Szałwia lekarska - Salvia officinalis - zastosowanie, działanie i opis

Czym jest Szałwia lekarska

Szałwia lekarska jest półkrzewem naturalnie występującym w krajach basenu
Morza Śródziemnego.
Surowiec leczniczy stanowią liście szałwii lekarskiej, które są zbierane w maju
bezpośrednio przed okresem kwitnienia, a następnie suszone
w temperaturze poniżej 35˚C, w zacienieniu przy lekkim przewiewie.

Działanie i właściwości lecznicze Szałwii lekarskiej

Preparaty z liści szałwii:

  • znane są w lecznictwie przede wszystkim, dzięki silnemu działaniu przeciwzapalnemu
  • zmniejszają przekrwienie (a tym samym zaczerwienienie) błon śluzowych i skóry
  • ograniczają drobne krwawienia z naczyń włosowatych
  • stosowane zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie (na skórę i błony śluzowe) działają przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo
  • hamują wzrost wielu drobnoustrojów chorobotwórczych
  • wykazują niewielkie działanie żółciopędne
  • w problemach z miesiączkowaniem, objawiających się zmniejszonym
    (niemal zanikowym) krwawieniem pobudzają miesiączkowanie,
    poprzez działanie estrogenne
  • ograniczają zbytnią laktację u kobiet karmiących
  • hamują samoczynne wycieki mleka u matek karmiących
  • stosowane doustnie znajdują zastosowanie w nadmiernej potliwości.

Stwierdzono, że zawarte w wyciągach z szałwii składniki po podaniu doustnym ograniczają zbyt intensywną fermentację, regulują nadmierny wzrost jelitowej flory bakteryjnej, zmniejszają napięcie mięśniówki jelit oraz przeciwdziałają gromadzeniu się gazów, co przynosi ulgę przy bolesnych wzdęciach.

Po zastosowaniu nalewki działanie ograniczające pocenie występuje już po 2-3 godzinach i może się utrzymywać nawet przez kilka dni.

Ponadto napary z szałwii wykazują niewielkie działanie hipoglikemiczne
(obniżające poziom cukru).

Zastosowanie Szałwii lekarskiej

  • Stany zapalne jamy ustnej, dziąseł, gardła
  • Stany zapalne błony śluzowej przewodu pokarmowego
  • Mikrokrwawienia w obrębie jelit
  • Bóle brzucha, wzdęcia spowodowane nadmierną fermentacją jelitową
  • Biegunka
  • Osłabienie perystaltyki jelit, spowodowane ich nadmiernym skurczem
  • Nieżyty jamy ustnej, gardła
  • Nieżyt oskrzeli, utrudnione odkrztuszanie, kaszel
  • Pomocniczo w stanach początkowych cukrzycy
  • Nadmierna potliwość
  • Nadmierna laktacja
  • Zbyt skąpe miesiączkowanie
  • Dolegliwości skórne, uszkodzenia naskórka (okłady, płukanki)
  • Świąd, stany zapalne sromu, upławy ( w postaci okładów, irygacji, kąpieli)

Sposoby użycia Szałwii lekarskiej

Napar z liści szałwii

1-2 łyżeczki surowca (liści szałwii) zalewamy ½ szkl. wrzącej wody i zaparzamy pod przykryciem przez 10 minut, następnie odstawiamy na 10 minut, po czym przecedzamy.

  • W nieżycie żołądka i jelit, biegunce, nadmiernej laktacji u kobiet karmiących pić 1-3 razy dziennie ½ szkl. przed jedzeniem
  • W braku łaknienia pić 2-3 razy dziennie 1-2 łyżki naparu 30 minut przed posiłkiem
  • Zewnętrznie do płukania jamy ustnej i gardła, przymoczek, irygacji, przemywania zewnętrznych dróg płciowych

Nalewka z liści szałwii

25 gram wysuszonych liści szałwii zalewamy 230 ml 40% alkoholu lub 95 ml 96% alkoholu i macerujemy 14 dni, przy czym całość kilka razy dziennie wstrząsamy. Następnie dokładnie przecedzamy (w tym również odciskamy liście) i uzyskany płyn przechowujemy w lodówce.

  • W nadmiernej potliwości stosować ½- ¾ łyżeczki przygotowanej nalewki z szałwii rozcieńczonej w ¼ szklanki wody.
  •  Zewnętrznie do płukania jamy ustnej i gardła stosować łyżeczkę nalewki z szałwii rozcieńczonej w ½ szklanki wody

Możliwe skutki uboczne

Długotrwałe stosowanie doustne przetworów etanolowych lub olejku eterycznego
z liści szałwii może powodować wystąpienie: wymiotów, nudności, a także drgawek.
Czynnikiem ograniczającym zastosowanie wewnętrzne liści szałwii jest obecność
w olejku eterycznym tujonu (dzięki niemu surowiec posiada aromatyczny zapach
i gorzkawy smak).

Ostrzeżenia

  • Olejku eterycznego oraz wyciągu z liści szałwii nie należy stosować u kobiet w ciąży.
  • Napar z liścia szałwii powoduje zmniejszenie laktacji.
  • Należy go jednak stosować z umiarem, ponieważ może doprowadzić
    do całkowitego zaniku pokarmu.

Przed zastosowaniem należy sprawdzić datę ważności podaną na opakowaniu.
Nie należy stosować po terminie ważności.
Należy przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci,
w zamkniętych opakowaniach, zgodnie z wymaganiami producenta, chronić
od światła, wilgoci i wpływu obcych zapachów.

Ciekawostka

Szałwia i izolowany z niej olejek eteryczny są stosowane w kosmetyce jako preparaty odkażające, zwężające rozszerzone pory oraz zmniejszające wydzielanie sebum.