Jadłowstręt psychiczny

Podstawowe informacje
Znajdź lekarza Psychiatria dzieci i młodzieży
Psychologia
Encyklopedia leków Psychiatria dzieci i młodzieży
Psychologia

Jadłowstręt psychiczny to zespół chorobowy, którego podstawą jest dążenie do utraty masy ciała.

Epidemiologia:
Choroba zwykle zaczyna się w okresie dojrzewania między 13, a 15. rokiem życia, czasem nieco wcześniej. U chłopców występuje znacznie rzadziej (około 20 - 40 razy).

Przyczyny:
Jadłowstręt psychiczny jest zaburzeniem, którego przyczyn jest wiele. Pod uwagę bierze się czynniki biologiczne, psychiczne, rodzinne oraz społeczno – kulturowe. Stwierdzono zmiany w neuroprzekaźnictwie serotoniny, udowodniono wpływ czynników genetycznych.

Do czynników indywidualnych należy zaliczyć przede wszystkim zaburzoną samoocenę. Chore dziewczęta mają poczucie małej autonomii i kontroli nad większością aspektów swojego życia. Zadania okresu dorastania przerastają ich siły i możliwości, nie są one przygotowane do roli kobiety.

Do czynników rodzinnych należy zaliczyć: przecenianie społecznych oczekiwań, występowanie zaburzeń jedzenia w rodzinie, występowanie chorób afektywnych lub alkoholizmu, relacje rodzinne, które utrudniają osiąganie autonomii w okresie dorastania. Czynniki kulturowe, z kolei to przede wszystkim lansowany model sylwetki kobiecej i społeczne oczekiwanie atrakcyjności formułowane wobec kobiet.

Objawy:
Początek choroby jest skryty. Dziewczynka nie spostrzega siebie jako chorej. Otoczenie niepokoi się w miarę narastania ubytku masy ciała, jednak próby nakłonienia chorej do jedzenia kończą się niepowodzeniem.

Chora wybiera jedzenie niskokaloryczne, ogranicza spożywanie jedzenia w drastyczny sposób, opanowuje istniejący jeszcze głód, prowokuje wymioty bezpośrednio po jedzeniu, przyjmuje środki odwadniające i przeczyszczające (przejaw kontroli nad własnym ciałem). Stara się jeść w samotności.

W późnym okresie choroby występuje wychudzenie z utratą wagi 40-60% , tendencje do planowania każdego dnia, apatia, depresja, związane z poczuciem utraty panowania nad swoim ciałem. Objawy somatyczne anorexia nervosa to:

  • wyniszczenie (utrata tkanki tłuszczowej i masy mięśniowej, nietolerancja chłodu i trudności w utrzymaniu podstawowej temperatury ciała poniżej 36°C, zasinienie stóp, obrzęki)
  • zaburzenia sercowo-naczyniowe (zanik mięśnia sercowego - objaw „małego serca”, skurcze przedwczesne przedsionkowe i komorowe, zwolnienie akcji serca do 60 uderzeń na minutę, pojawienie się szmeru sercowego, niedociśnienie tętnicze, zawroty głowy, omdlenia, zastoinowa niewydolność serca)
  • zaburzenia ze strony układu trawiennego (zaburzenia motoryki oraz opróżniania żołądka, uczucie nadmiernej pełności w śródbrzuszu, bóle brzucha, wzdęcia i zaparcia,)
  • zaburzenia ze strony układu rozrodczego ( zanik miesiączki lub różne inne zaburzenia cyklu menstruacyjnego, zmiany wielkości jajników, macicy i cech śluzówki pochwy)
  • zmiany dermatologiczne (łuszczenie, suchość i mała elastyczność skóry - tzw. brudna skóra, czasem zanik zmian trądzikowych, pojawienie się charakterystycznego meszku na ciele, wypadanie włosów pod pachami i na wzgórku łonowym, kruchość i łamliwość włosów na głowie)
  • zaburzenia neuropsychiatryczne
  • zmiany w układzie kostnym (osteopenia, osteoporoza)
  • zaburzenia biochemiczne (wzrost wskaźników nerkowych, wzrost poziomu cholesterolu poprzedzony jego spadkiem, obniżony poziom cynku, fosforu, magnezu, wapnia, potasu)
  • zaburzenia hematologiczne (leukopenia, trombocytopenia, niski OB, niedokrwistość)
  • zaburzenia hormonalne

    Rozpoznanie:
    Kryteria diagnostyczne anoreksji to:
    1. Utrata masy ciała powyżej 15% w stosunku do należnej masy ciała dla wieku i wzrostu.
    2. Nasilony lęk przed przytyciem przybierający czasem postać paniki, mimo rzeczywistego niedoboru masy.
    3. Zaburzony sposób, w jaki masa ciała i jego kształty są przeżywane – przekonanie, że jakaś część ciała stale pozostaje zbyt gruba.
    4. Brak co najmniej trzech kolejnych krwawień miesięcznych, przy braku innych przyczyn.

    Leczenie:
    Leczenie tego schorzenia powinno być prowadzone w wysokospecjalistycznych ośrodkach. Uznaną metoda w leczeniu anoreksji u pacjentek mieszkających z rodziną jest terapia systemowa z udziałem jej członków, terapia biologiczna, a więc prawidłowo zbilansowane posiłki, odżywianie pozajelitowe i przez sondę, nawadnianie organizmu, uzupełnianie niedoboru elektrolitów, witamin.

    Niezwykle ważna jest psychoterapia w postaci:

  • systemowej terapii rodzin,
  • bechawioralno-poznawczej,
  • terapii psychodynamicznej,
  • różnych form terapii grupowej.
    W leczenie pacjentki zaangażowany jest cały zespół terapeutyczny.