Czego nie można jeść w ciąży? Tych produktów powinna unikać przyszła mama

Zrównoważona i bogata w składniki odżywcze dieta w ciąży jest ważnym czynnikiem wpływającym na prawidłowy przebieg ciąży i zdrowie rozwijającego się dziecka. Właściwy sposób odżywiania w okresie ciąży obejmuje również eliminację określonych produktów spożywczych i napojów, które stanowią zagrożenie dla zdrowia matki i rozwijającego się płodu. Czego nie jeść w ciąży?

1. Czego nie można jeść w ciąży?
2. Dlaczego niektóre produkty są zakazane w ciąży?
3. Co zrobić po zjedzeniu produktu, który jest niezalecany w czasie ciąży?
4. Czego nie wolno jeść w ciąży – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• czego nie można jeść w trakcie ciąży,
• dlaczego niektóre produkty są zakazane w ciąży,
• co zrobić po zjedzeniu produktu, który jest niezalecany w diecie kobiety w ciąży.

Dzięki temu artykułowi zrozumiesz, dlaczego niektóre produkty stanowią istotne zagrożenie dla zdrowia matki i rozwijającego się płodu, oraz dowiesz się, co zrobić po zjedzeniu produktu, który jest niezalecany w czasie ciąży.

Czego nie można jeść w ciąży?

Podczas ciąży należy bezwzględnie unikać surowego i niedogotowanego mięsa, niepasteryzowanego mleka i produktów mlecznych, surowych jaj oraz ryb o wysokiej zawartości rtęci.

Oto najważniejsze produkty spożywcze i napoje, których należy unikać w ciąży:

• surowe lub niedogotowane potrawy – surowe mięso (np. tatar, carpaccio, krwisty stek), podroby i ryby (np. sushi) ze względu na ryzyko infekcji wywoływanych przez chorobotwórcze dla człowieka bakterie Listeria monocytogenes;
• podroby – w czasie ciąży nie zaleca się spożywania wątróbki (m.in. cielęcej, wołowej, wieprzowej, drobiowej) i jej przetworów (zwłaszcza pasztetów), ponieważ stanowią one jedno z najbogatszych źródeł witaminy A w postaci retinolu, którego nadmierne spożycie może mieć szkodliwy wpływ na rozwijający się płód;
• wędliny surowo dojrzewające – salami, chorizo, szynka parmeńska, kindziuk, szynka serrano, boczek itp.;
• surowe jaja – wszelkie dania zawierające surowe lub delikatnie ugotowane jajka (m.in. majonez domowy, kogel-mogel, jajka na miękko, półpłynna jajecznica), które niosą za sobą ryzyko zakażenia pałeczkami Salmonella;
• ryby o wysokiej zawartości rtęci – należy bezwzględnie unikać takich gatunków ryb, jak miecznik, rekin, marlin, makrela królewska, gardłosz atlantycki, płytecznik (szczególnie z Zatoki Meksykańskiej) oraz tuńczyk wielkooki (opastun);
• niepasteryzowane mleko i produkty mleczne – nie zaleca się spożywać w ciąży surowego mleka krowiego i koziego, serów typu feta, bundz i oscypek oraz serów pleśniowych (np. brie, camembert, gorgonzola roquefort), chyba że na etykiecie produktu wyraźnie zaznaczono, że powstały z mleka pasteryzowanego;
• niepasteryzowane soki – w czasie ciąży należy unikać niepasteryzowanych soków warzywnych i owocowych ze względu na ryzyko mikrobiologiczne, w tym obecność chorobotwórczych bakterii Escherichia coli lub Salmonella;
• kiełki – kobiety w ciąży powinny unikać spożywania warzywnych kiełków, ponieważ są one uprawiane w ciepłym i wilgotnym środowisku, co sprawia, że są narażone na większe ryzyko rozwoju drobnoustrojów chorobotwórczych;
• napoje alkoholowe – nie ma bezpiecznej dawki alkoholu w ciąży;

• słodkie napoje o wysokiej zawartości kofeiny – kobiety ciężarne powinny całkowicie zrezygnować ze spożywania napojów energetycznych i napojów typu cola, które zawierają w swoim składzie nie tylko kofeinę, lecz również cukier lub sztuczne substancje słodzące oraz barwniki i konserwanty o niekorzystnym wpływie na organizm;
• niektóre napary ziołowe – kobiety w ciąży powinny bezwzględnie unikać ziół o działaniu poronnym, takich jak bylica pospolita, piołun, szałwia, ruta zwyczajna, krwawnik pospolity, żeń-szeń, aloes czy tymianek.

Dlaczego niektóre produkty są zakazane w ciąży?

Eksperci zalecają unikanie określonych produktów spożywczych i napojów, aby chronić matkę i rozwijający się płód przed chorobami zakaźnymi przenoszonymi drogą pokarmową oraz substancjami toksycznymi, które mogą stanowić zagrożenie dla ich życia i zdrowia. W czasie ciąży zmiany hormonalne i immunologiczne osłabiają układ odpornościowy, co znacznie zwiększa podatność kobiet ciężarnych na infekcje.

Oto główne powody zakazu spożywania określonych produktów w czasie ciąży:

• listerioza, salmonelloza i toksoplazmoza – nie można jeść w ciąży surowego lub niedogotowanego mięsa, ryb, jaj, surowych wędlin, niepasteryzowanego mleka i produktów mlecznych oraz surowych kiełków warzywnych, ponieważ produkty te mogą zawierać drobnoustroje chorobotwórcze takie jak Listeria monocytogenes, Salmonella czy Toxoplasma gondii, które mogą prowadzić do poronienia, przedwczesnego porodu lub rozwoju poważnych powikłań płodowych;
• metale ciężkie (zwłaszcza rtęć) – nie wolno jeść w ciąży ryb o wysokiej zawartości rtęci (m.in. rekina, miecznika, marlina, makreli królewskiej, gardłosza atlantyckiego) z uwagi na to, że wysokie stężenie metylortęci może spowodować nieodwracalne uszkodzenia rozwijającego się ośrodkowego układu nerwowego płodu;
• teratogeny i stymulanty – alkohol, nadmierna ilość kofeiny (powyżej 200 mg na dobę) i niektóre suplementy ziołowe (np. aloes, żeń-szeń, lukrecja, koper włoski) są zabronione w ciąży, ponieważ mogą zaburzać prawidłowy rozwój płodu oraz istotnie zwiększać ryzyko poronienia i przedwczesnego porodu.

Co zrobić po zjedzeniu produktu, który jest niezalecany w czasie ciąży?

Po przypadkowym spożyciu produktu niewskazanego w ciąży (np. surowego mięsa, ryb, niepasteryzowanego sera) należy zachować spokój i obserwować organizm pod kątem objawów chorób zakaźnych przenoszonych drogą pokarmową.

Pod żadnym pozorem nie należy wywoływać wymiotów, ponieważ może to niepotrzebnie podrażnić przełyk, a zwykle nie usunie toksyn, które zdążyły już się wchłonąć. Warto natomiast zachować opakowanie podejrzanego produktu lub jego pozostałą zawartość albo chociaż zapamiętać markę i producenta, co może ułatwić lekarzowi diagnostykę, jeśli wystąpią niepokojące objawy.

Jeśli po spożyciu produktu niezalecanego w czasie ciąży występują łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe, kluczowe jest zapobieganie odwodnieniu poprzez picie odpowiednich ilości wody niegazowanej, doustnych płynów nawadniających, słabej herbaty, rooibos oraz naparu z korzenia imbiru.

Warto podkreślić, że jednorazowe spożycie zabronionego produktu rzadko prowadzi do poważnych konsekwencji zdrowotnych, jednakże wymaga odpowiedniej weryfikacji przez lekarza ginekologa sprawującego opiekę zdrowotną nad kobietą w ciąży.

Kobieta ciężarna narażona na kontakt z żywnością zanieczyszczoną bakteriami Listeria monocytogenes, u której występują gorączka (podwyższenie temperatury ciała powyżej 38°C) i objawy wskazujące na listeriozę (dolegliwości żołądkowo-jelitowe i/lub grypopodobne), powinna niezwłocznie skonsultować się z lekarzem prowadzącym ciążę w celu diagnostyki i leczenia. W przypadku wystąpienia silnych objawów zatrucia pokarmowego (np. wysoka gorączka, zaburzenia neurologiczne, silne skurcze brzucha), należy bezzwłocznie udać się do szpitala ginekologiczno-położniczego lub na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy.

Czego nie wolno jeść w ciąży – najczęściej zadawane pytania

Jakich ryb nie wolno jeść w ciąży?

Zgodnie z wytycznymi amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków (FDA) i Agencji Ochrony Środowiska (EPA) kobiety w ciąży powinny całkowicie zrezygnować ze spożycia ryb o wysokiej zawartości metylortęci, do których zalicza się gardłosz atlantycki, rekin, miecznik, makrela królewska, płytecznik (szczególnie z Zatoki Meksykańskiej), tuńczyk wielkooki (opastun) oraz marlin. Ponadto w okresie ciąży należy zawsze unikać wszelkich surowych lub niedogotowanych ryb i owoców morza (np. ostryg czy sushi), które mogą zawierać mikroorganizmy chorobotwórcze wywołujące zatrucia pokarmowe.

Czy kobieta w ciąży może zjeść sushi z pieczoną rybą?

Tak, kobieta w ciąży może bezpiecznie zjeść sushi zrobione z ryby całkowicie upieczonej lub ugotowanej na parze, ponieważ ryzyko zatrucia mikrobiologicznego zostaje wówczas wyeliminowane. Główne zagrożenie związane ze spożywaniem sushi w ciąży wynika z obecności chorobotwórczych dla człowieka bakterii Salmonella oraz Listeria monocytogenes w surowej rybie.

Jakich przypraw nie można używać w ciąży?

Do popularnych ziół i przypraw, których należy unikać w ciąży, należą m.in. lubczyk ogrodowy, nasiona kozieradki, aloes, korzeń lukrecji, liście szałwii, ziele piołunu, liście senesu oraz olejek anyżowy. Wymienione zioła i przyprawy zawierają substancje bioaktywne, które w dużych ilościach mogą mieć negatywny wpływ na przebieg ciąży.

Jakich herbat nie pić w ciąży?

W okresie ciąży należy unikać spożywania herbat i naparów ziołowych, które zawierają w swoim składzie m.in. korzeń lukrecji, liście szałwii, aloes, ziele piołunu, liście miłorzębu japońskiego (Ginkgo biloba), owoc jałowca, korzeń rzewienia, liście senesu, liście borówki brusznicy, ziele serdecznika pospolitego, liście maliny oraz liście mącznicy. Ponadto w ciąży należy ograniczyć picie napojów zawierających kofeinę, takie jak kawa, herbata czarna i zielona oraz yerba mate.

Czy w ciąży można jeść grzyby?

Kobiety w ciąży mogą bezpiecznie jeść grzyby hodowlane (np. pieczarki, boczniaki, shiitake), które powinny być jednak za każdym razem poddane obróbce termicznej. W okresie ciąży przeciwwskazane są natomiast grzyby leśne, ponieważ są ciężkostrawne i stanowią ogromne ryzyko zatrucia toksynami grzybów. Jakiekolwiek ryzyko pomyłki i zjedzenia grzyba trującego jest bardzo niebezpieczne dla kobiety w ciąży i rozwijającego się płodu.