Rajski owoc

Jabłka są owocami niskokalorycznymi zawierają ok. 83 % wody. 100 g tych owoców to zaledwie 30-50 kalorii. Ale nie jest to jedyna ich zaleta. Najcenniejsze w jabłku jest to, że zawierają ogrom różnego rodzaju składników aktywnych tj. sole mineralne (sód, potas, magnez, wapń, fosfor, żelazo oraz jod), witaminy, garbniki, pektyny, cukier, białka, kwasy organiczne, (głównie jabłkowy i cytrynowy).

W 100 g owoców znajduje się 0,4 tłuszczy, 0,3 g białek, węglowodany 13,0 g, witaminy B1-0,04 mg, B2-0,03 mg, B6-0,05mg, C ok.16 mg, E-0,57 mg oraz karotenu- 0,016 mg.

Zawartość składników zależy od odmiany, dojrzałości jabłka, wielkości, a także podkładki, nawożenia, gleby, wieku drzewa i obfitości owocowania, cięcia i przebiegu pogody w danym roku. Na ogół odmiany wczesne zawierają mniej cukrów niż odmiany później dojrzewające. O smaku jabłek decyduje nie tylko zawartość cukrów i olejków eterycznych, ale też stosunek ilości cukrów do kwasów owocowych. Zawartość kwasu jabłkowego waha się w granicach 0,3 – 0,7 %, zawartość kwasu cytrynowego 0,1%, w mniejszych ilościach występują kwasy chinowy, izocytrynowy, bursztynowy, glikolowy. Kwasom owocowym przypisuje się duże znaczenie dietetyczne, ponieważ działają na organizm alkalizująco. 

Zastosowanie w fitoterapii

Kwasy owocowe pobudzają pracę przewodu pokarmowego zwiększając wydzielanie soków trawiennych. Garbniki zawarte w jabłkach dezynfekują przewód pokarmowy, regulują trawienie i zapobiegają nadmiernej fermentacji w jelitach. Najcenniejsze w tych owocach jest to, co zwykle odrzucamy: gniazda nasienne i skórka, gdyż w nich znajduje się najwięcej pektyn, które mają tę zaletę, że oczyszczają organizm z substancji trujących. Podczas trawienia pektyny wiążą niektóre metale ciężkie np. kobalt i ołów, w nierozpuszczalne sole, które są potem wydalane z organizmu. Zatem o jedzeniu jabłek powinni pamiętać głównie nałogowi palacze, mieszkańcy dużych miast, ośrodków przemysłowych oraz osoby mające w pracy styczność ze związkami toksycznymi, np. drukarze. Pektyny zmniejszają wchłanianie cholesterolu, a dzięki temu skutecznie zapobiegają miażdżycy i chronią przed zawałem. Regulują też perystaltykę jelit, działając przeciw zaparciom. Ale takie właściwości mają tylko pektyny surowe.

Spośród wszystkich witamin obecnych w jabłkach, najważniejsza jest witamina C, która wzmacnia układ odpornościowy. Najbogatsze w tę witaminę są owoce dojrzałe, rosnące po nasłonecznionej stronie drzewa. Im kwaśniejsza odmiana jabłek, tym więcej w nich witaminy C. Gromadzi się ona pod skórką, dlatego najlepiej jeść, gotować i piec owoce nieobrane. Najwięcej tej witaminy znajdziemy w owocach surowych. A im dłużej będziemy je poddawać obróbce termicznej, tym większe będą jej straty. Co ciekawe, małe jabłka zawierają znacznie więcej witaminy C niż duże. Mimo kwaskowatego smaku jabłka odkwaszają organizm, ponieważ zawierają bardzo dużo zasadowych soli mineralnych. Ponadto są bogatym źródłem potasu (m.in. wraz z innymi elektrolitami reguluje on gospodarkę wodną w organizmie i zwiększa napięcie mięśni), a także żelaza, które zapobiega anemii, magnezu skutecznie wzmacniającego układ nerwowy, wapnia i krzem, które korzystnie wpływają na włosy i paznokcie.

Regularnie spożywając jabłka podnosisz odporność swojego organizmu na infekcje i choroby. Jabłko także uważane jest za wielkiego przyjaciela serca, ponieważ działa wzmacniająco na jego mięsień. Jedzenie jabłek zapobiega wielu chorobom: nadciśnieniu tętniczemu, nowotworom jelita grubego, miażdżycy i sklerozie. Medycyna ludowa przypisuje im leczniczy wpływ na bóle stawów. Gotowane tarte jabłka leczą też biegunkę u dzieci oraz niestrawność i choroby wrzodowe u osób dorosłych. Herbatka ze skórek jest doskonałym środkiem do płukania jamy ustnej i gardła. Ma właściwości dezynfekujące i likwiduje stany zapalne.

Zastosowanie w kosmetyce

Jabłko poza walorami spożywczymi, kulinarnymi ma również właściwości, które znajdują zastosowanie w kosmetyce. Z jabłek można uzyskać naturalną, powierzchniowo-czynną substancję (surfaktant). Substancja ta znajduje zastosowanie w produkcji kosmetyków, ponieważ wykazuje doskonałe właściwości myjące nie naruszając jednocześnie naturalnej bariery lipidowej naskórka. Ten naturalny detergent nie doprowadza do denaturacji białek, czyli innymi słowy do nieodwracalnego niszczenia.

Jabłka ułatwiają przyswajanie wapnia przez organizm, dzięki czemu wzmacniają zęby, włosy i paznokcie. Gryzienie twardego jabłka służy dziąsłom. Jednak wbrew obiegowej opinii nie wolno jeść jabłek po umyciu zębów, ponieważ zawarty w nich cukier sprzyja rozwojowi próchnicy. Zawarta w jabłkach witamina C wymiata z organizmu wolne rodniki i bierze udział w wielu procesach metabolicznych, np. biosyntezie kolagenu, przeciwdziałając wiotczeniu skóry. Witamina C razem z witaminą P uszczelnia i uelastycznia ścianki włosowate naczyń krwionośnych, zapobiegając powstawaniu wysięków podskórnych i „pajączków”. Jabłka są niezastąpione w kuracjach odchudzających, cenią je kobiety, które dbają o linię, bo sycą i dostarczają stosunkowo niewiele kalorii. Jednak jabłek nie można jeść bezkarnie, bo zawierają sporo cukru. W prawidłowo skomponowanej diecie zaleca się 300 g owoców dziennie, a w kuracjach odchudzających – tylko 150 g. Jeśli będziemy jeść więcej, to nie schudniemy.

Kwasy owocowe

Od dawien dawna zalecającą stosowanie miąższu jabłek jako maseczki wygładzającej skórę. Popularne w kosmetyce kwasy owocowe, tzw. AHA (Alfa Hydroxy Acidis), przeciwdziałające powstawaniu zmarszczek i szarzeniu skóry, a nawet jak utrzymują znawcy – regenerujące ją i odmładzające, pozyskuje się między innymi właśnie z jabłek. Kwasy AHA są rozpuszczalne w wodzie. Poleca się je osobą o cerze suchej i zniszczonej opalaniem. Nawilżając skórę zapobiegają zmarszczkom. Kwasy AHA mogą być stosowane w różnych stężeniach. Samodzielnie najlepiej używać kremów o stężeniu do 10 procent, w gabinetach kosmetycznych stosuje się wyższe stężenia kwasów (20-30 procent), natomiast bardzo głębokie złuszczanie (50-70 procent) wykonywane jest jedynie w gabinetach dermatologicznych.

Kwasy w niskich stężeniach działają tylko na naskórek, wpływając na regulację procesu jego rogowacenia, zaś w wyższych stężeniach mają wpływ na głębsze warstwy skóry, czyli skórę właściwą. Zabiegi z bardzo wysokimi stężeniami są zalecane przede wszystkim dla cer dojrzałych, gdyż skutecznie poprawiają elastyczność skóry i zmniejszają zmarszczki. Niekiedy przy stosowaniu kwasów AHA występują skutki uboczne: silne pieczenie czy nadmierne łuszczenie. Jeśli objawy te nasilają się, należy zastosować krem o niższym stężeniu lub zmniejszyć częstotliwość stosowania. Jednak lekkie szczypanie i delikatne łuszczenie naskórka nie powinny budzić niepokoju.

Olej z pestek jabłka
 

Nierafinowany olej uzyskiwany w wyniku tłoczenia na zimno nasion jabłka jest bioolejem o wysokiej użyteczności kosmetycznej z uwagi na dużą zawartość niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) w postaci kwasu linolowego (55-62%) i kwasu oleinowego (25-33%) oraz obecność frakcji niezmydlalnej w postaci tokoferoli (witamina E) i fitosteroli. Olej jabłkowy to olej delikatny, lekki, łatwo rozprowadzalny oraz szybko i głęboko wnikający w skórę, dzięki czemu po aplikacji nie odczuwa się nadmiernej tłustości. Wchłania się idealnie pozostawiając skórę jedwabiście suchą i miękką.

Olej z nasion jabłka charakteryzuje się niepowtarzalnym zapachem z owocową górną nutą i migdałową nutą serca Ten przyjemny i unikalny dla olejów zapach czyni z niego inspirujący składnik, jako np. olej bazowy lub w połączeniu z innymi olejami bazowymi, pachnideł olejowych i olejków aromatycznych do twarzy i ciała tworzonych z wykorzystaniem naturalnych olejków eterycznych.

Maseczka z jabłka - cera tłusta z trądzikiem

Duże kwaśne jabłko umyć i zetrzeć na tarce, dodać dwie łyżki stołowe miodu pszczelego i dokładnie wymieszać, dodać  drobnych płatków owsianych (łyżkę lub dwie jako zagęstnik ułatwiający utrzymanie maseczki na twarzy) i wymieszać. Nałożyć maseczkę na twarz i pozostawić na 10 - 15 minut. Zmyć twarz chłodną wodą.

Maseczka z jabłka i miodu 

Obrane jabłko utrzyj, zmieszaj z 1 łyżką stołową płynnego miodu, nanieś na twarz i zmyj letnią wodą po 20 minutach. Likwiduje zanieczyszczenia skórne.

Maseczka nawilżająca do cery normalnej

Jabłko umyj i utrzyj na tarce, dodaj kilka łyżeczek naturalnego serka homogenizowanego i łyżeczkę płynnego miodu. Maseczkę nałóż na twarz na 15 minut, spłucz letnią wodą.

Maseczka wygładzająca do cery mieszanej

Utarte na tarce z drobnymi oczkami jabłko zmieszaj z łyżką mąki ziemniaczanej i dodaj kilka kropel soku z cytryny. Nałóż papkę na twarz, a po 15 minutach zmyj ciepłą wodą.
 

Publikacja przygotowana na podstawie:

   1. Aleksiejczyk Z, Kawecki Z. 1986. Owoce z mojego ogródka. PWRiL Warszawa.
   1. Pieniążek S. 1984. Sad przy domu. PWRiL Warszawa.
   2. Rejman A. 1987. Owoce z mojej działki. PWRiL Warszawa
   3. Dziubiak M., Stare odmiany jabłoni, Warszawa 2004
   4. Skuś się na jabłko, poradnikzdrowie.pl
   5. Jabłko-owoc z bujną przeszłością, nawidelcu.pl, 2005