Alergia - jak z nią walczyć?

Liczba chorych na alergię w krajach wysoko rozwiniętych podwaja się co 15-20 lat. Choroby alergiczne takie jak astma, nieżyt nosa czy wypryski dotyczą aż 30% dzieci. Istotnymi czynnikami zwiększajacymi ryzyko rozwoju alergii są: krótki czas karmienia piersią, wczesny kontakt z alergenem roztoczy, narażenie na dym tytoniowy, duża zawartość soli i kwasów tłuszczowych w diecie.

Organizm człowieka, u którego prawidłowo funkcjonuje układ odpornościowy, jest znakomicie przygotowany do obrony przed czynnikami środowiska zewnętrznego takimi jak: bakterie, wirusy i inne substancje. U pewnej grupy ludzi (około 15 % populacji) następuje nieprawidłowa odpowiedź układu odpornościowego na kontakt z niektórymi substancjami, co staje się przyczyną choroby zwanej alergią lub nadwrażliwością.

Alergeny uczulają rożnymi drogami:

  • wziewna, gdy są obecne w powietrzu, którym oddychamy, należą do nich głównie pyłki roślin, składniki kurzu domowego (roztocze, sierść zwierząt domowych)
  • pokarmowa: np. jajka, ryby, krewetki, truskawki, mleko, owoce cytrusowe powodują alergię objawiającą się pod postacią wysypki najczęściej w wieku dziecięcym
  • przez skórę - należą do nich kosmetyki i środki piorące powodujące wysypki i zaczerwienienia w miejscu kontaktu
  • droga pozajelitowa, np. w wyniku ukłucia owadów.

Oddzielną grupę alergenów stanowią leki, które mogą uczulać wszystkimi wyżej wymienionymi drogami. Alergię wywołują najczęściej: kwas acetylosalicylowy, metamizol i antybiotyki.

Rosnąca liczba zachorowań

Szacuje się, że liczba chorych w krajach wysoko rozwiniętych podwaja się co 15-20 lat. Choroby alergiczne takie jak astma, nieżyt nosa czy wypryski dotyczą ok. 30 proc. dzieci. Liczba dzieci chorych na astmę to ok. 10 proc. całej populacji, zaś liczba dorosłych astmatyków to już przynajmniej 6 proc. populacji. W Warszawie obecnie prawie co 3 badane dziecko ma objawy alergii. Z badań naukowych wynika, że uczulenie na alergeny wziewne jest częstsze, niż na pokarmowe.

Najczęściej wywołują reakcję skóry takie alergeny jak: roztocza, pyłki traw i sierść kota. Alergia i astma pyłkowa bez porównania częściej występuje wśród mieszkańców miast niż wsi. Na wsi zboża pylą w krótkim przedziale czasu, natomiast w miastach różne gatunki traw pylą przez blisko 2 miesiące, a zawirowania powietrza unoszą opadły pyłek ponownie do atmosfery. Skażenie powietrza związkami siarki i azotu w miastach powoduje łatwiejsze powstawanie uczuleń, a ponadto drażni błonę śluzową dróg oddechowych, ułatwiając przenikanie ziaren pyłku do błony śluzowej nosa, spojówek czy oskrzeli.

Od przedwiośnia do jesieni

W polskich warunkach klimatycznych alergeny wziewne uaktywniają się wczesną wiosną, zanikają dopiero jesienią. Najpierw kwitną drzewa, mimo, że nie mają jeszcze liści, pyłek uwalniany jest z kwiatostanów. Do dolnych dróg oddechowych łatwo przenikają pyłki olchy (pylącej na przełomie lutego i marca), a także brzozy i leszczyny (pylących w kwietniu). W maju natomiast pojawia się pyłek traw. Pod koniec lipca rozpoczyna pylenie bylica pospolita, która pyli dość obficie do początku września. Badania wykazały, że topola, której owoce (biały puch) zaściełają ulice w okresie pylenia się traw (czerwiec) nie uczula. Uczulenie na pyłek roślin wiatropylnych objawia się pod postacią sezonowego nieżytu nosa, któremu przeważnie towarzyszy zapalenie spojówek.

Alergię wziewną możemy podejrzewać, gdy objawy chorobowe pojawiają się w porach kwitnięcia odpowiednich roślin, kiedy w powietrzu atmosferycznym jest duża ilość ziaren ich pyłku. Podejrzenie chorób alergicznych można potwierdzić próbami skórnymi, podczas których na skórę nakłada się rozcieńczone próbki antygenów i lekko nakłuwa skórę. Po 20 minutach porównuje się wynik (wielkość bąbla) z miejscem, w które nałożona została próbka kontrolna, a także poprzez badanie krwi określające stężenie przeciwciał w surowicy.

Leczenie alergii

Najlepszym i najprostszym sposobem leczenia jest całkowita eliminacja alergenów z otoczenia osoby nadwrażliwej lub przynajmniej unikanie z nimi kontaktu np. z kotem lub psem, unikanie ekspozycji na dany pyłek (zmiana miejsca pobytu, przebywanie w pomieszczeniach zamkniętych).
Stosuje się też odczulanie (immunoterapię swoistą), która polega na podawaniu alergenów w stopniowo wzrastających stężeniach w celu zwiększenia tolerancji organizmu chorego. Szczepionki takie stosuje się przez okres 2 do 4 miesięcy przed rozpoczęciem pylenia danej rośliny i dąży się do podania podskórnego jak najwyższej, tolerowanej przez pacjenta, dawki szczepionki. Odczulanie należy prowadzić przez co najmniej 3 sezony, wtedy przy dostatecznie wysokich dawkach szczepionki skuteczność leczenia sięga nawet 100 procent.

W ostatnich latach stosuje się także szczepionki doustne, które stanowią jeszcze bezpieczniejszą metodę odczulania, ale jej skuteczność jest nadal dyskusyjna. Korzystne wyniki tego typu leczenia osiąga się szczególnie w katarze siennym i astmie, przy uczuleniach na pyłki roślin, roztocza i jad owadów.

Popularne jest też leczenie farmakologiczne przy pomocy glikokortykosteroidów, leków antyhistaminowych i antyleukotrienów, które likwidują stany zapalne, rozszerzają oskrzela, a także obkurczają błony śluzowe dróg oddechowych.

Specjaliści z PTA

W związku z dramatycznym wzrostem zachorowań na alergię wzrosła liczba specjalistów zajmujących się tą dziedziną medycyny. Działa Polskie Towarzystwo Alergologiczne, które zrzesza około tysiąca wyspecjalizowanych lekarzy, dysponujących najnowocześniejszą aparaturą i umiejętnościami, odpowiadającymi najwyższym standardom światowym. Co roku polscy alergolodzy biorą udział w kongresach alergologicznych.

Towarzystwo prowadzi witrynę internetową, która może stanowić doskonałe źródło wiedzy dla chorych na alergię oraz ich rodzin: www.pta.med.pl.


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus