układ nerwowy - kompendium wiedzy o chorobach i objawach, leki i zioła, leczenie i porady zdrowotne

ilość artykułów: 6

Artykuły o: układ nerwowy

Encyklopedia zdrowia (100)

Bariera krew-mózg – stanowi fizyczną barierę odgradzającą naczynia krwionośne i tkankę nerwową ośrodkowego układu nerwowego.
Bodziec – czynnik pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub wewnętrznego ustroju, który wywołuje zmianę właściwości błony komórkowej lub metabolizmu wewnątrzkomórkowego.
Cewa nerwowa – występuje w okresie prenatalnym i stanowi zawiązek układu nerwowego. Cewa nerwowe przekształca się potem w mózgowie i rdzeń kręgowy.
Część przywspółczulna – część autonomicznego układu nerwowego odpowiedzialna za odpoczynek i trawienie. Działa przeciwstawnie do części współczulnej.
Część współczulna – inaczej układ współczulny lub sympatyczny. Część układu autonomicznego mająca swoje ośrodki w części piersiowej i lędźwiowej rdzenia kręgowego. Odpowiada za przygotowanie organizmu do "walki" lub "ucieczki".
Czucie – zdolność odbierania przez organizmów różnych bodźców zewnętrznych.
Czucie bólu - czucie bólu wywołane jest czynnikami uszkadzającymi tkankę.
Czucie trzewne zwane interoreceptorowym, odbierane jest za pomocą receptorów - wisceroreceptorów znajdujące się w narządach wewnętrznych.
Depolaryzacja błony komórkowej – zjawisko polegające na zmniejszeniu elektroujemnego potencjału elektrycznego błony komórkowej poprzez napływ do wnętrza komórki neuronu jonów sodowych Na+.
Droga nerwowa – wiązka włókien nerwowych biegnących w tym samym kierunku, wychodząca ze skupienia komórek nerwowych. Droga nerwowa biegnąca od receptora, będącego źródłem odruchu, do narządu wykonawczego – efektora nosi nazwę łuku odruchowego.
Efektor – narząd lub komórka wykonawcza, odbierająca impuls, pobudzana przez nerw.
Elektroencefalogram (EEG) – zarejestrowane wahania potencjału elektrycznego mózgu odczytywane za pomocą elektrod przystawionych do skóry głowy. Elektroencefalografia jest nieinwazyjną metodą diagnostyczną.
Hipokamp – stanowi część składową układu limbicznego. Ta drobna struktura jest odpowiedzialna głównie za pamięć świeżą.
Impuls nerwowy – to zjawisko polegające na przesuwaniu się fali depolaryzacji od miejsca zadziałania impulsu do zakończenia neuronu, czyli zmiana potencjału elektrycznego wzdłuż neuronu.
Istota biała - część tkanki nerwowej zbudowana z wypustek komórek nerwowych, dendrytów i aksonów.
Istota szara utworzona jest przez skupisko ciał neuronów w ośrodkowym układzie nerwowym. Ze względu na obecność ciałek Nissla (tigroidów) przybiera na przekroju barwę szaro-różową.
Komórka nerwowa, neuron – jest wyspecjalizowaną jednostką strukturalną i funkcjonalną zbudowaną z ciała komórki i licznych wypustek – aksonów i dendrytów.
Kora mózgu – część kresomózgowia zbudowana z istoty szarej utworzonej z około 10 mld komórek nerwowych. Jego silne pofałdowania tworzą bruzdy.
Kresomózgowie – część mózgowia, inaczej mózg odpowiadając za rozmaite reakcje świadome, większość czynności fizycznych i umysłowych. Modyfikuje wrodzone wzorce zachowania się i odpowiada za procesy takie jak: uczenie się, kojarzenie, zapamiętywanie.
Krwawienia okołokomorowe są najczęstszą przyczyną uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego noworodków o małej masie urodzeniowej.
Łuk odruchowy – droga jaką przebywa impuls nerwowy od receptora do efektora.
Mediatory (neuroprzekaźniki, neurotransmitery, neuromediatory) – związki chemiczne, które wydzielają się z zakończeń aksonów w obrębie synapsy i przenoszą sygnały pomiędzy neuronami lub między neuronami a komórką mięśniową lub gruczołową.
Międzymózgowie dzieli się na wzgórzomózgowie (wzgórze i nadwzgórze) oraz podwzgórze. Ta część mózgowia warunkuje życie organizmu bez naszej świadomości, bez możliwości wykonywania ruchów dowolnych, zależnych od woli; zarządza nieświadomym, instynktownym zachowaniem się.
Most – część OUN stanowiąca składową pnia mózgu, leży powyżej rdzenia przedłużonego i zespala mózg z rdzeniem przedłużonym.
Mózg – część mózgowia, zwana też kresomózgowiem.
Mózgowie (łac. encephalon) – najważniejsza, górna, część ośrodkowego układu nerwowego (OUN), znajdująca się w jamie czaszki. Składa się z mózgu i pnia mózgu.
Móżdżek – część mózgowia położona w dole tylnym czaszki, koordynuje pracę mięśni szkieletowych, ruchy i utrzymanie równowagi ciała.
Nadwzgórze – część międzymózgowia, która leży w jego grzbietowej części. Zawiera szyszynkę.
Nerw bloczkowy IV – nerw czaszkowy mieszany, który unerwia mięsień skośny górny oka. Warunkuje patrzenie z góry.
Nerw dodatkowy XI – jest nerwem ruchowym, unerwia mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy oraz czworoboczny szyi.
Nerw języko-gardłowy IX – jest nerwem mieszanym, którego włókna unerwiają gardło i język zarówno czuciowo (smak) jak i ruchowo (łykanie).
Nerw odwodzący VI – nerw czaszkowy mieszany, który unerwia mięsień prosty boczny oka. Jego uszkodzenie doprowadza do zeza zbieżnego.
Nerw okoruchowy III – nerw czaszkowy mieszany, który unerwia większość mięśni oka, zapewnia szybkie i precyzyjne ruchy gałki ocznej.
Nerw podjęzykowy XII – nerw czaszkowy ruchowy. Unerwia mięśnie języka, ważny przy czynności żucia pokarmów, połykaniu, a także artykulacji (tworzenie dźwięków mowy). Porażenie nerwu utrudnia w bardzo dużym stopniu mowę, przełykanie i żucie.
Nerw przedsionkowo-ślimakowy VIII, słuchowy, statyczno-słuchowy – nerw czaszkowy czuciowy (zmysłowy), który unerwia ucho wewnętrzne.
Nerw trójdzielny V – najgrubszy mieszany nerw czaszkowy. Bierze udział w kilku odruchach: odruchu rogówkowym – zamykanie powieki przy dotknięciu rogówki, odruchu spojówkowym – łzawienie przy podrażnieniu spojówki.
Nerw twarzowy VII – nerw czaszkowy mieszany, unerwia ruchowo mięśnie mimiczne twarzy i czuciowo powierzchnię języka.
Nerwy węchowe I – nerwy czaszkowe będące istotną częścią narządu powonienia. Zaliczamy je do nerwów czuciowych (zmysłowych).
Nerw wzrokowy II (łac. nervus opticus) - nerw czaszkowy czuciowy (zmysłowy).
Nerwy czaszkowe, mózgowe – zaliczane do obwodowego układu nerwowego, unerwiają głównie głowę i szyję, wyjątkiem jest nerw błędny, który unerwia narządy wewnętrzne klatki piersiowej i jamy brzusznej.
Nerwy rdzeniowe – zaliczane do obwodowego układu nerwowego. Zazwyczaj to 31 par nerwów, które pozostają w łączności z rdzeniem kręgowym, opuszczają one rdzeń kręgowy przez otwory międzykręgowe.
Neurologia – nauka zaliczana do dziedziny medycyny. Zajmuje się głównie schorzeniami, których przyczyną jest uszkodzenie układu nerwowego.
Neuron pośredniczący – komórka nerwowa o krótkich wypustkach, przewodzi impuls nerwowy na niewielkie odległości.
Odruch – odbieranie bodźców i adekwatne reagowanie na nie. Dzięki wrodzonym lub nabytym połączeniom nerwowym bodziec, który działa na określony receptor powoduje odpowiedź określonego efektora.
Odruch bezwarunkowy czyli wrodzony – odpowiedź na bodziec, która powstaje dzięki wrodzonym połączeniom nerwowym. Do takich odruchów należą: akomodacja oka, odruch ze ścięgna Achillesa, odruch źreniczny i kolanowy.
Odruchy obronne – są to odruchy takie jak: kichanie, kaszel, mruganie, wymioty.
Odruch warunkowy inaczej nabyty – odpowiedź na bodziec powstająca dzięki nowym połączeniom nerwowym między rożnymi ośrodkami. Powstaje podczas życia osobnika. Powstaje poprzez powtarzanie pewnych czynności, które po analizie w ośrodku kojarzeniowym zostają utrwalone i stają się nawykową reakcją warunkową.
Opona miękka – opona wewnętrzna, silnie unaczyniona i ściśle przylegająca do mózgowia i rdzenia kręgowego.
Opona twarda – najbardziej zewnętrzna błona łącznotkankowa obejmująca mózgowie i rdzeń kręgowy.
Osłonka mielinowa – zwana również rdzenną, osłonka która osłania niektóre włókna nerwowe.
Ośrodek powonienia - obszar mózgu człowieka odpowiedzialny za analizę i interpretację bodźców odbieranych przez narząd powonienia.
Ośrodki korowe – poszczególne okolice kory mózgu związane z określonymi funkcjami organizmu. Wyróżniamy ośrodki czuciowe, ruchowe i kojarzeniowe.
Ośrodki smakowe - obszar mózgu człowieka odpowiedzialny za analizę i interpretację bodźców odbieranych kubki smakowe położone na języku.
Pajęczynówka, opona pajęcza – opona środkowa, od strony zewnętrznej zrasta się z oponą twardą. Od wewnątrz od opony miękkiej oddziela ją płyn mózgowo-rdzeniowy.
Pamięć – umiejętność rejestrowania, przechowywania i odtwarzania wrażeń zmysłowych, informacji, skojarzeń.
Percepcja – rozpoznanie bodźca, który pobudza wiele receptorów.
Płaty mózgowe – większe parzyste jednostki anatomiczne utworzone przez wypukłości pofałdowanej kory mózgu.
Płyn mózgowo-rdzeniowy – bezbarwna, przejrzysta ciecz, która wypełnia przestrzenie między oponami, układ komorowy i kanał rdzenia kręgowego. Objętość płynu to około 150 ml.
Pobudliwość nerwowa – zdolność reagowania na bodziec. Warunkiem pobudliwości jest istnienie potencjału spoczynkowego błony komórkowej neuronu.
Pobudzenie nerwowe – to zmiana właściwości błony komórkowej lub metabolizmu komórkowego pod wpływem czynnika działającego z zewnątrz komórki, czyli bodźca.
Podwzgórze – najmniejsza część międzymózgowia, jest regulatorem automatycznych reakcji organizmu oraz odpowiada za wiele bardzo ważnych procesów fizjologicznych.
Polaryzacja błony – to najprostsza forma odbioru bodźca. Między wewnętrzną, a zewnętrzną powierzchnią błony występuje niewielkie napięcie elektryczne, co oznacza, że błona jest spolaryzowana.
Potencjał czynnościowy błony komórkowej – zmiana w różnicy potencjału elektrycznego po obu stronach błony komórkowej neuronu. Zostaje wywołany przez bodziec, który powoduje depolaryzację błony komórkowej.
Potencjał progowy – krytyczny potencjał błony komórkowej ciała neuronu, który wynosi -55mV.
Potencjał spoczynkowy błony komórkowej – różnica potencjału elektrycznego pomiędzy wnętrzem neuronu a płynem międzykomórkowym, która ma miejsce w stanie spoczynku, czyli, gdy nie jest przewodzony impuls.
Półkule mózgowe – najlepiej wykształcona część mózgowia, zaliczana do parzystej części kresomózgowia.
Proprioreceptory – receptory czucia głębokiego położonych w mięśniach, ścięgnach, powięziach, torebkach stawowych i w okostnej.
Przekaźnictwo nerwowe – polega na przekazywaniu impulsów nerwowych z jednej jednostki układu nerwowego na drugą za pośrednictwem substancji – mediatorów lub innych czynników pobudzających.
Przewodzenie nerwowe – polega na przewodzeniu impulsów nerwowych wzdłuż włókien nerwowych za pośrednictwem fali depolaryzacji, może mieć charakter ciągły lub skokowy.
Przodomózgowie (łac. prosencephalon) – pierwszy z trzech pęcherzyków mózgowych pierwotnych występujących w rozwoju zarodkowym.
Przysadka jest gruczołem dokrewnym, leżącym w dole przysadki w siodle tureckim.
Rdzeń kręgowy – dolna część ośrodkowego układu nerwowego (OUN), położona w kanale kręgowym. Stanowi kontynuację rdzenia przedłużonego, przewodzi bodźce pomiędzy mózgowiem a układem obwodowym.
Rdzeń przedłużony – najniżej położona część mózgowia. Znajdują się tu ośrodki odpowiedzialne za wiele ważnych procesów min. oddychanie, krążenie.
Receptor – to wyspecjalizowana komórka zmysłowa, która ma zdolność do odbierania informacji z otoczenia, np.uścisk, ból, ruch i inne.
Robak móżdżku – środkowa część móżdżku umiejscowiona pomiędzy półkulami móżdżku. Odpowiada za pionową postawę ciała i koordynację ruchową.
Splot nerwowy – to miejsce w którym dochodzi do wymieszania się nerwów między sobą, w organizmie ludzkim wyróżniamy prawie 100 splotów nerwowych.
Stwardnienie rozsiane jest chorobą przewlekłą, zapalną, w której następuje demielinizacyjna i rozpad aksonów w centralnym układzie nerwowym.
Synapsa – miejsce komunikacji i zetknięcia się końca aksonu jednej komórki nerwowej z błoną komórkową dendrytu drugiej komórki nerwowej lub błoną komórki mięśniowej. Rodzaje synaps – ze względu na rodzaje komórek tworzących synapsę wyróżniamy synapsy: nerwowo-nerwowe, nerwowo-mięśniowe, nerwowo-gruczołowe. Ze względu na sposób przekazywania pobudzania mamy: synapsy elektryczne i chemiczne.
Śródmózgowie – środkowa część mózgowia człowieka, zawiera ona ośrodki niektórych odruchów wzrokowych i słuchowych, a także kontroluje napięcie mięśni i postawa ciała.
Tkanka glejowa, komórki glejowe – stanowi strukturę podporową tkanki nerwowej. Pośredniczy w wymianie produktów przemiany materii między komórkami nerwowymi.
Tkanka nerwowa – najwyżej zorganizowana tkanka w organizmie człowieka, która tworzy układ nerwowy i jest zbudowana z komórek nerwowych (w liczbie 14-15 miliardów) i tkanki łącznej zwanej tkanka glejową.
Twór siatkowaty - sieć włókien nerwowych biegnąca w pniu mózgu od międzymózgowia do rdzenia kręgowego, odpowiada za stany emocjonalne organizmu oraz pobudza ośrodki kory mózgowej.
Tyłomózgowie – część ośrodkowego układu nerwowego, która wypełnia dół tylny czaszki; składa się na nie móżdżek, most i rdzeń przedłużony.
Układ komorowy, komory mózgu – tworzą komory mózgu, czyli układ czterech przestrzeni wewnątrz mózgowia połączonych między sobą, w których jest wytwarzany płyn mózgowo-rdzeniowy.
Układ limbiczny – stanowi układ struktur korowych i podkorowych mózgu, m.in. hipokampa, ciała migdałowatego, podwzgórza, uczestniczy w procesach decyzyjnych, uczenia się i zapamiętywania.
Układ nerwowy (łac. systema nervosum) – system, który zapewnia łączność naszego organizmu z otoczeniem, światem zewnętrznym, sprawuje kontrolę i zespala układy w jedną całość, zapewnia zdolność danego organizmu czy narządu do reagowania na bodźce.
Układ nerwowy autonomiczny (wegetatywny) – układ kontroluje i reguluje funkcje narządów wewnętrznych i nie podlega naszej woli.
Układ nerwowy obwodowy składa się z: 12 par nerwów czaszkowych i zazwyczaj 31 par nerwów rdzeniowych. Nerwy przekazują informacje pomiędzy OUN a poszczególnymi unerwionymi narządami.
Układ nerwowy ośrodkowy OUN – najważniejsza część układu nerwowego, zbudowany jest z istoty szarej i istoty białej, w którego skład wchodzi mózgowie i rdzeń kręgowy.
Układ nerwowy somatyczny – odpowiada za kontakty ze światem zewnętrznym oraz za szybkie reagowanie na zachodzące w nim zmiany.
Układ piramidowy – część somatycznego układu nerwowego, która kieruje wykonywaniem ruchów świadomych i postawą ciała.
Układ podwzgórzowo-przysadkowy – to wzajemne sprzężenie podwzgórza z przysadką.
Układ pozapiramidowy – inaczej podkorowy. Część somatycznego układu nerwowego, która reguluje napięcie mięśni i kieruje ruchami zautomatyzowanymi
Jest witaminą rozpuszczalną w wodzie. Odgrywa zasadniczą rolę w procesach oddychania tkankowego, głównie w przemianie węglowodanów. Tiamina przyspiesza gojenie się ran i wykazuje działanie uśmierzające ból.
Kwas foliowy nazywany inaczej witaminą B9 bierze udział w wielu przemianach biochemicznych, reguluje podziały komórkowe, jest więc niezbędnym czynnikiem warunkującym prawidłowy wzrost i funkcjonowanie wszystkich komórek naszego organizmu.
Włókna przedzwojowe – skupienia wypustek pierwszych w kolejności neuronów tworzących autonomiczny układ nerwowy. Włókna te dla części współczulnej są krótkie, a dla części przywspółczulnej są długie. Na ich zakończeniach wydzielany jest mediator – acetylocholina.
Włókna zazwojowe – skupienia wypustek kolejnych neuronów tworzących autonomiczny układ nerwowy. Włókna te dla części współczulnej są długie i na swoich zakończeniach wydzielają noradrenalinę, dla części przywspółczulnej zaś są krótkie, a na swoich zakończeniach wydzielają acetylocholinę.
Włókno nerwowe – wiązka wypustek nerwowych odchodzących od ciała komórek nerwowych.
Wzgórze tworzą skupienia istoty szarej pooddzielane przez pasma istoty białej. Odpowiada za wstępną ocenę bodźców zmysłowych i przesyłanie ich do kory mózgowej.
Zwój nerwowy – stanowi skupienie neuronów poza centralnym układem nerwowym.

Leki (48)

Produkty w ofercie online (12) - Portal Dbam o Zdrowie