Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego

Wyrostek robaczkowy ma postać szczątkową i dla ludzi nie jest narządem niezbędnym do życia. Stanowi on podłużne uwypuklenie jelita grubego wyrastające z jego początkowej części zwanej kątnicą, poniżej ujścia jelita cienkiego do jelita grubego.

Przyczyny:
Najczęstszą przyczyną zapalenia wyrostka jest:

  • zamknięcie świata wyrostka robaczkowego przez np. masy kałowe,
  • ucisk,
  • stan zapalny toczący się w pobliżu,
  • guz, nowotwór wywodzący się z okolicznych narządów.

    Rzadkimi przyczynami zamknięcia światła wyrostka mogą być pasożyty, ciała obce, a u dzieci przerost tkanki chłonnej znajdującej się w ścianie wyrostka.

    Objawy:
    Typowo, ostre zapalenie wyrostka robaczkowego zaczyna się od nieokreślonego, rozlanego bólu w nadbrzuszu, który po kilku godzinach lokalizuje się, schodząc w dół, w okolicę prawego dołu biodrowego. Ból ten nasila się podczas ruchów i kaszlu, dlatego chory zazwyczaj leży nieruchomo w jednej, dogodnej dla niego pozycji z podkurczonymi nogami. Następnie dołączają się wymioty, a później gorączka do 38°C z przyspieszonym tętnem. Przy nietypowym położeniu wyrostka – np. za pęcherzem moczowym – mogą dominować dolegliwości ze strony układu moczowego, m.in. parcie na pęcherz, częste oddawanie moczu.

    Rozpoznanie:
    Podstawą rozpoznania jest dokładnie zebrany wywiad i przeprowadzone badanie lekarskie. W trakcie badania stwierdza się pewne charakterystyczne objawy mogące sugerować rozpoznanie zapalenia wyrostka robaczkowego. Są to objaw Jaworskiego (w trakcie badania pacjent w pozycji leżącej podnosi prawą kończynę dolną do góry. Następnie badający naciska palcami dłoni okolicę wyrostka robaczkowego, a pacjent jednocześnie opuszcza wyprostowaną w stawie kolanowym kończynę.

    Objaw uznaje się za dodatni, gdy w trakcie opuszczania kończyny pojawia się narastający ból) i objaw Rovsinga. Badający układa swoje dłonie jedna na drugiej w okolicy lewego dołu biodrowego i stopniowo przesuwa dłonie w kierunku antyperystaltycznym do lewego zgięcia okrężnicy. W wyniku badania dochodzi do wzrostu ciśnienia gazów w okrężnicy, co rozciąga kątnicy i wyrostek robaczkowy. W przypadku zapalenia wyrostka robaczkowego wyzwoli to ból w prawym dolnym kwadrancie brzucha - dodatni objaw Rovsinga.

    Występuje także bolesność uciskowa i obrona mięśniowa, najsilniejsza w punkcie McBurneya - jest to punkt położony w połowie linii łączącej kolec przedni górny kości biodrowej z pępkiem. W przypadku rozlania pęcherzyka dodatkowo dodatnie będą objawy otrzewnowe: bolesność przy oderwaniu ręki od powłok brzusznych po ucisku (objaw Blumberga). Poza tym należy wykonać badanie moczu, morfologię, USG jamy brzusznej.

    Leczenie:
    Leczenie polega na operacyjnym usunięciu wyrostka metodą tradycyjną lub laparoskopową. Chorego z naciekiem okołowyrostkowym leczy się zachowawczo antybiotykami i najczęściej po kilku tygodniach guz zapalny ulega wchłonięciu.