Biegunka

Marta Graczyk
 Marta Graczyk
Ekspert

Marta Graczyk

Biegunka jest wstydliwym problemem, z którym boryka się coraz więcej osób, szczególnie dzieci. Najnowsze zalecenia w tym zakresie podpowiadają, jak w prosty i bezpieczny sposób możemy pomóc swojemu organizmowi.

Badania wykazują, że co piąty Polak ma problemy z biegunką przynajmniej raz w roku. Często jednak nie wspominamy o nich, gdyż jest to temat intymny i krępujący. Biegunka bardzo często występuje u dzieci i w większości przebiega łagodnie.

Wiele osób stosuje jeszcze stare metody walki z biegunką, zażywając środki zapierające. Jest to groźna forma leczenia, która nie jest skuteczna. Współcześnie stosuje się zasadę nawadniania organizmu odpowiednimi płynami oraz stosowania sprawdzonych probiotyków.

Biegunka nie jest chorobą. Jest to oznaka podrażnienia lub stanu zapalnego jelit. To objaw chorobowy, który polega na znacznym zwiększeniu liczby wypróżnień. Biegunkę można również rozpoznać wtedy, gdy człowiek chory odda raz stolec zawierający treść ropną, śluz czy krew.

Biegunce mogą towarzyszyć takie objawy jak ból brzucha, nudności, wymioty, osłabienie organizmu, gorączka czy odwodnienie. Zazwyczaj biegunka pojawia się nagle i ustępuje po 2-3 dniach. Zdarza się jednak, że może mieć charakter przewlekły i utrzymywać się bardzo długo - nawet do paru miesięcy.

Główne przyczyny biegunki

Istnieje bardzo dużo przyczyn powodujących biegunkę. Wśród dzieci biegunka najczęściej jest spowodowana:

  • infekcjami przewodu pokarmowego na tle zakażeń: wirusowych, bakteryjnych, pasożytniczych
  • uczuleniem lub nietolerancją pokarmową
  • błędem dietetycznym
  • powikłaniami po leczeniu doustnym antybiotykiem.

Najważniejsze przyczyny biegunki wśród dorosłych to:

  • nerwica – przyczyna na tle psychicznym
  • nadczynność tarczycy
  • uczulenie na produkty – czynnik alergiczny
  • zatrucie grzybami
  • zatrucie lekami
  • choroby układu pokarmowego - wrzodziejące zapalenie jelit
  • nowotwory.

Rodzaje biegunek zależą od objawów i formy zaburzeń czynności jelit. Do najważniejszych należą:

  • biegunka ostra i przewlekła – biegunka ostra trwa nie dłużej niż 10 dni. Natomiast przewlekła utrzymuje się 10-14 dni.
  • biegunka osmotyczna – powodowana jest działaniem niektórych leków lub niedoborem laktozy. Z reguły ustępuje po zastosowaniu głodówki.
  • biegunka wydzielnicza – wywołują ją przede wszystkim gronkowce. Występuje wtedy, gdy z komórek tworzących ścianę jelita do jego światła dostaje się zwiększona ilość płynów. Ten rodzaj biegunki nie ustępuje po zastosowaniu głodówki.
  • biegunka wysiękowa – mamy z nią do czynienia wtedy, gdy do światła jelit oprócz wody dostaje się krew, śluz i białko. Mogą je powodować takie zakażenia jak Shigella czy Salmonella.
  • biegunka po antybiotykoterapii – wywołana jest przez zażywaniem niektórych antybiotyków, jak również przez zachwianie równowagi naturalnej flory bakteryjnej jelit.

Największe zagrożenie przy biegunce to utrata wody i soli mineralnych, czyli tzw. elektrolitów. Długotrwała biegunka może spowodować odwodnienie organizmu. Stanowi to niebezpieczeństwo dla osób starszych i małych dzieci, które może zakończyć się nawet zgonem. Gdy pojawia się biegunka nie można jej lekceważyć. Zaniedbanie może nawet doprowadzić do zaburzenia pracy nerek. W najgorszym wypadku może dojść do zapalenia stawów czy ropnych zmian w innych narządach.

Niebezpieczny wirus

Współcześnie największym problemem krajów rozwijających się jest rotawirus. Na świecie jest przyczyną 25% zgonów z powodu chorób biegunkowych. Szczególnie narażone są małe dzieci w wieku od 6. miesięcy do 2. roku życia. Wirus przenosi się z kałem oraz drogą kropelkową.

Dlatego też najłatwiej jest się nim zarazić w żłobku lub przedszkolu. Rotawirus utrzymuje się przez dłuższy czas na powierzchniach, zwłaszcza metalowych i wykonanych z tworzyw sztucznych. Dlatego też najczęściej można go „spotkać” w łazience, w spłuczkach toaletowych lub kranach przy umywalkach.

Główne objawy zarażenia dziecka rotawirusem to podwyższona temperatura, gwałtowne wymioty i biegunka. Stolce są wodniste, tryskające i zielonożółte. Wymioty utrzymują się nawet do 3 dni. Wszystko to prowadzi do odwodnienia organizmu, które jest szczególnie niebezpieczne dla zdrowia. Podstawowe objawy to spierzchnięte usta, zapadnięte gałki oczne, matowe oczy. Z rotawirusem może wiązać się zapalenie ucha środkowego, zapalenie mózgu lub zapalenie płuc.

Leczenie obejmuje nawodnienie, odżywienie i kurację. Do płynów, które należy podać dziecku, zalicza się mleko matki, zupy, rozcieńczone soki owocowe i roztwory sporządzane zgodnie z zaleceniami lekarza. Dzieci, które są znacznie odwodnione, kierowane są na nawadnianie dożylne z pobytem w szpitalu włącznie.

Ważnym etapem jest żywienie, ponieważ płyny są niskokaloryczne. Dieta powinna składać się z węglowodanów złożonych, mięsa, jogurtów i owoców. Zdecydowanie należy zrezygnować z środków zapierających, ponieważ mogą wywołać objawy niepożądanie, takie jak letarg, niedrożność jelita, śpiączkę a nawet zgon. 

Gdy pojawi się biegunka należy podawać dziecku duże ilości płynów i elektrolitów. Mogą to być herbatki, soki owocowe czy buliony. Jeżeli chodzi o spożywane potrawy, powinny być one lekkostrawne (suchary, ryż czy biszkopty). Współcześnie zaleca się przede wszystkim podawane probiotyków.

Probiotyki są to żywe drobnoustroje. Przyjmowane w odpowiedniej ilości mają korzystne efekty zdrowotne. Zalicza się do nich bakterie produkujące kwas mlekowy. Źródłem są zarówno preparaty farmaceutyczne, suplementy diety jak i jogurty i kefiry. Probiotyki wykazują odporność na działanie żółci i kwasu solnego, kolonizują przewód pokarmowy i przylegają do nabłonka jelitowego oraz produkują substancje drobnoustrojowe.

Oddziałują korzystnie na zdrowie oraz zapewniają bezpieczeństwo stosowania. Wykazano, że zażywanie probiotyków skraca czas trwania biegunki, jednak ważne jest, aby zacząć je stosować jak najszybciej od pojawienia się pierwszych objawów zarażenia.  W walce z biegunką zaleca się także zażywanie cynku. Jest on istotny dla regeneracji komórek a nawet skraca czas trwania biegunki. Niemowlętom do 6. miesiąca podaje się 10 mg cynku na dobę, starszym niemowlętom i dzieciom 20 mg w ciągu doby.

Biegunka dziecka podczas podróży

Biegunka podróżnych jest rodzajem biegunki infekcyjnej. Występuje u około 50% osób, które z krajów dobrze rozwiniętych wyjeżdżały do krajów o znacznie niższym standardzie higieny i o gorącym klimacie. Można do nich zaliczyć Amerykę Południową i Środkową, Środkowy Wschód, Afrykę i Azję. Kraje te mają zanieczyszczone środowisko, złą wodę do picia oraz nieodpowiednie warunki sanitarne i higieniczne. Dlatego też planując wyjazd za granicę z dzieckiem warto odpowiednio wcześniej zacząć przyjmować mu probiotyki.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Często sami możemy poradzić sobie z tym wirusem. Jednak są sytuacje, kiedy domowe środki i sposoby nie przynoszą spodziewanej pomocy. Wówczas koniecznie należy zgłosić się do lekarza, który ustali źródło Może także zlecić badanie krwi i kału. W niektórych przypadkach podanie leków jest wystarczające, jednak ciężkie schorzenie może doprowadzić nawet do skierowania do szpitala.

Do lekarza pierwszego kontaktu trzeba zgłosić się także wtedy, gdy:

  • biegunka i wymioty występują u niemowląt i małych dzieci,
  • występuje ciężka biegunka powodująca osłabienie i wymioty,
  • występuje wysoka gorączka, wymioty i bóle głowy,
  • biegunka nawraca,
  • w kale pojawi się krew i śluz,
  • występują zasłabnięcia i zatrzymanie moczu

Jak zapobiegać biegunce?

  • najważniejsza jest higiena rąk – mycie wodą i mydłem przed każdym posiłkiem,
  • wszystkie spożywane warzywa i owoce muszą być dokładnie umyte,
  • jedzmy tylko świeżą żywność, potrawy powinny być dobrze ugotowane,
  • nie należy jeść w pośpiechu,
  • dokładnie przeżuwajmy pokarm,
  • wybierając jedzenie w barach czy bufetach należy zachować ostrożność – w tym przypadku mamy mały wpływ na sposób przygotowania jedzenia. Warto jadać w miejscach sprawdzonych lub o dobrej renomie,
  • przeciwko biegunce można się zaszczepić – zmniejsza się tym samym ryzyko kolejnego zakażenia,
  • niemal wszystkie dzieci w wieku 2-3 lat są narażone na ten problem – dlatego też należy uświadamiać głównie rodziców i wychowawców o konieczności mycia rąk wodą i mydłem. Jest to podstawowa zasada w profilaktyce biegunki.



Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus