Problemy z zajściem w ciążę - przyczyny

O niepłodności możemy mówić wtedy, gdy kobieta nie może zajść w ciążę po roku – dwóch regularnego współżycia płciowego z przeciętną częstotliwością 3 - 4 stosunki tygodniowo, bez stosowania żadnych metod i środków antykoncepcji. Jakie są tego przyczyny?

O niepłodności możemy mówić wtedy, gdy kobieta nie może zajść w ciążę po roku – dwóch regularnego współżycia płciowego z przeciętną częstotliwością 3 - 4 stosunki tygodniowo, bez stosowania żadnych metod i środków antykoncepcji. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) niepłodność jest chorobą społeczną. Niepłodność ma swoją specyfikę, jest to bowiem zawsze choroba dwojga ludzi (pary), a nie pojedynczej osoby. W Polsce mówimy o dwóch rodzajach niepłodności: o niemożności zajścia w ciążę oraz o niemożności donoszenia ciąży. Mówimy tez o niepłodności całkowitej (absolutna, bezwzględna) oraz względnej czyli okresowej, najczęściej pochodzenia psychogennego. 

W dzisiejszych czasach pary dość późno podejmują decyzję o ciąży i porodzie. Zmniejszają tym znacząco szanse na zajście i donoszenie ciąży.

Niepłodność ze strony kobiety szacuje się na ok. 45 - 50% wszystkich jej przyczyn. Jeden z podziałów owego stanu rzeczy opiera się na budowie anatomicznej żeńskich narządów rozrodczych. I tak możemy wyróżnić czynniki niepłodności:

Jajnikowy

Zaburzenia hormonalne, które można rozpoznać na podstawie skróconej 2 fazy cyklu miesięcznego oraz obniżenia stężenia progesteronu mierzonego 7 dni po domniemanej owulacji (jajeczkowaniu). Zaburzenia owulacji tj. oligoowulacje (skąpe jajeczkowanie) oraz anowulacje (brak jajeczkowania), które przebiegają z zaburzeniami rytmu krwawień miesiączkowych (brak miesiączki lub rzadkie miesiączki).
 
Przyczynami powyższych zaburzeń mogą być: 

• stany zapalne jajników;
• degeneracja jajników;
• procesy nowotworowe;
• endometrioza;
• pierwotny defekt jajnika;
• brak jajnika/ów.

Jajowodowy

Aby doszło do zapłodnienia, jajowód musi prawidłowo funkcjonować, być drożny i ruchomy oraz mieć prawidłowy stan błony śluzowej. Stopień uszkodzenia jajowodów może być różny. Najczęstszą przyczyną są incydenty zapalne jajników i jajowodów, zrosty okołojajnikowe i jajowodowe, wodniaki jajowodów, wady wrodzone jajowodów (brak jajowodów lub całkowita niedrożność jajowodów), przerost oraz obrzęk błony śluzowej jajowodów, skurcz mechaniczny jajowodów.

Maciczny

Macica jest jedynym miejscem, w którym zarodek może się prawidłowo zagnieździć i rozwijać, dlatego jej stan anatomiczny i czynnościowy jest bardzo ważny. Jednym z defektów macicy mogą być jej wady wrodzone (np.: macica podwójna, macica dwurożna, jednorożna, brak macicy, niedorozwój macicy). Inną przyczyną mogą być przegrody wewnątrzmaciczne, zrosty pozapalne oraz powstałe po wcześniejszym wyłyżeczkowaniu, polipy macicy, mięśniaki macicy, zapalenie endometrium (błony śluzowej macicy). Mają także znaczenie wielkość i położenie macicy. Częściej też u niepłodnych kobiet występuje endometrioza.

Szyjkowy

Duże znaczenie mają parametry śluzu szyjkowego, do których należą: ilość, przejrzystość i ciągliwość śluzu. Dużą rolę odgrywają też wady anatomiczne szyjki (np. wrodzone zarośnięcie szyjki), rozdarcia szyjki, blizny, nadżerki. Warto też wspomnieć, iż niektóre kobiety wytwarzają przeciwciała, znajdujące się w śluzie szyjki, które skierowane są przeciwko plemnikom i powodują ich zlepianie się, obumarcie i niemożność zapłodnienia.

Pochwowy

W tym przypadku znaczenie mają: kształt pochwy, jej wymiary, wrodzone wady w budowie pochwy oraz jej stan bakteriologiczny.

Inną przyczyną niepłodności ze strony kobiety mogą być zaburzenia układu nerwowego, zaburzenia psychiczne oraz zaburzenia czynnościowe.

 Czynnik męski niepłodności szacuje się na ok. 35 - 40 % wszystkich jej przyczyn. Rozpoznanie męskiego czynnika niepłodności opiera się przede wszystkim na wynikach badania nasienia. Na podstawie wyników podstawowego badania nasienia i zgodnie z kryteriami WHO wyróżnia się następujące grupy pacjentów:

• normospermia - gdy parametry określone przez WHO są w normie (powyżej 20 milionów plemników w 1 ml nasienia, czyli ejakulatu);
• oligozoospermia - gdy liczba plemników w 1ml nasienia jest niższa od 20 milionów; astenozoospermia - gdy występuje mniej niż 25% plemników wykazujących ruch szybki postępowy;
• tetratozoospermia - gdy jest mniej niż 30% plemników o prawidłowej budowie; oligoastenotetratozoospermia - gdy zaburzenia dotyczą koncentracji plemników, ruchliwości i budowie;
• azoospermia - gdy brak plemników w ejakulacie;
• aspermia - gdy brak ejakulatu.

Do innych choć rzadszych przyczyn niepłodności ze strony mężczyzny należą: 

• zaburzenia budowy anatomicznej męskich narządów rozrodczych (zaburzenia budowy jąder, powodujące zaburzenia ich czynności, zaburzenia w transporcie nasienia, niewydolność układu kanalikowego, wady rozwojowe);
• przyczyny hormonalne związane z męskimi hormonami płciowymi
• zaburzenia układu nerwowego;
• niedoczynność tarczycy;
• nadczynność i niedoczynność kory nadnerczy;
• zaburzenia czynnościowe (zbyt rzadkie lub zbyt częste stosunki, zaburzenia wytrysku);
• zaburzenia psychiczne.

W części przypadków cukrzyca ogranicza potencję i płodność!

 W 10 - 20% przypadków przyczyny niepłodności nie udaje się ustalić. Nie wiadomo dlaczego kobieta nie zachodzi w ciążę pomimo regularnego miesiączkowania, prawidłowych owulacyjnych cyklów płciowych, prawidłowego stanu anatomicznego narządu rozrodczego żeńskiego i pomimo prawidłowych parametrów nasienia. Taką niepłodność nazywamy idiopatyczną.

Niepłodność może prowadzić do bardzo głębokich zmian w układzie partnerskim, a u ich podłoża leżą nadzieja przeplatająca się ze smutkiem i rozpaczą, poczucie winy i wzajemne oskarżenia. Także życie seksualne traci swą spontaniczność, stając się „narzędziem” służącym do osiągnięcia celu.