Rotawirusy atakują - jak leczyć grypę jelitową?

„Grypa jelitowa” jest popularnym od kilku lat określeniem infekcji jelitowej przebiegającej z biegunką. Tymczasem za tą  potoczną nazwą kryją się wirusowe zakażenia przewodu pokarmowego. Najczęstszymi czynnikami chorobotwórczymi są rotawirusy, choć zdarzają się też zakażenia wywołane przez wirusy innych typów.

Kilka słów o rotawirusach… 

Znamy 7 grup rotawirusów przy czym trzy z nich: A, B i C są bardzo zaraźliwe dla człowieka. Nazwa rotawirus nawiązuje do kształtu tych wirusów przypominającego koło (w języku łacińskim rota znaczy koło).

Rotawirusy są najczęstszą przyczyną ostrej biegunki u dzieci i dla nich właśnie są najniebezpieczniejsze. Źródłem zakażenia jest osoba chora lub rekonwalescent wydalający wraz z kałem duże ilości cząstek wirusa. Wydalanie wirusa zaczyna się jeszcze przed wystąpieniem objawów choroby i trwa jakiś czas po ich ustąpieniu. Rotawirusy przenoszone są dalej na inne osoby drogą pokarmową poprzez skażone nimi ręce (np. ssanie skażonych przez rotawirusa palców przez niemowlę), naczynia, inne przedmioty lub pożywienie..

Jeśli chodzi o żywność, przeważnie są to produkty, które nie wymagają obróbki cieplnej: owoce, sałatki, przystawki. Do zakażenia rotawirusami może dojść także podczas picia zanieczyszczonej nimi wody. Rotawirusy mogę być także przenoszone drogą oddechową, ale nie ustalono jednoznacznie czy ta droga ma znaczenie dla zakażeń jelitowych. Nie stwierdzono natomiast trwałego nosicielstwa rotawirusów.  

Przebieg choroby

Infekcje rotawirusowe najczęściej atakują niemowlęta i dzieci do lat 3. One też najciężej chorują. Jednocześnie karmienie piersią chroni przez biegunką rotawirusową. U dzieci starszych i dorosłych choroba przebiega łagodniej i zdarza się zdecydowanie rzadziej niż u maluchów.  Ciężko też chorują osoby z upośledzoną odpornością oraz przewlekłymi schorzeniami. 

Zakażenie rotawirusem może przebiegać bezobjawowo, ale najczęściej daje objawy od łagodnych do silnie wyrażonych w zależności od wieku i ogólnego stanu zdrowia.   Choroba wylęga się około dwóch dni, kiedy to wirusy namnażają się w jelitach i uszkadzają błonę śluzową. Pierwszymi objawami są nudności, wymioty i wodnista biegunka. Następnie mogą pojawić się zawroty głowy, bóle mięśniowe oraz stan podgorączkowy lub gorączka powyżej 38^oC. Biegunka może trwać nawet kilka dni i od jej nasilenia uzależniony jest przebieg choroby. Najpoważniejszym powikłaniem biegunki rotawirusowej jest odwodnienie oraz zaburzenia elektrolitowe. Jest to szczególnie niebezpieczne dla niemowląt i małych dzieci, osób starszych oraz osób obciążonych chorobami przewlekłymi, u których biegunka w połączeniu z wymiotami szybko doprowadza do odwodnienia, co wymaga pilnej hospitalizacji.

Czy to rotawirus?

W celu potwierdzenia obecności rotawirusów w kale wykonuje się badanie mikrobiologiczne stolca wraz z badaniem w kierunku obecności antygenów wirusów. Przechorowanie rotawirusowej infekcji przewodu pokarmowego stymuluje pojawienie się w błonie śluzowej jelit przeciwciał, które chronią przed danym typem rotawirusa. Nie chronią one jednakże przed innymi typami rotawirusów, dlatego biegunka rotawirusowa może się powtórzyć. 

Leczenie biegunki rotawisusowej 

Leczenie rotawirusowego zakażenia przewodu pokarmowego ma na celu złagodzenie objawów choroby. U niemowląt, małych dzieci oraz osób z upośledzoną odpornością konieczne jest leczenie szpitalne i nawadnianie organizmu drogą dożylną.

Dzieci starsze oraz dorośli z lekką postacią biegunki rotawirusowej powinny zażywać preparaty do  doustnego nawadniania, które regularnie przyjmowane w ciągu dnia uzupełniają niedobory wodno-elektrolitowe. Jednakże przy powtarzających się wymiotach doustne nawadnianie nie jest skuteczne i wówczas istnieje konieczność hospitalizacji i podania  dożylnie płynów. Ważna jest też dieta. Przez pierwszych kilka godzin nawadniania doustnego gastrolitem nie podaje się nic do jedzenia. Następnie można włączyć żywienie opierające się na gotowanej skrobi i kaszach (ryż, makaron, drobna kasza, ziemniaki,krakersy, banany, jogurt, zupy jarzynowe i gotowane warzywa). Posiłki powinny być mniejsze objętościowo, za to spożywane częściej. Gdy stolce stają się uformowane można wrócić do normalnej diety.

 


<sup>Bibliografia:

Program szczepień  ochronnych na rok 2010 – załącznik do Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 22 października 2009 r. w sprawie zasad przeprowadzania szczepień ochronnych przeciw chorobom zakaźnym w 2010 r.</sup>