Niedokrwienny udar mózgu – co powinniśmy wiedzieć, aby pomóc?

Udar mózgu jest trzecią co do częstości przyczyną zgonów oraz najczęstszą przyczyną trwałego kalectwa i braku samodzielności u osób dorosłych. Z punktu widzenia patofizjologii wyróżnia się dwa rodzaje udaru mózgu: udar niedokrwienny i udar krwotoczny.

Ten pierwszy stanowi zdecydowaną większość wszystkich udarów. Spowodowany jest ogniskowym zamknięciem światła naczynia, co prowadzi do przerwania dopływu tlenu i glukozy do mózgu (a więc zaburzenia procesów metabolicznych w dotkniętym obszarze). Każdy z nas powinien mieć świadomość, że niedokrwienny udar mózgu jest stanem zagrożenia życia, podobnie jak zawał serca.

Zwiastuny udaru mózgu

Znajomość objawów zwiastunowych udaru mózgu jest bardzo istotna nie tylko dla pracowników opieki zdrowotnej, ale i dla całego społeczeństwa. W przeciwieństwie do zawału serca udaru mózgu nie poprzedza ból. Obraz jest jednak zwykle dość charakterystyczny. Udar mózgu najczęściej objawia się nagłymi zaburzeniami mowy (bełkotliwa mowa) i połykania, osłabieniem siły mięśniowej twarzy (np. opadnięcie kącika ust) lub kończyn (trudności w chodzeniu), zaburzeniami widzenia, zawrotami głowy, zaburzeniami świadomości, itp. Te objawy mogą jednak występować w różnych kombinacjach. Ważnym kryterium rozpoznawczym jest to, że objawy te występują nagle i spontanicznie (a nie na przykład w wyniku urazu głowy).

„Czas to mózg”…

Bardzo często chorzy lub ich bliscy negują znaczenie wymienionych wyżej objawów lub szukają racjonalnego wytłumaczenia ich występowania. Opóźnia to tylko decyzję wezwania pogotowia. Nie szukajmy też pomocy u  lekarzy pierwszego kontaktu. Tą potrzebę błyskawicznego reagowania doskonale odzwierciedla znane w medycynie określenie  „czas to mózg” (ang. „time is brain”). Skuteczna pomoc choremu ze świeżym udarem mózgu  uznanym za stan naglący zależy od łańcucha składającego się z 4 elementów:

1) szybkiego rozpoznania i zareagowania na objawy zwiastujące udar,

2) natychmiastowego powiadomienia służby ratownictwa medycznego,

3) priorytetowego transportu do szpitala z oddziałem udarowym i

4) szybkiego leczenia w szpitalu.

W czasie oczekiwania na przyjazd pogotowia konieczne jest przede wszystkim zabezpieczenie drożności dróg oddechowych (ułożenie bezpieczne). Choremu nie wolno podawać żadnych płynów. Zaburzenia połykania, pojawiające się w przebiegu udaru, mogą być bowiem powodem zachłyśnięcia i aspiracji do dróg oddechowych.

Diagnostyka i leczenie

Chory, który już znajdzie się w odpowiednim ośrodku, zostanie szybko zdiagnozowany. Badanie metodą tomografii komputerowej (TK) głowy jest najważniejszym badaniem diagnostycznym, które powinno być wykonane możliwie najwcześniej. Jego celem jest wykluczenie innych przyczyn nagłego zachorowania. Długotrwałe zaburzenie ukrwienia mózgu, czyli przerwanie dostaw tlenu i substancji odżywczych, ma zawsze poważne i nieodwracalne konsekwencje – dotknięty chorobą region mózgu obumiera. Celem leczenia farmakologicznego jest jak najszybsze przywrócenie przepływu krwi w naczyniach zaopatrujących mózg oraz przeciwdziałanie zaburzeniom metabolicznym powstałym w wyniku niedokrwienia mózgu (neuroprotekcja). Najskuteczniejszą formą terapii w ostrym okresie udaru niedokrwiennego jest tromboliza. W przypadku udaru mózgu tak zwana złota godzina udarowa wynosi 3 godziny (optymalny czas leczenia trombolitycznego to właśnie pierwsze 3 godziny od wystąpienia objawów, ale im wcześniej, tym lepiej). Leczenie to prowadzone jest w wybranych oddziałach. Obecnie obejmuje ono jednak niewielki odsetek chorych, ponieważ większość pacjentów z udarem mózgu dociera zbyt późno do szpitala.

Zapobieganie

Aktualnie udary mózgu spotyka się coraz częściej u osób młodych. Odpowiada za to wiele czynników, które można by ogólnie opisać pojęciem "niezdrowy styl życia”. Profilaktyka pierwotna polega na zmniejszaniu ryzyka udaru mózgu u tych osób, które dotychczas go nie przebyły. Co  zrobić, aby ustrzec się udaru? Odpowiedź jest prosta: prowadzić zdrowy tryb życia. Zarówno w rehabilitacji, jak i prewencji bardzo ważną rolę odgrywa ruch. Zalecana jest dieta o małej zawartości tłuszczów nasyconych, ale bogata w owoce, warzywa i błonnik. Palenie oraz nadmierne picie alkoholu również zwiększa ryzyko wystąpienia udaru niedokrwiennego mózgu. Bardzo ważne jest rozpowszechnienie wiedzy na temat wpływu przewlekłych schorzeń takich jak: cukrzyca, hipercholesterolemia czy nadciśnienie tętnicze. Jeśli już nabawiliśmy się np. zaburzeń lipidowych to  koniecznie należy je  w sposób zdyscyplinowany leczyć.

Rehabilitacja po udarze

Stopień deficytów neurologicznych u osób po udarze niedokrwiennym bywa bardzo różny. Od niewielkich zaburzeń mowy lub pogorszenia sprawności ruchowej po znacznego stopnia porażenie. Efektywność rehabilitacji zależy ściśle od czasu jej rozpoczęcia. Szybko podjęte działania rehabilitacyjne ograniczają w znacznym stopniu zakres późniejszych niedowładów. W rehabilitacji powinien uczestniczyć wielospecjalistyczny zespół, w skład którego poza lekarzem i  pielęgniarkami bezpośrednio opiekującymi się chorym, powinni wchodzić: fizjoterapeuta, logopeda, terapeuta zajęciowy i psycholog kliniczny (neuropsycholog).


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus