Witamina E

W skład witaminy E wchodzi kilka postaci tokoferolu, z których najsilniej działający i najbardziej rozpowszechniony jest alfa-tokoferol. Jest to witamina rozpuszczalna w tłuszczach. Tłuszcze są niezbędnym składnikiem ułatwiającym jej wchłanianie w jelitach. Do rozkładu witaminy E dochodzi podczas dłuższej ekspozycji oleju na światło, zamrażania lub smażenia potraw ją zawierających.

Rola w organizmie:
Witamina E pełni rolę antyutleniacza, neutralizuje wolne rodniki. Zapobiega hemolizie erytrocytów, stabilizuje strukturę i czynność błon komórkowych. Zapobiega powstawaniu nowotworów, opóźnia procesy starzenia, łagodzi skutki szkodliwego działania promieni słonecznych na skórę, dlatego nazywana jest również witaminą młodości. Warunkuje prawidłową spermatogenezę, wpływa na syntezę prostaglandyn, chroni płuca i jamę ustną przed szkodliwym działaniem zanieczyszczeń znajdujących się w powietrzu. Pomaga utrzymać prawidłowe funkcje mózgu, w tym dobrą pamięć. Wpływa na wydzielanie insuliny, utrzymując prawidłowe stężenie cukru we krwi. Witamina E zapobiega chorobom serca, zmniejsza ryzyko zawału i powstania miażdżycy, zmniejsza poziom cholesterolu we krwi, zapobiega zlepianiu się płytek krwi. Działa ochronnie na narząd wzroku, umożliwia właściwy rozwój siatkówki, zapobiega rozkładowi witaminy A w oku, niezbędnej do prawidłowego widzenia. Według badań witamina E wspomaga leczenie tocznia rumieniowatego, zmniejsza objawy napięcia przedmiesiączkowego. W połączeniu z selenem łagodzi ból i poranną sztywność stawów u osób cierpiących na reumatoidalne zapalenie stawów. Jej suplementacja wskazana jest w przypadku poronień, porodów przedwczesnych, w leczeniu zapalenia mięśnia sercowego, oparzeń, niepłodności oraz przy opóźnieniu dojrzewania. Osoby narażone na promieniowanie X, często się opalające, żyjące w dużych aglomeracjach miejskich, gdzie powietrze jest bardzo zanieczyszczone, przyjmujące preparaty żelaza lub po prostu uprawiające intensywnie ćwiczenia fizyczne mają większe zapotrzebowanie na witaminę E.

Objawy niedoboru i nadmiaru tej witaminy pojawiają się stosunkowo rzadko.
Niedobór (awitaminoza):
Wśród objawów niedoboru witaminy E można wyróżnić niedokrwistość i obrzęki u niemowląt, szczególnie wcześniaków, których organizm nie nagromadził wystarczającej ilości tej witaminy oraz uszkodzenie nerwów, rozdrażnienie, apatię, obniżoną aktywność seksualna u dorosłych. Osoby z zespołem złego wchłaniania tłuszczów, mukowiscydozą, celiakią są bardziej narażone na niedobór witaminy E, co może wyrazić się u nich osłabieniem mięśni, złą koordynacją ruchów, pogorszeniem wzroku, niedokrwistością.

Przedawkowanie (hiperwitaminoza):
Witamina E jest stosunkowo mało toksyczna, jej przedawkowanie wywołuje zmęczenie, bóle głowy, obniża krzepliwość krwi, osłabiając działanie witaminy K. Najbardziej narażone są osoby przyjmujące leki przeciwkrzepliwe oraz pacjenci z niewydolnością wątroby, którym często towarzyszy niedobór tej witaminy. Duże dawki obniżają poziom witaminy A w organizmie. Bardzo duże dawki mogą zaburzać odporność organizmu, metabolizm hormonów przysadki, tarczycy i nadnerczy. Mogą także powodować wzrost ryzyka powstawania zakrzepów, biegunkę, wzdęcia oraz omdlenia.

Źródła w pożywieniu:
- oleje roślinne,
- tran,
- orzechy włoskie, ziemne
- migdały,
- jajka,
- filety śledziowe,
- szpinak,
- brzoskwinie,
- awokado,
- czosnek,
- szpinak,
- pietruszka,
- zielony groszek,
- brokuły,
- suszone śliwki,
- biała kapusta, sałata
- czarna porzeczka,
- kiełki pszenicy
Szczególnie polecane jest stosowanie olejów wyciskanych na zimno, np. oliwy z oliwek, którą można dodać do potraw bezpośrednio przed podaniem na stół.