Encyklopedia zdrowia - terminy,
choroby, objawy, badania

Dzięki encyklopedii zdrowia poszerzysz swoją wiedzę z zakresu terminów stosowanych w medycynie. Zobacz, jakie są objawy i jak leczy się powszechne choroby, poszukaj znaczenia pojęć medycznych. Sprawdź, na czym polegają najpowszechniejsze badania lekarskie. Skorzystaj z wyszukiwarki terminów lub wybierz kategorię z listy poniżej.

   Terminy medyczne

Witamina C, kwas askorbowy

Kwas askorbinowy (kwas L-askorbowy, kwas askorbinowy, witamina przeciwgnilcowa) jest witaminą rozpuszczalną w wodzie, bardzo wrażliwą na działanie różnych czynników zewnętrznych. Gotowanie, wielokrotne odgrzewanie, rozmrażanie w temperaturze pokojowej i wyższej zmniejsza jej zawartość w produktach, w których występuje (np. w cytrynie dodawanej do gorącej herbaty). Zwiędnięte, uszkodzone warzywa, zbyt dokładnie myte (szorowane), przechowywane w temperaturze wyższej niż 4-5oC również tracą znaczną ilość witaminy C. To samo dzieje się, gdy drobno pokrojone warzywa wystawione są przez dłuższy czas na działanie powietrza i światła. Najlepiej jest zjadać surowe owoce i warzywa lub też gotować je krótko w małej ilości wody lub na parze oraz spożyć zaraz po przygotowaniu.

Rola w organizmie:
Bierze udział w licznych procesach metabolicznych, zachodzących w naszym organizmie, przemianie węglowodanów, białek i tłuszczów, metabolizmie tkanki nerwowej, syntezie niektórych hormonów, hemoglobiny, erytrocytów, karnityny, która przyspiesza spalanie tłuszczów. Stymuluje syntezę kolagenu – białka, które występuje we wszystkich tkankach naszego organizmu. Z nim wiąże się w dużej mierze rola kwasu askorbinowego. Kolagen występuje w ścianach naczyń krwionośnych, skórze, oku, ścięgnach, kręgach w kręgosłupie itp. odpowiadając za ich prawidłowy kształt i sprawność. Przyspiesza gojenie się ran, złamań, sińców, zapobiega krwawieniom z dziąseł. Witamina C jest najpowszechniej występującym w naszym organizmie przeciwutleniaczem, bierze udział w procesach detoksykacyjnych, chroni tkanki organizmu przed wolnymi rodnikami oraz zmniejsza uszkodzenia komórek powstałe w wyniku starzenia się, nowotworów, reumatoidalnego zapalenia stawów oraz chorób serca. Hamuje przekształcanie się azotanów (konserwantów używanych m.in. do konserwowania mięsa i jego przetworów) w rakotwórcze nitrozoaminy. Obniża ciśnienie krwi, zapobiega nadciśnieniu, hamuje rozwój zaćmy, zmniejsza ryzyko wystąpienia nowotworów jamy ustnej, przełyku, żołądka, wątroby, odbytnicy, szyjki macicy oraz płuc poprzez niszczenie wolnych rodników. Reguluje stężenie glukozy we krwi, wpływa na syntezę oraz przemianę cholesterolu w składniki żółci, obniża poziom LDL (złego cholesterolu) podwyższając poziom HDL (dobrego cholesterolu). Hamuje odkładanie się cholesterolu w ścianach naczyń krwionośnych. Poprzez wzrost produkcji prostaglandyn obniża ryzyko zachorowania na choroby serca, miażdżycę i udar. Wpływa na płodność u mężczyzn, zmniejsza reakcje alergiczne, zwiększa przyswajanie żelaza. Zwiększone zapotrzebowanie na witaminę C występuje podczas gorączki, zakażenia, przy poparzeniach, chorobach serca, nerek i wątroby, ciężkim wysiłku fizycznym, przewlekłym stresie, u palaczy, alkoholików oraz podczas przyjmowania niektórych leków, np. barbituranów, kwasu acetylosalicylowego, sulfonamidów, tetracyklin czy też doustnych środków antykoncepcyjnych. Witamina C jest powszechnie stosowana w prewencji oraz przy przeziębieniach, infekcjach i grypie. Nie znaleziono jednak potwierdzenia by miało to jakikolwiek wpływ na przebieg, złagodzenie objawów lub zapadalność na te choroby.


Niedobór (awitaminoza):
Obecnie występuje niezwykle rzadko. Awitaminoza wywołuje chorobę zwaną szkorbutem (inaczej gnilicą), której objawami są:
- bóle reumatyczne,
- brak apetytu,
- senność,
- ogólne osłabienie,
- hyperkeratoza czyli nadmierne rogowacenie naskórka i krwawe wybroczyny na skórze,
- utrudnienie gojenia się ran,
- dziąsła stają się gąbczaste, krwawią,
- zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i zębodołów, co powoduje ruszanie się i wypadanie zębów,
- zaburzenia wzrostu zębów i wytwarzania szkliwa u dzieci,
- skóra staje się wysuszona i łuszczy się,
- bóle kości,
- skurcze mięśni.
Niskie stężenie kwasu askorbinowego może być przyczyną schorzeń żołądka, obniżenia odporności na zakażenia, przeziębienia.

Przedawkowanie (hiperwitaminoza):
Trudno jest przedawkować witaminę C, gdyż jej nadmiar wydalany jest z moczem i potem. Nie jest magazynowana w organizmie. Dawki powyżej 1g dziennie powodują powstawanie kamieni nerkowych. Bardzo duże dawki powodują biegunkę, nudności, wymioty, kurcze żołądka, spadek wchłaniania i aktywności miedzi i selenu, wzmożone oddawanie moczu oraz spadek odporności organizmu. Przyjmowanie dużych dawek przez dłuższy czas może spowodować uzależnienie od kwasu askorbinowego.


Źródła w pożywieniu:
Organizm człowieka nie jest w stanie wytwarzać witaminy C, dlatego jej głównym naturalnym źródłem jest pożywienie:
- mleko,
- jaja,
- produkty zbożowe,
- ziemniaki, brukselka, kapusta, seler, papryka, kalarepa, pomidory,
- owoce cytrusowe,
- czarna porzeczka, truskawki, maliny ,dzika róża.

Na co zwracać uwagę przy wyborze preparatów na gardło?

2014-12-17