Rak sutka

Rak sutka (Carcinoma mammae) jest nowotworem rozwijającym się z nabłonka przewodów lub zrazików gruczołu piersiowego. Można wyróżnić raki nienaciekające (przedinwazyjne) i naciekające (inwazyjne, dające przerzuty).

Epidemiologia:
Jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet. Szczyt zachorowalności występuje między 50 a 70 rokiem życia, choć należy pamiętać, że także dwudziestolatka może na niego zachorować! Nowotwór piersi występuje bardzo rzadko u mężczyzn.

Przyczyny:
Wśród czynników ryzyka predysponujących do rozwoju nowotworu wymienia się:

  • wiek - ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem. Rzadko rak piersi pojawia się u kobiet przed 35 rokiem życia (około 3% zachorowań). Istotny wzrost ryzyka rozwoju raka dotyczy kobiet po 50 roku życia.
  • obciążenie rodzinne - pojawienie się raka wśród krewnych pierwszego stopnia (matki, siostry, córki) szczególnie jeśli rozpoznano u nich nowotwór przed 35 roku życia. Ryzyko raka wzrasta wraz z liczbą chorych krewnych, gdy krewne zachorowały przed menopauzą oraz gdy krewna zachorowała na raka jajnika.
  • czynniki dziedziczne - dotyczy blisko 5% przypadków raka piersi. Za główną przyczynę uznaje się mutację w obrębie genu BRCA1, BRCA2 i p53.
  • czynniki hormonalne - znaczenie ma tutaj najprawdopodobniej przedłużone działanie estrogenów na tkanki organizmu. Ryzyko wiąże się z wczesną pierwszą miesiączką (< 12 rokiem życia), późną menopauzą (> 55 roku życia), brakiem potomstwa lub pierwszym porodem po 30 roku życia. Nie bez znaczenia jest też egzogenne przyjmowanie hormonów w postaci doustnej antykoncepcji o hormonalnej terapii zastępczej.
  • ekspozycja na promieniowanie jonizujące.
    otyłość, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca.
  • spożywanie alkoholu.
  • wcześniejszy rak jednej piersi zwiększa ryzyko zachorowania na raka drugiej piersi.
  • niektóre spośród łagodnych chorób piersi szczególnie te przebiegające z rozrostem atypowym np.: hiperplazja przewodowa lub zrazikowa.

    Objawy:
    Najczęstszym objawem raka piersi jest wyczuwalny dotykiem niebolesny guz. Zazwyczaj pojawia się on w obrębie górnego zewnętrznego kwadrantu piersi. Na skutek rozrostu nowotworu może dojść do zmiany wielkości i kształtu gruczołu. Do innych niepokojących objawów należą:

  • zmiany w obrębie brodawki - wyciek z brodawki, wciągnięcie lub owrzodzenie brodawki.
  • zmiany skórne - wciągnięcie, owrzodzenie lub naciek skóry, guzki satelitarne (przerzuty raka do skóry), zaczerwienienie i zgrubienie skóry znane pod nazwą skórki pomarańczowej, poszerzenie żył skórnych sutka.
  • powiększenie węzłów chłonnych najczęściej pachowych.

    Rozpoznanie:
    Najważniejsza jest samokontrola piersi! Każda kobieta jeden raz w miesiącu w tym samym czasie cyklu miesięcznego powinna sama badać piersi. Każdą niepokojącą zmianę powinna natychmiast pokazywać lekarzowi onkologowi lub ginekologowi!

    Do rozpoznania niezbędne są także badania obrazowe. Wykorzystuje się USG piersi, które jednak nie daje możliwości potwierdzenia obecności raka, a jedynie umożliwia rozróżnienie zmiany torbielowatej od litej, nasuwającej podejrzenie nowotworu. Kolejne badanie to mammografia, która umożliwia rozpoznanie zmiany złośliwej.

    Celem potwierdzenia obecności komórek nowotworowych wykonuje się badanie cytologiczne (biopsja aspiracyjna cienkoigłowa lub badanie wycieku z brodawki) oraz badanie histopatologiczne.

    Postępowanie:
    O sposobie postępowania leczniczego decyduje przede wszystkim stopień zaawansowania klinicznego choroby. Radykalny zabieg operacyjny polegający na usunięciu gruczołu piersiowego, mięśni piersiowych oraz tkanek dołu pachowego wraz z węzłami chłonnymi wykonuje się w znacznym stopniu zaawansowania procesu nowotworowego. Leczenie oszczędzające opierające się na wycięciu guza z marginesem tkanek zdrowych oraz węzłów chłonnych przeznaczone jest dla kobiet we wczesnym stadium rozwoju nowotworu. Po zabiegu operacyjnym stosuje się radio, chemio lub hormonoterapię.

    Operacje paliatywne znajdują zastosowanie w uogólnionej chorobie nowotworowej. Polegają m.in. na zaopatrywaniu złamań patologicznych. Uzupełniające leczenie systemowe w którego skład wchodzą: wielolekowa chemioterapia, hormonoterapia i podawanie inhibitora aromatazy stosuje się w celu zlikwidowania mikroprzerzutów oraz niekiedy u chorych z uogólnioną chorobą nowotworową.