Nadczynność przytarczyc

Podstawowe informacje
Znajdź lekarza Chirurgia ogólna
Endokrynologia
Nefrologia
Encyklopedia leków Chirurgia ogólna
Endokrynologia
Nefrologia

Przytarczyce to gruczoły wydzielania wewnętrznego występujące najczęściej w liczbie czterech i zlokalizowane są w bliskiej okolicy tarczycy. Zdarza się jednak, że przytarczyce położone są wewnątrz miąższu tarczycy lub w śródpiersiu. Gruczoły te grają główną rolę w procesie regulacji gospodarki wapniowej.

Wydzielają hormon zwany parathormonem (PTH), który wraz z kalcytoniną – hormonem wydzielanym przez komórki C tarczycy i aktywną postacią witaminy D3 uczestniczy w regulacji gospodarki wapniowej. Wydzielanie PTH jest regulowane przez układy sprzężeń zwrotnych. Jeden zależny jest od poziomu wapnia w surowicy. Jeśli jest on niski, to następuje pobudzenie przytarczyc do wydzielania PTH, natomiast wysoki poziom wapnia hamuje to wydzielanie. Drugi uzależniony jest od poziomu aktywnej postaci witaminy D3 w surowicy – spadek stężenia witaminy D3 pobudza wydzielanie PTH przez przytarczyce, a jej wzrost hamuje.

PTH, działając na poziomie kości, nerek i układu pokarmowego powoduje zwiększenie poziomu wapnia w surowicy oraz spadek stężenia fosforanów.

Przyczyny:
Nadczynność przytarczyc to stan nadmiernego wytwarzania i wydzielania PTH w stosunku do stężenia wapnia w surowicy.

Wyróżnia się pierwotną nadczynność przytarczyc (czynny hormonalnie gruczolak przytarczyc, przerost przytarczyc) oraz wtórną nadczynność przytarczyc (długotrwałe nadmierne pobudzenie przytarczyc (niewydolność nerek wywołująca hiperfosfatemię).

Objawy:
Objawy nadczynności przytarczyc wynikają głównie z podwyższonego poziomu wapnia w surowicy. Mogą wystąpić:

  • bóle głowy, apatia, depresja, zaburzenia koncentracji, zaburzenia orientacji, senność, śpiączka,
  • osłabienie mięśni,
  • brak apetytu, nudności, wymioty, zaparcia, choroba wrzodowa, zapalenie
  • niewydolność nerek ostra lub przewlekła,
  • kamica nerkowa,
  • arytmie,
  • zwapnienia przerzutowe,
  • osteopenia, osteoporoza,
  • zmiany kostne: osteopenia, osteoporoza, ogniskowe odwapnienie kości sklepienia czaszki (obraz „soli i pieprzu”), podokostnowa resorpcja kostna, osteomalacja, torbiele, guzy brunatne, deformacje i złamania kostne,
  • hipofosfatemia,
  • wzmożona produkcja kalcitriolu,
  • hipomagnezemia,
  • hiperurykemia, dna, dna rzekoma,
  • anemia.

    Rozpoznanie:
    Oprócz stwierdzenia obecności charakterystycznych objawów do rozpoznania niezbędne jest oznaczenie poziomu wapnia i fosforanów oraz PTH w surowicy (wapń i PTH – zwiększony poziom, fosforany – zmniejszony), a także stężenia fosforanów w moczu – zwiększone.

    Leczenie:
    Leczenie polega na chirurgicznym usunięciu gruczolaka, a w przypadku przerostu przytarczyc – na ich prawie całkowitym wycięciu.