Zamów leki onlinePoradnik o zdrowiuAplikacja mobilnaMaraton InspiracjiŁódź Maraton AptekiLekarze
Rozmiar tekstu:

Sód cenniejszy niż złoto

2007-08-24 Źródło: Czasopismo DoZ
Autor: lek. med. Ewa Pakuła

Sól kuchenna była niegdyś cenniejsza niż złoto. Dziś dostępna jest dla każdego. Bez soli czyli chlorku sodowego nie ma życia. Sód jest bowiem najważniejszym kationem płynu pozakomórkowego organizmu ludzkiego.

Sód, wraz z jonem chlorkowym utrzymuje prawidłowe stężenie osmotyczne tego płynu i osocza. Odgrywa również podstawową rolę w regulacji gospodarki wodnej i kwasowo-zasadowej oraz wpływa na stan pobudliwości komórek nerwowych i kurczliwość mięśni.

Sód przyjmujemy wraz z pożywieniem. Głównymi źródłami tego pierwiastka oprócz soli kuchennej są: wołowina, wieprzowina, wędzone mięso, konserwy, ser, zielone oliwki, chleb żytni, chipsy ziemniaczane, słone paluszki, solone orzeszki, ketchup oraz kiszona kapusta i ogórki. W celu poprawy walorów smakowych do wielu potraw dodaje się sól kuchenną.

Jak wszystko w nadmiarze, zbyt duże spożycie chlorku sodowego jest niekorzystne dla zdrowia. A większość ludzi spożywa znacznie więcej soli niż potrzebuje. Nadmiar soli kuchennej w diecie może wpływać na zatrzymanie wody w organizmie i podwyższać w ten sposób ciśnienie tętnicze krwi. W efekcie może dojść do rozwoju nadciśnienia tętniczego lub nasilenia nadciśnienia już istniejącego. Spostrzeżenie to jest oparte na obserwacji, że w krajach o wysokim spożyciu soli kuchennej, nadciśnienie tętnicze występuje szczególnie często. Tymczasem można się odzwyczaić od słonego smaku w ciągu kilku tygodni.

Zgodnie z zaleceniami WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) dobowa podaż sodu u osób dorosłych nie powinna być większa niż 3 gramy. Aby spożywać mniej soli, wystarczy do potraw dodawać zamiast soli przypraw ziołowych, jak również ograniczyć ilość artykułów spożywczych wysoko przetworzonych i gotowych.

Zawartość soli kuchennej w produktach spożywczych

(Należy pamiętać, że surowe produkty spożywcze zawierają mało chlorku sodowego, natomiast jest jej dużo w konserwach i daniach gotowych. W poniższej tabeli przedstawione są ilości produktów surowych i przetworzonych zawierających mniej więcej po 100 mg sodu)

Ilość świeżego produktu zawierającego 100 mg sodu Ilość przetworzonego produktu zawierającego 100 mg sodu
1300 g świeżych pomidorów 25 g zupy pomidorowej z puszki
2500 g warzyw strączkowych suszonych 25 g zielonego groszku konserwowego z puszki
5000 g świeżych warzyw 35 g warzyw konserwowych
3100 g surowych ziemniaków  20 g chipsów
4700 g orzeszków ziemnych w łuskach  25 g orzeszków ziemnych solonych
135 g steku surowego 1 kęs bułki typu hamburger
160 g mięsa wieprzowego surowego 8 g salami
125 g świeżej ryby 4 g śledzia typu matjas
200 ml mleka 8 g sera brie


Sól zawierają także: woda morska, sole warzywne, sól czosnkowa, kostki rosołowe, ekstrakty sosów, musztarda, ketchup, maggi, majonez i sosy do przyprawiania potraw.
Pamiętaj: 1 łyżeczka soli kuchennej = 5 g NaCl = 2 g sodu

Przemiana sodu w organizmie zależy nie tylko od wielkości spożycia tego pierwiastka, ale również od wielu czynników hormonalnych i sprawnej czynności nerek. Nadmiar spożytego sodu wydalany jest prawie wyłącznie przez nerki.

Do obniżenia stężenia sodu we krwi może dojść m. in. w następstwie:

  • wymiotów
  • biegunki
  • ciężkich chorób przewodu pokarmowego (zapalenie trzustki, niedrożność jelit, zapalenie otrzewnej)
  • oparzenia
  • stosowania tiazydowych leków moczopędnych
  • zaburzeń hormonalnych
  • różnych chorób nerek
  • niewydolności krążenia
  • marskości wątroby.Gdy stężenie sodu w osoczu spada poniżej 136 mEq/l, to rozpoznaje się wówczas hiponatremię. Objawy jej mogą być różnorodne: nadwrażliwość nerwowa, drgawki, częściowy lub całkowity bezruch. W rzadkich przypadkach może wystąpić spiączka prowadząca do śmierci. Leczenie uzależnione jest od przyczyny i stopnia nasilenia niedoboru sodu.

Do wzrostu stężenia sodu we krwi może dojść m. in. w przebiegu.:

  • gorączki i nadmiernych potów
  • biegunki
  • wymiotów
  • oparzeń
  • stosowania pętlowych leków moczopędnych
  • chorób miąższu nerek
  • zaburzeń hormonalnych
  • braku dostępu do wodyGdy stężenie sodu w osoczu wzrasta powyżej 145 mEq/l jest to tzw. hipernatremia. Dochodzi do niej wówczas gdy straty wody związane z procesami chorobowymi nie są dostatecznie wyrównywane. Jest to bardzo groźne zaburzenie, obarczone 40-60 % śmiertelnością. Często sama choroba uniemożliwia po prostu picie płynów. Głównym objawem hipernatremii jest uczucie pragnienia, a także: zmniejszenie wydzielania śliny oraz łez, osłabienie, spadek ciśnienia krwi i przyspieszenie akcji serca. Inne objawy są następstwem odwodnienia komórek mózgowych np. drżenia mięśni, bóle i zawroty głowy, drgawki, śpiączka. Leczenie ma na celu uzupełnienie niedoborów wody doustnie lub dożylnie.

Choć najczęściej chlorek sodowy kojarzy się nam z solniczką, to jednak najważniejsze zastosowanie znalazł w lecznictwie. Najczęściej jako 0,9% roztwór chlorku sodowego zwany inaczej solą fizjologiczną lub roztworem fizjologicznym soli. Roztwór chlorku sodowego o takim stężeniu podawany dożylnie działa nawadniająco i słabo moczopędnie. Stosuje się go w celu uzupełniania niedoborów płynów ustrojowych np. po zabiegach chirurgicznych i w stanach odwodnienia w wyniku obfitych wymiotów, biegunki, wstrząsu pourazowego lub oparzeń. Jałowy roztwór fizjologiczny soli zalecany jest przez okulistów do przemywania i przepłukiwania oczu.

Chlorek sodowy występuje w różnych gotowych preparatach farmaceutycznych. Są to:

  1. preparaty chlorku sodowego do nosa w postaci 0,65 % kropli lub 0,9 % żelu, które przywracają właściwą wilgotność wysuszonej błonie śluzowej nosa, poprawiają drożność przewodów nosowych, upłynniają gęstą wydzielinę i ułatwiają usunięcie jej z nosa i zatok.
  2. doustne preparaty uzupełniające niedobory wodno-elektrolitowe powstające w wyniku wymiotów lub biegunki. Są to tabletki lub saszetki z proszkiem zawierającym określone ilości chlorku sodowego, chlorku potasowego, wodorowęglanu sodowego i glukozy, które rozpuszcza się przez użyciem w wodzie. Taki roztwór można podawać niemowlętom, dzieciom i osobom dorosłym. Należy pić go małymi porcjami, ale często.
  3. Gotowe płyny z solą fizjologiczną lub płyny wieloelektrolitowe do podawania dożylnego.
Autorem artykułu 'Sód cenniejszy niż złoto' jest lek. med. Ewa Pakuła . Kopiowanie treści bez zgody redakcji zabronione.

Tagi: chlorek sodowy hiponatremia nadciśnienie tętnicze obrzęk sód sól jodowana
Jak zapobiegać żylakom
Jak zapobiegać żylakom
Żylaki nóg to powszechna dolegliwość. W krajach uprzemysłowionych występują u 20 do 50% osób dorosłych, a częstość ich pojawiania się (...) więcej »
Lato z komarami
Lato z komarami
W czasie wakacji nie da się uniknąć ukąszenia przez owady. Komary, gzy, szerszenie, osy, czy kleszcze, stają się naszą zmorą. Jak (...) więcej »
Nadciśnienie tętnicze
Nadciśnienie tętnicze
Leczenie nadciśnienia tętniczego – najczęściej zadawane pytania więcej »
Witaminy na przeziębienie
Witaminy na przeziębienie
Określone ilości witamin i minerałów konieczne są do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Większość lekarzy jest zgodnych co do (...) więcej »

Twój koszyk Przechowalnia

Suma: 0 zł
Brak produktów w koszyku.
DARMOWA DOSTAWA W 24-72h
Zamknij [X]

Zaloguj się do swojego profilu!

Wprowadź w pola poniżej swój login i hasło.
Email:
Hasło:
Masz konto na Facebooku? Zaloguj się przy pomocy profilu Facebook i zamów leki!
Zaloguj się
Nie masz konta?
Załóż je bezpłatnie już dziś.
Nie pamiętasz hasła?
Skorzystaj z opcji przypomnienia.
Zamknij [X]
Wylogowanie
W Twoim koszyku znajduje się zamówienie na 0 produkty, które nie zostało skierowane do realizacji w aptece.
Czy na pewno chcesz się wylogować?

DOZ.PL - Portal Dbam o Zdrowie
Copyright (C) DOZ.PL Sp. z o.o. 2007 - 2013
Zbąszyńska 3, 91-342 Łódź
NIP 537-249-29-24, KRS 301254
Infolinia: 800 111 204

Redakcja doz.pl

Piotr Gmurek
tel: +48 (42) 200 71 31pgmurek@doz.pl

Reklama w doz.pl

Ewa Dudekedudek@doz.plreklama@doz.pl

Współpraca z producentami

Michał Kudłacikmkudlacik@doz.pl

Współpraca

Jesteś producentem, farmaceutą?Kliknij tutaj