Krztusiec jest to ostra choroba zakaźna dróg oddechowych, przebiegająca z charakterystycznym, napadowym kaszlem i dusznością.

Epidemiologia:
Równie często chorują dzieci jak i dorośli, którzy nigdy wcześniej nie chorowali, lub utracili odporność, mimo szczepień wykonanych w dzieciństwie.

Przyczyny:
Za chorobę odpowiedzialne są bakterie Bordetella pertussis. Źródłem zakażenia są osoby chore na koklusz, które wydalają pałeczki krztuśca w wydzielinie górnych dróg oddechowych. Zakażenie szerzy się zatem drogą powietrzno-kropelkową. Krztuścem można zarazić się wyłącznie w wyniku bezpośredniego kontaktu z chorymi.

Objawy:
Okres wylęgania bakterii wynosi średnio tydzień. W przebiegu choroby można wyróżnić trzy okresy.

Okres pierwszy (7- 14 dni) jest okresem o największej zaraźliwości, a należy pamiętać, że około 90 % osób mających styczność z chorym ulega zakażeniu. W tym czasie pojawiają się nieżyt nosa, gardła, oskrzeli, spojówek. Występuje stan podgorączkowy, oraz nasilający się suchy kaszel.

Okres drugi trwa około 2-4 tygodnie. W tym czasie narasta charakterystyczny, napadowy kaszel, występujący głównie nocą. Towarzyszą temu duszność, bezdechy, wymioty, wykrztuszanie gęstego śluzu. W obrębie twarzy i szyi pojawiają się wybroczyny. Napad kaszlu mogą wywołać m.in. bodźce dźwiękowe, zajrzenie dziecku do gardła, ssanie piersi podczas karmienia. U niemowląt objawia się łzawieniem oczu, duszeniem się, bezdechem.

Okres trzeci trwa około 1-2 tygodni - nawet do roku. W tym czasie stopniowo ustępują wszystkie objawy.


Rozpoznanie:
Rozpoznanie ustalane jest na podstawie objawów klinicznych oraz badań laboratoryjnych (morfologia), bakteriologicznych (polegają na pobraniu wymazu z jamy nosowo-gardłowej i hodowli w ten sposób pozyskanych bakterii), serologicznych (test na występowanie we krwi chorego przeciwciał specyficznych dla pałeczki krztuśca).

Leczenie:
Oprócz antybiotyków stosuje się leczenie objawowe- łagodzące kaszel, zmniejszające wymioty i uspokajające dziecko. Pokój dziecka powinien być często wietrzony i nawilżany, gdyż chłodne i wilgotne powietrze prowokuje mniej ataków kaszlu, niż powietrze cieple i suche. Wskazany jest pobyt w szpitalu, zwłaszcza w przypadku niemowląt.

Metodą zapobiegania jest szczepienie jednak odporność po szczepieniu jak i po przechorowaniu nie trwa wiecznie, zwykle zmniejsza się po upływie 5-10 lat.