Żylaki. Na czym polega leczenie?

Dokuczają ci bolesne kurcze łydek albo uczucie ciężkości nóg? A może w upalne dni zakładasz długie spodnie, aby ukryć widoczne na nogach niebiesko zabarwione poszerzone żyły? Przewlekła niewydolność żylna (PNŻ) to choroba, która dotyka w Polsce aż 47 proc. kobiet i 37 proc. mężczyzn. Jak sobie z nią radzić? Co jest skutecznym sposobem na żylaki?

Żyły kończyn dolnych to cienkościenne naczynia przystosowane do transportu krwi pod niskim ciśnieniem w kierunku przeciwnym do działania siły grawitacji. Jest to możliwe dzięki obecności zastawek żylnych, które sprawiają, że krew przepływa tylko w jednym kierunku. Anatomicznie wyróżnia się system żył powierzchownych, głębokich oraz żyły łączące. Zaburzenia w każdym z tych układów mogą doprowadzić do osłabienia ścian naczyń krwionośnych i spowodować ich poszerzenie oraz wtórną niedomykalność zastawek żylnych. Dochodzi wówczas do refluksu (czyli cofania się krwi przez zastawkę) i w konsekwencji do zastoju krwi w żyłach.

Przewlekła niewydolność żylna obejmuje chorobę żylakową (żylaki) oraz zespół pozakrzepowy, rozwijający się u niektórych chorych po przebytej zakrzepicy żylnej.

Żylaki - co wpływa na ich występowanie?

Bardziej narażone na pojawienie się choroby żylakowej są kobiety. Ryzyko to wzrasta jednak wraz z wiekiem u obu płci. Duże znaczenie ma także nasza predyspozycja genetyczna - ryzyko rozwoju żylaków kończyn dolnych u osób, których oboje rodzice je mieli, wynosi aż 89 proc. 

Spory odsetek stanowią pacjentki ginekologiczne. Żylaki w ciąży są dość częstą dolegliwością. W jej trakcie dochodzi do zwiększenia objętości krwi, ucisku na żyły przez powiększoną macicę oraz wpływu hormonów na ścianę naczyń krwionośnych. Udowodniono, że częstość występowania żylaków zwiększa się wraz z liczbą ciąż.

Istotne znaczenie ma również praca w pozycji siedzącej lub stojącej, stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych, dźwiganie ciężarów, nadwaga i otyłość czy nawykowe zaparcia.

Żylaki - jakie dają dolegliwości?

Objawy, jakie mogą się pojawić, zależą w dużej mierze od stopnia zaawansowania choroby. We wczesnych stadiach są to zazwyczaj widocznie poszerzone żyły powierzchowne. Towarzyszy im uczucie ciężkości nóg, zmniejszające się po odpoczynku z uniesionymi kończynami, a także bolesne kurcze mięśni łydek, szczególnie nocą. Może pojawić się również tzw. zespół niespokojnych nóg. Wraz z postępem choroby ból staje się silniejszy, pojawiają się obrzęki, przebarwienia, pajączki na nogach i różne zmiany skórne aż do trudno leczących się owrzodzeń.

Żylaki - jakie badania przeprowadzić, zanim rozpocznie się leczenie?

Rozpoznanie choroby można postawić już na podstawie samego obrazu klinicznego. Jednak badania pomocnicze są niezbędne do ustalenia, który układ żył jest niewydolny oraz jaka jest przyczyna i miejsce nieprawidłowości (czy choroba dotyczy miednicy, pachwiny, uda czy goleni). Najważniejszym i najbardziej dostępnym badaniem uważanym za "złoty standard" postępowania jest technika kolorowej ultrasonografii dopplerowskiej („kolor doppler”).  Badanie to pozwala dokładnie i bezboleśnie ocenić układ żylny kończyn dolnych.

Żylaki - na czym polega leczenie?

Najistotniejszym elementem terapii żylaków kończyn dolnych jest zmiana trybu życia i zwiększenie aktywności fizycznej. Regularne spacery, jazda na rowerze, bieganie czy pływanie, a także odpoczynek z kończynami dolnymi ułożonymi powyżej poziomu serca, podpartymi na całej długości (a nie punktowo!) zdecydowanie poprawiają jakość życia chorych. 

Ważne jest również zachowanie odpowiedniej pozycji w czasie pracy - unikanie długotrwałego stania i siedzenia z nogami zgiętymi pod kątem prostym w stawach kolanowych i biodrowych. Podczas wielu godzin spędzanych przed ekranem komputera warto używać podnóżka pod stopy i pamiętać o kilkuminutowych przerwach na spacer.

Żylaki - kompresoterapia

Ucisk stopniowany jest jedyną potwierdzoną badaniami naukowymi metodą, która może spowolnić rozwój przewlekłej niewydolności żylnej. Można stosować ją na każdym etapie choroby, także w profilaktyce! Jest bezpieczna również dla kobiet w ciąży. Obejmuje ona opaski, pończochy, podkolanówki uciskowe, a także masaż pneumatyczny. Ich stosowanie zapobiega zaleganiu krwi w żyłach powierzchownych i wspomaga działanie pompy mięśniowej.

Pończochy lub podkolanówki uciskowe powinny być dobierane indywidualnie, zawsze do nieobrzękniętej kończyny.

Należy pamiętać jednak, że istnieją przeciwwskazania do stosowania kompresoterapii, takie jak źle kontrolowane nadciśnienie tętnicze, zaawansowana niewydolność serca, ostre zapalenie skóry czy niedokrwienie tętnicze. Dlatego zawsze przed jej zastosowaniem należy skonsultować się z lekarzem.

Żylaki - farmakoterapia

Aktualnie nie ma przekonujących dowodów na to, aby powszechnie stosowane leki na żylaki miały korzystny wpływ na naturalny przebieg choroby. U części chorych mogą one niekiedy poprawić jakość życia i łagodzić towarzyszące dolegliwości, ale nie chronią przed rozwojem zaawansowanych zmian. Stosuje się preparaty zawierające rutynę, hesperydynę, diosminę, saponiny, dobesylan wapniowy, wyciągi z pestek winogron, kasztanowca lub owoców cytrusowych. Żadne jednak tabletki na żylaki czy maść z kasztanowca nie wystarczą - powinna im towarzyszyć kompresoterapia.

Żylaki - leczenie inwazyjne

Leczenie inwazyjne żylaków zalecane jest u chorych w zaawansowanych stadiach choroby oraz po przebyciu powikłań, takich jak zakrzepica czy pęknięcie. U większości pacjentów jednak najczęstszą przyczyną wizyty u chirurga są względy kosmetyczne. Istnieje obecnie wiele metod terapeutycznych - począwszy od klasycznego chirurgicznego usunięcia żylaków (operacja), poprzez zniszczenie ich za pomocą lasera, po skleroterapię (wstrzyknięcie do światła naczyń środka powodującego ich zarośnięcie).

Żylaki – kiedy trzeba działać szybko?

Zawsze gdy zaczynają nam dokuczać niepokojące dolegliwości, powinniśmy zasięgnąć porady medycznej. Może to być:
- pojawienie się objawów sugerujących zapalenie żył: zaczerwienienie, bardzo bolesne stwardnienie na przebiegu żylaka przypominające napięty sznur
- znaczne obrzęki i ból kończyn dolnych uniemożliwiający codzienne funkcjonowanie
- krwawienie z żylaka, które może być trudne do opanowania
- pojawienie się przebarwień czy owrzodzeń na skórze goleni.


Podziel się: