Czucie ciepła i zimna

Czucie ciepła i zimna – rodzaj czucia powierzchniowego odbieranego przez receptory skórne - eksteroceptory. Spadek temperatury skóry jest odbierany przez kolby Krausego, wzrost temperatury zaś przez położone głębiej w skórze i tkance podskórnej ciałka zmysłowe Ruffiniego.

Włókna nerwowe przewodzące impulsację od receptorów reagujących na zmiany temperatury należą do włókien grupy A o średnicy od 2 do5 µm. Czucie zimna i ciepła ma miejsce tylko wtedy, gdy zmiana temperatury dotyczy samych receptorów i występuje dostatecznie szybko.

Bodźcem progowym dla receptorów zimna jest spadek temperatury skóry o 0,004oC na sekundę w przedziale od 10-41oC, dla receptorów ciepła zaś wzrost temperatury skóry o 0,001oC na sekundę w przedziale od 20-45oC.

Receptory ciepła i zimna odbierają wzrost lub spadek temperatury tylko wtedy, kiedy temperatura otoczenia różni się od temperatury powierzchni skóry. Przy jednakowej temperaturze powierzchni skóry i otoczenia receptory nie są pobudzane. Stan taki nosi nazwę zera fizjologicznego.

Droga nerwowa przewodząca impulsy wywołane pobudzeniem receptorów ciepła i zimna składa się z czterech neuronów.
I neuron czuciowy, przekazujący pobudzenie z receptorów ciepła i zimna w skórze, znajduje się w zwojach rdzeniowych. Jego wypustki wchodzą do rdzenia kręgowego przez korzenie grzbietowe i docierają do II neuronu czuciowego znajdującego się w rogach tylnych rdzenia kręgowego.

Aksony przechodzą na przeciwna stronę rdzenia kręgowego i dochodzą do wzgórza położonego w mózgowiu, gdzie w jądrze brzusznym tylno-bocznym położony jest III neuron czuciowy. IV neuron czuciowy znajduje się w zakręcie zaśrodkowym kory mózgu (ośrodek czucia).