Gronkowce

Gronkowce (łac. Staphylococcus) – są to występujące w skupiskach bakterie Gram-dodatnie. Są to małe komórki występujące w skupiskach przypominających grona – stąd pochodzi nazwa rodzajowa. Gronkowce wytwarzają enzymy oraz toksyny, które uwalniane poza komórkę bakteryjną wywołują kliniczne objawy wskazujące na rozwój infekcji. Rodzaj Staphylococcus obejmuje około 30 gatunków, z których największe znaczenie z medycznego punktu widzenia mają:

  • Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty). Schorzenia wywoływane przez gronkowca złocistego można podzielić na trzy grupy:
    a) zakażenia inwazyjne – zwykle miejscowe zakażenia ropne, najczęściej zapalenia zatok, ucha środkowego, zakażenia pooperacyjne oraz czyraki. Ponadto często dochodzi do pourazowych zapaleń kości lub szpiku kostnego oraz sepsy w u pacjentów z osłabioną odpornością. Gronkowiec złocisty może również wywołać zapalenie płuc będące powikłaniem grypy.
    b) zatrucia pokarmowe – rozwijają się w wyniku spożycia pokarmu zawierającego toksynę gronkowca.
    c) infekcje mieszane – do tej grupy zalicza się złuszczające zapalenie skóry, pęcherzyce oraz liszajec. Ponadto niektóre szczepy produkują toksynę, która może wywoływać wstrząs toksyczny.

    Obecność gronkowca w organizmie człowieka nie zawsze wywołuje objawy chorobowe. Ocenia się, że w ciągu życia nawet połowa populacji okresowo jest nosicielami gronkowaca złocistego. W takim wypadku bakteria kolonizuje zwykle jamę nosową.

  • Staphylococcus epidermidis – bakteria będąca normalnym składnikiem flory bakteryjnej pokrywającej błony śluzowe oraz skórę człowieka. W zwykłych warunkach nie wywołuje objawów chorobowych. Wykazuje zdolność przylegania do sztucznych powierzchni, dlatego często wywołuje zakażenia u pacjentów z ciałami obcymi w organizmie na przykład cewnikami, endoprotezami, sztucznymi zastawkami lub rozrusznikami serca.

  • Staphylococcus saprophyticus – często wywołuje zakażenia układu moczowego u młodych kobiet.

    Leczenie zakażeń gronkowcowych polega na podawaniu antybiotyków, najczęściej z grupy penicylin.