Burak – właściwości buraka oraz soku z buraka, przeciwwskazania, przepisy

W opinii naszych babć stanowił najlepsze lekarstwo na anemię. Kiszono więc buraki i otrzymanym sokiem pojono już nawet najmłodszych. Miał dostarczać żelazo, wzmacniać organizm i leczyć z przeziębienia. Czy rzeczywiście tak było? Kiedy jego nadmiar może być niebezpieczny?

Czerwone – na krew!

Nasze babcie wierzyły, że wszystko co czerwone, korzystnie wpływa na ludzką krew. Na tym więc gruncie wychowywały się kolejne pokolenia, które obok rzekomo bogatego w żelazo szpinaku, musiały jeszcze wypijać świeżo ukiszony sok z buraka. Mało kto za jego smakiem przepadał – zdecydowanie łatwiej było sięgnąć po kiszone ogórki albo kapustę. Czy więc praktyka taka miała jakikolwiek sens?

Burak – wartości odżywcze

Sam burak stanowi ważne dla naszego organizmu źródło biologiczne aktywnych związków – witamin, składników mineralnych oraz przeciwutleniaczy. Jednakże, w konfrontacji z innymi warzywami i owocami o czerwonej barwie, nie wyróżnia się niczym szczególnym. Jeden mały burak dostarcza około 42 kcal, 2 g białka, 10 g węglowodanów oraz 2 g błonnika pokarmowego, zatem rozkład podobny jak w przypadku przykładowo dużego pomidora czy średniej wielkości czerwonej papryki. W kontekście pozostałych, wybranych składników – mała sztuka dostarczy również pewne ilości witaminy C, magnezu, wapnia, cynku oraz żelaza. Przy czym, należy mieć świadomość, że mówimy o tzw. żelazie niehemowym, które w porównaniu do żelaza hemowego, pochodzenia zwierzęcego, wchłania się zaledwie w 1-5%.

Żelazo w pożywieniu występuje w dwóch formach: hemowej oraz niehemowej. W pierwszym wypadku mówimy o produktach pochodzenia zwierzęcego (np. czerwone mięso, wątróbka). Ten typ żelaza wchłania się w naszym organizmie w około 20%. Niehemowe, czyli pochodzenia roślinnego (np. otręby pszenne, pestki dyni i słonecznika, kakao) – już w tylko 1-5%. 

Burak – właściwości. Czy sok z buraka wyleczy Cię z nowotworu?

Niestety, wierzenia na temat cudownych właściwości buraka przetrwały do dziś – i to do tego stopnia, że sok z tego warzywa, jako magiczny lek „na wszystko” rekomenduje się nawet w chorobie nowotworowej. Zdaniem zwolenników takiej „suplementacji”, miałby on poprawiać parametry morfotyczne krwi i wpływać na dalsze leczenie, np. poprzez zapobieganie odraczania kolejnych cykli chemioterapii. Dodatkowo – rzekomo miałby wpływać on na rozmiary guza, czyli po prostu leczyć z choroby. Tymczasem to ogromny błąd! Raz, że – tak jak wspomnieliśmy wyżej – brak jest specjalnych właściwości w omawianym produkcie, dwa – jego nadmiar w diecie pacjenta onkologicznego może doprowadzić do poważnych komplikacji. Odnotowuje się między innymi gwałtowne biegunki oraz inne problemy ze strony przewodu pokarmowego oraz jelit. Po trzecie – pacjent onkologiczny zwykle nie cieszy się zbyt dobrym apetytem. Namawianie go do czegoś czego nie lubi może dodatkowo spotęgować problem.

Sok z buraka zyskał popularność zwłaszcza w grupie chorych onkologicznych. Ma on rzekomo wpływać na poprawę morfologii oraz ogólnego stanu u tych pacjentów. Niestety, takie działanie zamiast pomóc może przynieść więcej szkód. Podawanie choremu na nowotwór dużej ilości soku z buraka grozi wystąpieniem gwałtownych biegunek. Te z kolei będą pogarszać nie tylko samopoczucie ale i sytuację w trakcie leczenia, zwiększając m.in. postęp niedożywienia.

Burak w naszej diecie oraz kuchni

Choć tak jak już mówiliśmy - niczym specjalnym się nie wyróżnia, jak każde warzywo, burak stanowi cenny element naszej diety. W postaci tradycyjnej jest lubiany przede wszystkim przez dzieci. Niejedna sprytna mama, miesza więc go razem z innymi, nieco mniej przez maluchy preferowanymi produktami. Wszystko dlatego, że jako świetny barwnik (w dodatku słodki!), szybko nadaje on całości podobny kolor, dzięki czemu porcja witamin zostaje w jadłospisie pociechy przemycona bezboleśnie. Buraka można wykorzystywać też do barwienia całych potraw – np. dodany do ciasta na kopytka pozwoli na otrzymanie dania w apetycznym, malinowym kolorze. Wyciśnięty z niego sok, z powodzeniem znajdzie miejsce w napoju owocowo-warzywnym, również uatrakcyjniając jego wygląd. Młode buraczki to także świetny element sałatki – np. z liśćmi botwinki, orzechami włoskimi i ugotowanym na twardo jajkiem. Do tego sos jogurtowo-chrzanowy i już mamy przepyszną, wiosenną sałatkę. Inna propozycja – sałatka z pokrojonymi w kostkę warzywami oraz czerwoną fasolą i kiszonym ogórkiem. Wszystko łączymy z oliwą, dużą ilością posiekanego koperku, podajemy z pajdą jeszcze ciepłego pieczywa. Z buraków z łatwością przygotujemy również frytki oraz chipsy. Wystarczy je tylko pokroić, dokładnie skropić oliwą i obsypać ulubionymi przyprawami, np. solą morską, rozmarynem i słodką papryką. Potem wsadzamy je do piekarnika i pieczemy w ok. 180*C. Z dodatkiem buraka świetnie wyjdzie również … ciasto. Najlepiej wybrać klasyczne, ucierane. Porcja tego warzywa nada lekko słodkawy smak i pozwoli na ograniczenie w przepisie cukru!

Burak to nie tylko słodkawy dodatek do ziemniaków i mięsa. To również świetna baza do cukierniczych wypieków, barwnik do np. naturalnego hummusu, pierogów albo klusek, element warzywno-owocowego soku, a także składnik pysznych sałatek. I choć „krwi nie leczy”, z pewnością wzbogaci naszą codzienną dietę o sporą dawkę witamin i składników mineralnych.

Źródła:

Baza produktów i potraw ALIANT – kalkulator dietetyczny
Brzegowy M., Maciejewska-Cebulak M., Turek K., 2018, Nie daj się rakowi – wsparcie żywieniowe w chorobie nowotworowej, Wyd. Zdrowe zdrowie, Kraków


Podziel się: