Dysfunkcja węzła zatokowego prowadzi do nieodpowiedniej częstotliwości rytmu zatokowego, czasem zbyt wolnej by utrzymać równowagę w krążeniu. Prowadzi to do objawów klinicznych i arytmii.

Epidemiologia: zespół chorego węzła zatokowego może zostać zdiagnozowany w każdym wieku, ale występuje wyraźna zależność związana ze starszym wiekiem.

Przyczyny: układ przewodzący serca to grupa komórek mięśnia sercowego mająca zdolność do wytwarzania i przewodzenia rytmicznych impulsów nerwowych wywołujących skurcz serca.

Składa się z węzła zatokowego, węzła przedsionkowo - komorowego i pęczka Hisa. Węzeł zatokowy (zatokowo-przedsionkowy) położony jest w prawym przedsionku serca. Pełni on nadrzędną funkcję w całym układzie jako naturalny rozrusznik serca (funkcja bodźcotwórcza). Węzeł przedsionkowo-komorowy jest stacją przekaźnikową dla impulsów nerwowych płynących z przedsionków do komór.

Pęczek przedsionkowo-komorowy (Hisa), z kolei, położony w obrębie przegrody międzykomorowej, stanowi przedłużenie węzła przedsionkowo-komorowego. W górnej, błoniastej części przegrody dzieli się na dwie odnogi - prawą i lewą. Odnogi kończą się włóknami Purkiniego na powierzchni poszczególnych komórek mięśnia serca. W ten sposób pobudzenie przewodzone włóknami Purkiniego dociera do komórek mięśniowych komór.

Dysfunkcja węzła zatokowego to zespół nieprawidłowości prowadzących do nieodpowiedniej częstotliwości rytmu zatokowego i pracy serca. Zaburzenia te mogą mieć charakter przejściowy lub stały i wówczas mamy do czynienia z zespołem chorego węzła zatokowego.

Najczęstszymi przyczynami dysfunkcji węzła zatokowego są choroba niedokrwienna serca, kardiomiopatie, choroby tkanki łącznej, uszkodzenia pooperacyjne, niedoczynność tarczycy, wzrost ciśnienia śródczaszkowego, wysoki poziom potasu.

Objawy: głównymi objawami są napady utraty przytomności – napady MAS, zawroty głowy, mroczki przed oczyma, zaburzenia koncentracji, pogorszenie tolerancji wysiłku, niewydolność serca, kołatanie serca.

Ważne jest również zebranie szczegółowych informacji na temat leków przyjmowanych przez chorego, ponieważ wiele z nich hamuje automatyzm i przewodzenie w węźle zatokowym.

Leczenie: jeśli przyczyną dysfunkcji węzła zatokowego są czynniki niezwiązane z samym węzłem, należy dążyć do optymalizacji leczenia choroby podstawowej oraz odstawić leki mogące wywoływać bradykardię. U objawowych chorych z zespołem chorego węzła zatokowego należy wszczepić układ stymulujący serce (rozrusznik).