Zamów leki onlinePoradnik o zdrowiuAplikacja mobilnaMaraton InspiracjiŁódź Maraton AptekiLekarze
Rozmiar tekstu:

Nadczynność tarczycy

2007-08-24 Źródło: Czasopismo DoZ
Autor: Maciej Mierzejewski

Nadczynności tarczycy, na którą chorują głównie kobiety, nie można lekceważyć. Choroba ta zaburza bowiem podstawowe funkcje życiowe organizmu. Na szczęście dzisiejsza medycyna potrafi skutecznie ją leczyć.

Tarczyca (gruczoł tarczowy) jest nieparzystym gruczołem wydzielania wewnętrznego, mniej więcej wielkości kciuka. Położona jest w dolnej części szyi symetrycznie względem tchawicy i składa się z dwóch płatów połączonych w części środkowej tzw. cieśnią. Tarczyca wydziela do krwi hormony: tyroksynę (T4) oraz trójjodotyroninę (T3). Do produkcji obu hormonów wykorzystywane są cząsteczki jodu. Produkcja hormonów musi być i jest bardzo ściśle kontrolowana przez organizm, gdyż zaburzenia czynności wydzielniczej gruczołu mogą mieć dla organizmu zgubny skutek. Ilość wydzielanych i krążących we krwi hormonów w głównej mierze jest sterowana przez centralny układ nerwowy tj. podwzgórze i przysadkę mózgową. Oba te organy produkują neurohormony stymulujące pracę tarczycy. Hormon przysadki mózgowej - tyreotropina (TSH) pobudza wchłanianie jodu z przewodu pokarmowego, produkcję hormonów tarczycy oraz uwalnianie ich do krwioobiegu.

Ważne hormony

Hormony gruczołu tarczowego mają duże znaczenie biologiczne dla organizmu, ponieważ pobudzają przemianę materii. Regulują wytwarzanie energii i ciepła, regulują dojrzewanie płciowe, wpływają w znaczący sposób na układ nerwowy, kostny, mięśniowy. Działają na syntezę białek i przemiany węglowodanów (hamują tworzenie glukozy) oraz zwiększają wrażliwość serca na działanie innych hormonów. Bardzo ważne są w czasie ciąży, ponieważ pobudzają wzrost i rozwój płodu, a szczególnie jego ośrodkowego układu nerwowego i kości, które dzięki hormonom tarczycy są prawidłowo wysycane składnikami mineralnymi.

Kobiety bardziej zagrożone

Choroby gruczołu tarczowego są najczęściej spotykanymi chorobami układu wydzielania wewnętrznego. Znacznie (czyli ok. 7 - 10 razy) częściej występują u kobiet niż u mężczyzn. Choroby tarczycy mogą polegać na zmianach w budowie narządu lub zaburzeniu jej funkcjonowania. Zmiany budowy gruczołu takie jak guzki tarczycy lub ogólne powiększenie zwane potocznie wolem, jeśli nie są zmianami nowotworowymi, mają niezbyt groźne następstwa. Natomiast zaburzenia czynności narządu powodują zwykle poważne upośledzenie ogólnego stanu zdrowia. Zajmiemy się teraz jednym z takich zaburzeń - nadczynnością gruczołu tarczowego. Czym jest ta choroba? Pojęciem nadczynności gruczołu tarczowego określa się ogólnoustrojowe skutki nadmiernego wydzielania hormonów przez ten gruczoł zwane czasami tyreotoksykozą, czyli ujmując inaczej, "zatruciem" organizmu przez hormony tarczycy. Rozwój różnych postaci nadczynności tarczycy zależy w dużej mierze od wielkości spożycia jodu. Najczęstszymi przyczynami nadczynności tarczycy są: - choroba Gravesa-Basedowa - wole guzowate nadczynne - zapalenie tarczycy - nadczynność tarczycy wywołana podawaniem leków

Objawy nadczynności tarczycy

Objawy choroby są bardzo różne i zależą od przyczyny zaburzenia funkcji tarczycy, wielkości zaburzeń oraz wieku pacjenta. Są zwykle wyrazem oddziaływania zwiększonej ilości hormonów tarczycy na komórki. Najczęściej dominują objawy osłabienia, nerwowości lub niepokoju, a nawet bezsenność. Częstym symptomem jest zła tolerancja ciepła (stałe uczucie gorąca). Mimo zwiększonego apetytu u osób z nadczynnością tarczycy dochodzi do zmniejszenia masy ciała; osoby takie skarżą się też na uczucie kołatania serca z przyśpieszoną akcją serca i drżenie rąk. Zaobserwować można również ciepłą, wilgotną skórę oraz powiększenie gruczołu tarczowego. U kobiet bardzo często dochodzi do zaburzeń miesiączkowania w postaci skrócenia cyklu i samych krwawień miesięcznych, a w dalszej kolejności do zmniejszenia płodności wskutek cykli miesiączkowych bez jajeczkowania. Mężczyźni skarżą się na osłabienie popędu płciowego oraz nierzadko na bolesne powiększenie gruczołów piersiowych. Rzadziej występują zaburzenia osobowości i osłabienie koncentracji. Innymi objawami mogącymi wskazywać na nadczynność tarczycy są: duszność, nadmierna osteoporoza, zaburzenia rytmu serca lub migotanie przedsionków, niewydolność serca, a u osób chorych na cukrzycę pogorszenie kontroli choroby. U osób w podeszłym wieku objawy nadczynności tarczycy są słabiej wyrażone niż u ludzi młodych. Rzadziej stwierdza się u nich powiększenie gruczołu, zaś głównymi symptomami są objawy kardiologiczne np. migotanie przedsionków oraz zaburzenia emocjonalne.

Choroba Graves-Basedowa

Czym jest choroba Gravesa-Basedowa? Schorzenie to odpowiada za około 75% przypadków nadczynności tarczycy. Schorzenie wywołują własne przeciwciała, które łączą się z komórkami tarczycy wywołując nasilony rozrost komórek tarczycy i zwiększone uwalnianie hormonów. Częściej chorują kobiety między 20 a 40 rokiem życia. W chorobie tej stwierdza się zwykle równomierne powiększenie tarczycy. U większości chorych występują wcześniej opisane objawy nadczynności. Dodatkowo charakterystyczne są tutaj objawy oczne: wytrzeszcz gałek ocznych spowodowany obrzękiem i naciekami zapalnymi tkanek oczodołu oraz zaburzenia czynności mięśni poruszających gałką oczną, polegające na podrażnieniu oczu, dwojeniu się obrazu, bólach gałek ocznych, a nawet znacznym upośledzeniu wzroku. Poza tym dosyć często występują: twardy obrzęk na przedniej powierzchni goleni w pobliżu stopy lub w miejscach narażonych na uraz, pałeczkowate palce oraz przedwczesne siwienie.

Wole guzowate nadczynne

Wole guzowate nadczynne może mieć postać pojedynczego guzka (ujawnienie się objawów nadczynności następuje przy guzku o wielkości ok. 3 cm) lub zmiany wieloguzkowej. Objawy nadczynności gruczołu tarczowego są typowe. Choroba rozwija się znacznie częściej powyżej 50 roku życia, a częstym objawem jest ucisk powiększonego gruczołu na inne narządy w obrębie szyi takie jak tchawica lub przełyk, dające uczucie duszności lub zaburzenia połykania.

Zapalenie tarczycy

Zapalenie tarczycy obejmuje wszystkie stany zapalne gruczołu bez rozróżnienia przyczyny. Stan zapalny prowadzi do śmierci komórek tarczycy, skutkiem czego jest uwolnienie do krwi zwiększonej ilości hormonów. W tym momencie rozwijają się objawy nadczynności, które po ustaniu procesu zapalnego ustępują, przechodząc z reguły w niedoczynność tarczycy. Charakterystyczne dla zapalenia tarczycy są zwykle jednostronne objawy bólowe dolnej części szyi, promieniujące do klatki piersiowej. Przy dotyku gruczoł tarczowy jest nieregularny i nieznacznie powiększony, często po jednej stronie, a dotyk nasila ból.

Nadczynność od leków

Nadczynność tarczycy wywołana przyjmowaniem leków jest wynikiem podania zbyt dużej dawki sztucznych hormonów tarczycy w ramach leczenia niedoczynności lub przyjmowania leku przeciwarytmicznego zawierającego jod - amiodaronu. Objawy nadczynności zależą od stopnia przekroczenia prawidłowej ilości hormonów tarczycy i nie różnią się od typowych objawów choroby.

Jak rozpoznać nadczynność tarczycy?

Pierwszym elementem podejrzenia o obecność tej choroby jest wystąpienie kilku z podanych wcześniej objawów. Jeśli dostrzeżemy kilka z nich, należy zwrócić się do swojego lekarza po poradę. Lekarz przeprowadzi wywiad dotyczący obserwowanych i innych objawów oraz innych chorób i przyjmowanych leków. Następnie zbada tarczycę metodą palpacyjną, czyli przez dotyk. Nie należy się dziwić osłuchiwaniu gruczołu stetoskopem, gdyż w nadczynności tarczycy mamy do czynienia ze zwiększonym przepływem krwi przez gruczoł, co można usłyszeć jako szmer nad tarczycą. Kolejnym elementem rozpoznania są badania dodatkowe. U lekarza pierwszego kontaktu można wykonać oznaczenie neurohormonu przysadki - TSH, który w większości przypadków potwierdzi lub wykluczy zaburzenia wydzielania hormonów przez tarczycę. Kolejne badania dodatkowe może zlecić specjalista endokrynolog. Oznaczamy wówczas tyroksynę - T4 i trójjodotyroninę - T3 oraz przeciwciała przeciwko elementom tarczycy. W niektórych przypadkach pomocna jest scyntygrafia tarczycy, która określa aktywność poszczególnych części narządu poprzez wychwyt pierwiastków promieniotwórczych. Innym przydatnym badaniem jest badanie RTG klatki piersiowej, które uwidacznia rozrost gruczołu do wnętrza klatki piersiowej. W chwili obecnej rutynowym badaniem gruczołu tarczowego jest USG. Jego zaletami są: bezpieczeństwo dla pacjenta, niski koszt badania i dość dobra dostępność. Częstym następstwem, po stwierdzeniu w badaniu USG zmian w gruczole tarczowym jest biopsja narządu. Ma ona na celu określenie charakteru procesu chorobowego oraz wykluczenie najgroźniejszej jednostki chorobowej - raka tarczycy.

Przełom tarczycowy

Chorzy, u których objawy nadczynności tarczycy są dyskretne i nie utrudniają życia codziennego, mogą się dziwić, dlaczego leczenie jest potrzebne. W przypadku jawnej nadczynności leczenie zawsze jest konieczne, gdyż pozwala uniknąć późniejszych powikłań ze strony układu sercowo-naczyniowego, kostnego lub zaburzeń psychicznych. Dodatkowo bardzo groźnym dla zdrowia powikłaniem nadczynności tarczycy jest przełom tarczycowy, który stanowi stan zagrożenia życia. Przełom dotyczy najczęściej osób z rozpoznaną nadczynnością tarczycy, a może być wywołany przez ciężką chorobę dodatkową jak np. zakażenie, zabieg operacyjny lub poród, ale także może być wynikiem zaprzestania leczenia. Polega on na nagłym wyrzucie do krwi dużej ilości hormonów tarczycy, które są przyczyną objawów podobnych jak w zwykłej nadczynności, ale o dużo większym nasileniu. Przełom tarczycowy charakteryzuje się szybką czynnością serca (powyżej 140 uderzeń na minutę), migotaniem przedsionków, niewydolnością serca, gorączką do 41 stopni, biegunką, odwodnieniem, pobudzeniem lub śpiączką. Przełom tarczycowy zawsze wymaga pilnej hospitalizacji i interwencji lekarskiej.

Jak leczyć?

W leczeniu nadczynności tarczycy mamy do wyboru trzy metody:

  • leczenie farmakologiczne preparatami przeciwtarczycowymi, które zaburzają wykorzystanie jodu do produkcji hormonów oraz procesy nasilenia działania hormonów w tkankach
  • radioterapia, poprzez podanie promieniotwórczego jodu niszczącego komórki najaktywniej produkujące hormony, ponieważ to one magazynują najwięcej jodu
  • leczenie operacyjne, szczególnie przy dużym powiększeniu tarczycy, objawach ucisku na tchawicę lub u młodych chorych

Wybór metody leczenia zależy od wielu czynników, ale w głównej mierze od preferencji osoby chorej i decyzji lekarza, aby wybrana metoda terapii zapewniła odpowiednią jakość życia i zadowolenie pacjenta.

Autorem artykułu 'Nadczynność tarczycy' jest Maciej Mierzejewski . Kopiowanie treści bez zgody redakcji zabronione.

Tagi: gruczoł tarczowy hormony przełom tarczycowy równowaga hormonalna tarczyca trójjodotyronina tyreotropina tyroksyna wole wytrzeszcz gałek ocznych zapalenie tarczycy
Choroba Hashimoto
Choroba Hashimoto
Hashimoto - co to za choroba? Jak ją rozpoznać i jak leczyć? Na te i inne pytania odpowiada lek. med. Anna Posmykiewicz. więcej »
Nadczynność i niedoczynność tarczycy
Nadczynność i niedoczynność tarczycy
Tarczyca to narząd, który położony jest tuż poniżej krtani. Przylega do tchawicy, zbudowana jest z dwóch płatów, które połączone są (...) więcej »
Jak dbać o siebie w czasie ciąży?
Jak dbać o siebie w czasie ciąży?
Kobiety często zaniedbują się w czasie ciąży, gdyż czują się fizycznie nieatrakcyjne. Zapominają, że specjalna pielęgnacja ciała w (...) więcej »
Być piękną w ciąży!
Być piękną w ciąży!
Ciąża to okres planowania, dokonywania zmian w życiu, okres oczekiwania i nadziei. Bez wątpienia dla wielu najpiękniejszy okres w (...) więcej »

Twój koszyk Przechowalnia

Suma: 0 zł
Brak produktów w koszyku.
DARMOWA DOSTAWA W 24-72h
Zamknij [X]

Zaloguj się do swojego profilu!

Wprowadź w pola poniżej swój login i hasło.
Email:
Hasło:
Masz konto na Facebooku? Zaloguj się przy pomocy profilu Facebook i zamów leki!
Zaloguj się
Nie masz konta?
Załóż je bezpłatnie już dziś.
Nie pamiętasz hasła?
Skorzystaj z opcji przypomnienia.
Zamknij [X]
Wylogowanie
W Twoim koszyku znajduje się zamówienie na 0 produkty, które nie zostało skierowane do realizacji w aptece.
Czy na pewno chcesz się wylogować?

DOZ.PL - Portal Dbam o Zdrowie
Copyright (C) DOZ.PL Sp. z o.o. 2007 - 2013
Zbąszyńska 3, 91-342 Łódź
NIP 537-249-29-24, KRS 301254
Infolinia: 800 111 204

Redakcja doz.pl

Piotr Gmurek
tel: +48 (42) 200 71 31pgmurek@doz.pl

Reklama w doz.pl

Ewa Dudekedudek@doz.plreklama@doz.pl

Współpraca z producentami

Michał Kudłacikmkudlacik@doz.pl

Współpraca

Jesteś producentem, farmaceutą?Kliknij tutaj