Witamina K

Witaminy K1 (fitomenadion, naturalna), K2 (naturalna, produkowana przez florę jelitową), K3 (menadion, syntetyczna) i K4 (menadiol) zwane ogólnie witaminą K, należą do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Tłuszcze są niezbędnym składnikiem do ich wchłaniania. Są wrażliwe na światło, podczas gotowania zostają zniszczone niewielkie ich ilości. Przed planowanym zabiegiem, należy poinformować stomatologa lub lekarza o przyjmowaniu witaminy K.

Rola w organizmie:
Witamina K zapewnia prawidłową krzepliwość krwi, jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu krzepnięcia krwi, wpływa na syntezę protrombiny w wątrobie, czynników II,VII, IX i X. Zapobiega skazie krwotocznej noworodków, u których flora jelitowa nie produkuje jeszcze witaminy K2. Zapobiega krwawieniom wewnętrznym oraz krwotokom, jest czynnikiem zmniejszającym nadmierne, obfite krwawienia miesiączkowe. Zapewnia prawidłowa czynność układu kostnego. Niektóre badania potwierdzają, że może również hamować rozwój niektórych nowotworów, np. raka piersi, jajników, okrężnicy.

Niedobór (awitaminoza) witaminy K:
Do niedoboru witaminy K u zdrowego człowieka dochodzi niezwykle rzadko. Dawka pobierana z żywnością (dotyczy zrównoważonej diety) oraz syntetyzowana przez florę bakteryjną jelita grubego w zupełności pokrywa zapotrzebowanie organizmu człowieka. Niedobór występuje m.in.: przy zaburzeniach wchłaniania tłuszczów, przetoce żółciowej, niedrożności przewodów żółciowych (niedostateczne wydzielanie żółci), torbielowatym zwyrodnieniu trzustki. U pacjentów z hemofilią lub plamicą krwotoczną mimo dostarczania prawidłowej dawki witaminy K, także mogą wystąpić objawy niedoboru, gdyż tu nie wykazuje swoistego działania. Podobnie jest przy niewydolności wątroby, która nie syntetyzuje protrombiny, mimo obecności witaminy K. Nadużywanie antybiotyków, szczególnie tych niszczących naturalną florę przewodu pokarmowego, zażywanie salicylanów, warfaryny, kumaryny, heparyny wpływających na obecność witaminy K w organizmie, także może wywołać awitaminozę.

Objawy niedoboru:
- wydłużony czas krzepnięcia krwi,
- krwawienia samoistne, powstawanie krwawych wybroczyn, wylewy krwi do różnych narządów wywołane zmniejszonym stężeniem protrombiny,
- krwiomocz,
- zbyt obfite krwawienia miesiączkowe u kobiet,
- choroba krwotoczna noworodków: krwawienia z jelit i pępowiny, krwawe wymioty,
- zaburzenia wzrastania i rozwoju u niemowląt.

Niekiedy obniżona krzepliwość krwi jest pożądana. U pacjentów po zawałach serca, po wszczepieniu sztucznych zastawek lub protez naczyniowych, w chorobie wieńcowej nawet przy prawidłowym stężeniu protrombiny może dochodzić do tworzenia się skrzepów, co niesie za sobą poważne konsekwencje. W takich sytuacjach lekarz może nawet przepisać leki o działaniu antagonistycznym do witaminy K.


Przedawkowanie (hiperwitaminoza):
Nadmierna dawka witaminy K powoduje poty i uczucie gorąca. Witamina K3 (syntetyczna) w dawkach przekraczających 5mg może wywołać niedokrwistość hemolityczną oraz zaburzenia funkcji wątroby. Ponadto u noworodków przedawkowanie powoduje ostrą żółtaczkę i uszkodzenie mózgu.

Źródła w pożywieniu:
- zielone, liściaste warzywa, m.in. szpinak, brokuły, kalafior, kapusta, - sałata, lucerna,
- truskawki,
- awokado, brzoskwinie,
- pomidory,
- groszek,
- soja,
- rzepa,
- ser,
- jaja (białko),
- wątroba wołowa, wieprzowa.