Gałka oczna, oko

Podstawowe informacje
Znajdź lekarza Neurochirurgia
Okulistyka
Encyklopedia leków Neurochirurgia
Okulistyka

Gałka oczna (bulbus oculi) - element narządu wzroku mający kształt zbliżony do kuli o promieniu około 12 mm. Jej masa 6,3 – 7,8 g. Zajmuje najszerszą, przednią część oczodołu. Jej odległość od ścian oczodołu nie przekracza 1 cm. Ściany gałki ocznej stanowią trzy błony:

1.Błona włóknista (tunica fibrosa bulbi) - jest najbardziej zewnętrzną błoną, składa się z części przedniej, przezroczystej – rogówki (cornea) i z części tylnej, nieprzezroczystej – twardówki (sclera). Rogówka jest "wprawiona w twardówkę" podobnie jak szkiełko do zegarka. Dzięki zdolności do silnego załamywania światła rogówka bierze udział w procesie ostrości widzenia. Silne unerwienie powoduje, że każde, nawet najlżejsze podrażnienie powoduje znaczny ból.

Przednia część twardówki widoczna jest z zewnątrz jako tzw. białko oka. Jej głównym zadaniem jest utrzymanie prawidłowego kształtu gałki ocznej, a także ochrona oka przed urazami mechanicznymi. W tylnej części twardówki widoczny jest kanał twardówki, przez który z gałki ocznej wychodzi nerw wzrokowy z naczyniami. Na pograniczu rogówki i twardówki biegnie żyła zwana zatoką żylną twardówki, która odprowadza do krążenia nadmiar cieczy wodnistej wyprodukowanej ciało rzęskowe.

2.Błona naczyniowa (tunica vasculosa bulbi) składa się z tęczówki (iris), ciała rzęskowego (corpus ciliare) i naczyniówki (choroidea).

Tęczówka stanowi przednią część błony. Przy oglądaniu od przodu widoczna jest jako barwny krążek mający w środku otwór o zmiennej wielkości zwany źrenicą (pupilla). Tęczówka oprócz barwnika, który decyduje o kolorze oczu i bogatych splotów włosowatych naczyń krwionośnych, zawiera również mięśnie gładkie decydujące o wielkości źrenicy. Są to mięsień zwieracz i mięsień rozwieracz źrenicy. Dzięki skurczom mięśni mózg człowieka reguluje dopływ światła do wnętrza oka, w zależności od jego natężenia w otoczeniu.

W ciele rzęskowym znajdują się liczne naczynia krwionośne włosowate oraz mięsień rzęskowy (musculus ciliaris), który wraz z aparatem zawieszającym soczewkę i z samą soczewką biorą istotny udział w procesie akomodacji. Granicę między ciałem rzęskowym, a naczyniówką stanowi rąbek zębaty.

Naczyniówka stanowi tylną część błony naczyniowej i jest gąbczastą tkanką zawierającą liczne naczynia krwionośne. Odżywia zewnętrzne warstwy siatkówki, a szczególnie jej warstwę receptorową (komórki nerwowe czopkonośne i pręcikonośne)

3.Błona wewnętrzna (tunica interna bulbi) – inaczej zwana siatkówką (retina). Składa się z dwóch części: cześci receptorowej i części ślepej siatkówki.

Część receptorowa siatkówki stanowi 2/3 tylne siatkówki i odbiera wrażenia świetlne. Ma złożoną, dziesięciowarstwową budowę i czerwone zabarwienie dzięki zawartym w jej komórkach barwniku - rodopsynie. Najważniejszym składnikiem siatkówki są receptorowe komórki światłoczułe – pręciki i czopki. W miejscu, w którym siatkówkę opuszcza nerw wzrokowy tj. 1,5 mm przyśrodkowo od tylnego bieguna siatkówki, występuje tarcza nerwu wzrokowego nie mający w ogóle elementów światłoczułych ("plamka ślepa"). Największa wrażliwość na barwy i światło występuje w miejscu plamki żółtej, przez którą przechodzi oś wzrokowa; jest tutaj także największe nagromadzenie czopków.

Wewnątrz gałki ocznej znajduje się ciecz wodnista wypełniająca komory oka, ciało szkliste oraz soczewka.