Gdy boli brzuszek

U maleńkich dzieci ból brzuszka zwykle jest objawem niestrawności w przewodzie pokarmowym. Dziecko o nim niepowie, jednak bardzo głośno, wręcz spazmatycznie wówczas krzyczy. Jeżeli niemowlę krzyczy, a jego brzuszekjest napięty i do tego słychać bulgotanie w jelitach, można być pewnym, że chodzi o kolkę.

Starsze dzieci również często skarżą się na ból brzuszka, ale takie narzekanie wcale nie oznacza, że dopadła je niestrawność. Należy zatem dokładnie zastanowić się, co dziecko jadło w ostatnim czasie i czy było w diecie coś, co mogło spowodować ból brzuszka. Brzuch jest silnie unerwiony, a ból lokalizowany przez dziecko w tej części ciała może mieć również przyczynę natury psychicznej. Może być reakcją na silne wrażenia, których dziecko doznało w ciągu dnia. Czasem ból brzucha jest pierwszym sygnałem infekcji, która rozwija się w organizmie dziecka. Niezależnie od tego, jaka jest przyczyna bólu brzuszka, należy go łagodzić, bo w ten sposób ulżymy dziecku i będzie się ono mogło uspokoić.

Kolka

Jak wiadomo, noworodki i niemowlęta w pierwszych tygodniach, a nawet miesiącach życia cierpią często z powodu kolki. Dziecko wtedy bardzo głośno krzyczy nawet przez kilka godzin. W końcu zmęczony maluch zasypia, najczęściej przy piersi mamy. Pomocna przy uspokajaniu dziecka w trakcie ataku kolki jest zmiana jego pozycji. Do położonego na plecach maleństwa należy się uśmiechać i czule do niego przemawiać. Pomaga też masowanie stóp i łagodne ich rozcieranie, bo to wpływa relaksująco na całe ciało i pośrednio może spowodować rozluźnienie mięśniówki jelit. Można też maleństwo ułożyć na brzuszku i podłożyć pod nie ciepłą, wygrzaną żelazkiem pieluszkę lub przyjemnie ciepły termofor, a dodatkowo ręcznie masować plecki. Dobrym sposobem w sytuacji beznadziejnego krzyku małego dziecka jest przytulenie go.

Jeżeli kolki trwają już jakiś czas, należy zastanowić się nad składnikami diety dziecka. Gdy jest karmione piersią, trzeba pomyśleć o tym, co ze swojej diety powinna wyeliminować mama. Wiadomo, że maleństwu nie służy spożywanie przez mamę pokarmów wzdymających jak fasola, groch kapusta czy kalafior, a także smażonych dań. Dieta karmiącej matki powinna być lekkostrawna. Dziecku może pomóc podanie naparu z rumianku lub kopru włoskiego, a także specjalne herbatki lub krople przeciwkolkowe, które można kupić w każdej aptece.

Wymioty i biegunka

Gdy na sam ból brzuszka skarży się starsze dziecko, zapytajmy je, gdzie dokładnie umiejscowi ten ból. Dziecko zwykle pokazuje miejsce w okolicy pęka. Jeżeli bólowi nie towarzyszą wymioty czy biegunka, należy podać mu środki rozkurczowe i napar z mięty lub krople miętowe. Najlepiej ułożyć malca w spokojnym miejscu i na brzuszek nałożyć rozgrzewający kompres oraz ciepło okryć dziecko. Oprócz leków rozkurczowych, można podać także preparaty regulujące perystaltykę jelit. Jeżeli nie ma infekcji w przewodzie pokarmowym, to ból po pewnym czasie minie. Jeżeli jednak doszło do infekcji wirusowej lub bakteryjnej, objawy będą się nasilać i wówczas koniecznie trzeba zasięgnąć porady lekarza. Do lekarza trzeba się udać także, gdy powtarzają się bóle brzuszka bez konkretnej przyczyny, bo może to być objaw jakiegoś stresu, w którym żyje dziecko np. na skutek zmiany opiekunki, wyjazdu kogoś z rodziny czy niepowodzeń w szkole lub braku akceptacji przez rówieśników. Czasem przyczyną bólów brzucha u starszych dzieci są pasożyty przewodu pokarmowego.

Jeżeli bólowi brzuszka towarzyszą wymioty lub biegunka, to w oczekiwaniu na wizytę lekarza, możemy mu nieco pomóc domowym sposobem. Przede wszystkim nie należy powstrzymywać wymiotów. W ten sposób organizm oczyszcza przewód pokarmowy z substancji toksycznych. Aby zapobiec odwodnieniu dawajmy dziecku do picia nieosłodzoną herbatkę z mięty lub kopru włoskiego. Picie może wywoływać kolejne wymioty, które zwykle jednak po pewnym czasie ustają. Przy biegunce można podawać dziecku środek, który ma działanie lekko zapierające i ochronne na błonę śluzową przewodu pokarmowego. Można też zastosować specjalne liofilizowane zawiesiny bakterii jelitowych, przywracające i pomagające w utrzymaniu prawidłowego składu flory bakteryjnej jelit. Jeśli wymioty czy biegunka powtarzają się często, to mogą doprowadzić do odwodnienia dziecka, na skutek nadmiernej utraty wody i soli mineralnych z wymiocinami i luźnym kałem. Dlatego należy dziecku podawać do picia preparat uzupełniający wodę i sole mineralne. Niemowlętom z biegunką podajemy specjalne mieszanki mleczne, modyfikowane z MCT, dostępne w aptekach. W czasie leczenia biegunki warto również podawać lekkostrawne potrawy o działaniu zapierającym, np. marchwiankę i kleik ryżowy na wodzie.

Jeżeli po kilku godzinach domowego leczenia biegunka nie ustępuje i towarzyszą jej dodatkowe objawy, jak np. gorączka, to możemy mieć do czynienia z infekcją i wówczas konieczna będzie porada lekarska. U nieco starszych niemowląt możemy sami leczyć biegunkę przez 4-6 godzin, po tym czasie malucha musi koniecznie zbadać lekarz. Przedszkolaka można leczyć domowymi sposobami do 12 godzin. Ale jeżeli biegunkę ma noworodek, trzeba natychmiast wezwać lekarza. Bywa także, że biegunka ma podłoże alergiczne, np. jest to pierwszy objaw nietolerowania przez niemowlę laktozy, czyli cukru znajdującego się w krowim mleku, lub glutenu, czyli białka znajdującego się w ziarnie naszych rodzimych zbóż. Wówczas będzie konieczna konsultacja lekarska oraz szczegółowa diagnostyka.

Zaparcia

Ból brzucha może być także objawem zaparcia. Cierpią na nie niemowlęta i starsze dzieci. U niemowląt przyczyną zaparć jest nieodpowiednia dieta karmiącej mamy lub podawanie zbyt gęstej mieszanki mlecznej. Należy pamiętać, aby mleko modyfikowane przyrządzać ściśle według przepisu z opakowania. U starszych dzieci oprócz diety zaparcia może wywoływać brak ruchu. Częstość oddawania stolca jest zmienna, za prawidłowe uważamy zarówno stolec oddawany trzy razy dziennie, jak i oddawany raz na trzy dni, pod warunkiem, że nie sprawia to problemów. Z zaparciem mamy do czynienia wtedy, gdy mimo prób dziecko nie może oddać stolca, a kiedy go odda, to stolec jest twardy, zbity i wysuszony. Zaparciom mogą oczywiście towarzyszyć pobolewania oraz wzdęcia brzuszka.

Działanie w przypadku zaparcia jest odwrotne do stosowanego przy biegunkach. Zaparcia dotyczą tych dzieci, które mają nieurozmaiconą dietę, jedzą dużo mięsa, białego pieczywa, słodyczy oraz innych ciężkostrawnych produktów. Jedzenie surowych warzyw i owoców, które zawierają błonnik, przeciwdziała zaparciom, bowiem błonnik uaktywnia ruchy robaczkowe jelit. Dobrze jest  wymasować dziecku brzuszek kolistymi ruchami od prawej do lewej strony. Jeżeli to nie pomaga, a dziecko ukończyło już pół roku życia, można podać mu pół czopka glicerynowego, a dziecku ponadrocznemu cały czopek. Środki przeczyszczające można podać dopiero po konsultacji z lekarzem, z uwagi na ryzyko wywołania biegunki. Zwykle, gdy dziecko wreszcie odda stolec, dolegliwości ze strony brzuszka ustępują.