa Dudekedudek@doz.plreklama@doz.pl

Współpraca z producentami

Michał Kudłacikmkudlacik@doz.pl

Współpraca

Jesteś producentem, farmaceutą?Kliknij tutaj