Zespół suchego oka – przyczyny, objawy, leczenie

Pieczenie, uczucie piasku w oku i zmęczenie powiek, tak najczęściej objawia się zespół suchego oka. Szacuje się, że dotyczy on nawet kilkunastu procent populacji. Co może nasilić objawy i jak uporać się z uciążliwymi dolegliwościami?

Zespół suchego oka (ZSO) to szereg zaburzeń, w wyniku których dochodzi do nieprawidłowego nawilżania powierzchni oka i wysychania spojówki oraz rogówki. Do zaburzeń może doprowadzić zarówno niedostateczna ilość filmu łzowego spowodowana zbyt małą produkcją lub zbyt dużym parowaniem, jak i nieprawidłowy skład filmu.

Leczenie ZSO polega głównie na unikaniu czynników drażniących sprzyjających pojawieniu się objawów oraz na stosowaniu preparatów nawilżających oko.

Jakie są przyczyny zespołu suchego oka?

Zespół suchego oka może spotkać każdego, a na jego rozwój ma wpływ wiele czynników, np. przebywanie w klimatyzowanych pomieszczeniach, zanieczyszczenie powietrza, długotrwała praca przy komputerze, pływanie w chlorowanej wodzie, używanie soczewek kontaktowych czy palenie papierosów.

Wyższe ryzyko wystąpienia ZSO występuje u osób z chorobami autoimmunologicznymi (np. zespół Sjögrena, twardzina układowa), cukrzycą, reumatoidalnym zapaleniem stawów, po laserowej korekcji wady wzroku, u kobiet korzystających z antykoncepcji hormonalnej, kilka dni przed miesiączką lub w okresie menopauzy.

Jak wyglądają objawy zespołu suchego oka?

Najbardziej typowymi symptomami są pieczenie, uczucie piasku pod powiekami oraz uczucie zmęczenia oczu. Niekiedy może pojawić się światłowstręt lub swędzenie, podobnie jak uczucie suchości. Brak objawów świadczy o tym, że zespół suchego oka rozwinął się w wyniku nieprawidłowego składu filmu łzowego. U niektórych osób widoczne staje się delikatne przekrwienie oka i surowicza wydzielina w worku spojówkowym, niekiedy występują trudności w prowadzeniu samochodu, szczególnie nocą czy zamglone widzenie.

Symptomy nasilają się podczas przebywania w gorącym klimacie, w suchych oraz klimatyzowanych pomieszczeniach, a także w czasie pracy przy komputerze. Podczas długotrwałego patrzenia na monitor znacząco zmniejsza się częstotliwość mrugania, przez to film łzowy jest rzadziej rozprowadzany na powierzchni oka i nie może spełnić swojej funkcji.

Kiedy zgłosić się do lekarza i na czym polega diagnostyka zespołu suchego oka?

Jeżeli objawy utrzymują się przez dłuższy czas i stają się uciążliwe, warto umówić się na wizytę do okulisty. Lekarz zbierze dokładny wywiad oraz wykona badania diagnostyczne. Dostępne badania:

  • Test Schirmera – polega na założeniu paska bibuły do worka spojówkowego i ocenie nawilżenia po kilku minutach. Badanie nie ocenia skuteczności nawilżenia oka, lecz ilości warstwy wodnej filmu łzowego. Oznacza to, że wynik może być prawidłowy u osób, u których film łzowy produkowany jest w odpowiedniej ilości, ale ma nieprawidłowy skład.
  • Ocena przerwania filmu łzowego. Po zakropleniu specjalnego barwnika do oka i przy użyciu lampy szczelinowej lekarz ocenia szybkość wysychania rogówki.
  • Inne badania diagnostyczne, które mogą się przydać w postawieniu rozpoznania zespołu suchego oka, to ocena menisku filmu łzowego oraz badanie ubytków nabłonka na rogówce.

Jak leczyć zespół suchego oka?

Przede wszystkim należy unikać narażenia na czynniki nasilające objawy, jak długotrwałe korzystanie z komputera bez robienia przerw, przebywanie w suchym otoczeniu, na wietrze lub w obecności ludzi palących papierosy. W przypadku osób, które odczuwają większy dyskomfort przy noszeniu soczewek kontaktowych, ulgę przyniesie zrezygnowanie z nich oraz powrót do okularów – dodatkowym benefitem jest ochrona przed wiatrem, jaką stanowią oprawki i szkła.

Warto skorzystać z tzw. sztucznych łez, czyli kropel do oczu dostępnych bez recepty. Niestety nie zwiększą produkcji filmu łzowego, ale pomogą nawilżyć oko, a także zmniejszyć uciążliwe objawy. Przy zakupie trzeba zwrócić uwagę na skład preparatu. Niektóre substancje, np. konserwanty, mogą podrażnić oko i nasilić dolegliwości. Krople należy mieć przy sobie oraz korzystać z nich w czasie, a nawet przed pojawieniem się sytuacji nasilających objawy, np. przed wyjściem z domu lub podczas pracy.

Warto pamiętać o regularnym zakraplaniu, ponieważ sztuczne łzy przynoszą ulgę przez 10-20 minut. Dobrym pomysłem są ciepłe kompresy wraz z delikatnym masażem powiek, usprawniają wydostawanie się wydzieliny i zapobieganie zatykaniu kanalików.

W niektórych przypadkach leczenie polega na zamknięciu dróg odpływu łez, dzięki czemu większa ilość filmu łzowego pozostaje na powierzchni oka. Czasami lekarz podejmuje decyzję o włączeniu leków zmniejszających stan zapalny, zawierających np. glikokortykosteroidy – dotyczy to sytuacji, gdy zespół suchego oka wywołany jest przez inną chorobę. Wtedy należy stosować się ściśle do zaleceń specjalisty, nie zwiększać dawki ani nie przerywać samodzielnie leczenia.


Podziel się: