Depresja młodzieńcza

Podstawowe informacje
Znajdź lekarza Psychologia
Psychiatria dzieci i młodzieży
Encyklopedia leków Psychologia
Psychiatria dzieci i młodzieży

Depresja to zaburzenie emocjonalne, które charakteryzuje się utratą energii psychicznej, drażliwością, stanem smutku, apatii i przygnębienia oraz utratą przyjemności z dotychczasowej aktywności życiowej.

Depresja młodzieńcza jest związana z charakterystycznymi dla okresu pokwitania zmianami fizjologicznymi, rozwojem, podejmowaniem nowych ról społecznych i przemianie relacji rodzinnych.

Epidemiologia:
Rozpowszechnienie depresji wśród młodzieży nie jest dokładnie znane. Szacuje się, że 10-15% młodzieży cierpi na to zaburzenie.

Przyczyny:
Wśród przyczyn występowania depresji wymienia się najczęściej czynniki biochemiczne, genetyczne i psychogenne.

Depresję mogą powodować zakłócenia równowagi biochemicznej organizmu w zakresie nieprawidłowego poziomu niektórych neuroprzekaźników. Obniżony poziom serotoniny stwarza warunki do powstania zaburzeń depresyjnych. Jest bardzo prawdopodobne, że zmiany w produkcji neuroprzekaźników mogą być spowodowane przewlekłym stanem napięcia emocjonalnego, stresem.

Istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia objawów depresyjnych u dzieci i młodzieży, których rodzice chorowali na depresję. Przyczyny psychogenne to przyczyny tkwiące w otoczeniu społecznym dzieci i młodzieży, mogące prowadzić do wystąpienia zaburzeń emocjonalnych. Związane są one z problematyką dojrzewania, zarówno w jej obszarze biologicznym jak i psychologicznym.

Objawy:
Objawy depresji u dzieci i młodzieży mają dużo wspólnych cech z objawami depresji u dorosłych. Często jednak obraz kliniczny maskują wybuchy złości, zmęczenie, znudzenie, ucieczki z domu, wagary, samookaleczanie się. Zwykle objawom depresji towarzyszą trudności szkolne, zrywanie kontaktów z rówieśnikami, pogorszenie się relacji z najbliższymi, zamknięcie się w sobie.

Depresja może wyrażać się również różnego rodzaju bólami, zaburzeniami łaknienia
(brak apetytu, bulimia, anoreksja), zaburzeniami snu (bezsenność, nadmierna senność), moczeniem nocnym, brakiem dbałości o wygląd, prowokującym ubiorem.
Objawy, które narastają wymagają szczególnej uwagi, gdyż mogą doprowadzić do próby samobójczej.

Depresja okresu młodzieńczego może przyjmować jedną z czterech postaci:

  • postać apatyczno – abuliczna charakteryzuje się zaniedbaniami wyglądu zewnętrznego, unikaniem kontaktu społecznego, izolacją oraz brakiem jakiejkolwiek celowej aktywności.
  • postać rezygnacyjna przejawia się poczuciem pustki egzystencjalnej, brakiem sensu życia, zainteresowań, chęcią zakończenia cierpienia i próbami samobójczymi.
  • postać buntownicza przejawia się nadmiarem energii w formie wybuchów złości, kłótliwością, ostentacyjnego lub biernego sprzeciwiania się ustalonym normom społecznym w domu i w szkole.
  • postać labilna jest najtrudniejszym do rozpoznania rodzajem depresji, ponieważ przejawia się częstą w okresie dorastania zmiennością emocjonalną, z okresami buntu, kończącymi się nasilonym poczuciem winy i żalu.

    Depresję u dzieci, w wieku 6-12 lat, charakteryzuje znaczna somatyzacja. Objawia się przede wszystkim skargami na rozmaite dolegliwości fizyczne – uczucie słabości i zmęczenia, brak apetytu, bóle głowy, brzucha, mięsni itp. Obserwujemy też apatię i trudności z koncentracją uwagi, co przekłada się na problemy z nauką.

    Rozpoznanie:
    Aby postawić rozpoznanie należy stwierdzić obecność typowych dla depresji objawów. Niestety u dzieci i nastolatków często one nie występują lub nie są tak oczywiste jak u dorosłych.. Często natomiast stwierdza się objawy somatyzacyjne, jak wyżej wymienione zmęczenie, bóle głowy czy brzucha.

    Kryteria rozpoznania epizodu depresji:
    1. Obniżony nastrój.
    2. Utrata zainteresowań i zdolności radowania się.
    3. Zmniejszenie energii - wzmożona męczliwość, zmniejszenie aktywności
    Dodatkowo: osłabienie koncentracji i uwagi, niska samoocena i mała wiara w siebie, poczucie winy i małej wartości, pesymistyczne widzenie przyszłości, myśli i czyny samobójcze, zaburzenia snu, zmniejszony apetyt.

    Leczenie:
    Podstawową metodą leczenia depresji młodzieńczej jest psychoterapia, indywidualna i grupowa. W terapię powinni zaangażować się w pełni rodzice, poszukać sposobności do spędzania wspólnie z dzieckiem wolnego czasu, spróbować zrozumieć sytuację swojej pociechy, natomiast nie dawać mądrych rad doświadczonych rodziców. Oprócz tego istotne jest zapewnienie zdrowego odżywiania, odpowiedniej ilości snu, uprawianie sportu, regularne ćwiczenia pomagające zredukować negatywne skutki stresu.

    Dziecko z objawami depresji wymaga szczególnej opieki. Wymaga cierpliwości, troski i wyrozumiałości ze strony swoich rodziców. Nie należy krzyczeć, że jest leniwe, czy nieposłuszne. Nie można dodatkowo wzbudzać w nim poczucia winy. Jeśli psychoterapia nie wystarcza stosuje się leczenie farmakologiczne. Farmakoterapia to leczenie przeciwdepresyjne, które może przynieść istotną poprawę stanu psychicznego dziecka.